احراز کفایت تحقیقات و صدور قرار ختم تحقیقات مقدماتی

بازپرس یا قاضی تحقیق در چه صورتی می‌تواند کفایت تحقیقات مقدماتی را احراز و ختم تحقیقات را صادر نماید؟ نظر هیات عالی مطابق ماده 264 قانون آیین دادرسی کیفری اعلام کفایت و ختم تحقیقات، منوط به انجام تحقیقات لازم توسط بازپرس است. مراد از تحقیقات لازم، انجام کلیه بررسی ها و اقدامات قانونی بازپرسی است که منتهی به کشف حقیقت و احراز عدم تقصیر و یا بزهکاری متهم و سایر اقدامات قانونی تفهیم اتهام،اخذ آخرین دفاع،صدور قرار تامین،... شود. لذا تحقیقات لازم در هرپرونده متفاوت با پرونده های دیگر است. نظر اتفاقی هرچند ضابطه مصرح و محصوری برای احراز کفایت تحقیقات در قانون وجود ندارد زیرا تحقیقات مربوط به هرجرمی متفاوت از جرایم دیگر است و حتی مصادیق متعدد یک نوع جرم هم ممکن است مستوجب تحقیقات و دلایل متفاوتی باشد. اما فی الجمله می توان گفت: مراد از تحقیقات مقدماتی کشف حقیقت است و مراد از حقیقت در یک دعوای کیفری، احراز وقوع رفتار مجرمانه و انتساب آن به شخص یا اشخاص معین و احراز عدم وقوع جرم و یا احراز عدم انتساب جرم به شخص یا اشخاص معین است. هر اقدامی که موثر در کشف حقیقت مزبور باشد از جمله تحقیقات مقدماتی ضروری است به گونه ای که هیچ ابهامی در احراز جرم و انتساب آن باقی نمانده باشد در غیر این صورت مشمول قاعده دراء (موضوع ماده 120 ق.م.ا. 1392) خواهد بود هرچند ماده 90 ق.آ.د.ک اقدامات لازم برای یافتن و جلوگیری از فرار متهم را نیز جزء تحقیقات مقدماتی محسوب کرده است.تحقیقات باید به گونه ای باشد که هیچ ابهام در احراز جرم و انتساب آن به متهم باقی نگذارد و احصاء آن ها نزد دادرس یا بازپرس نوعاً علم آور باشد و کفایت از ادامه تحقیقات داشته باشد در این صورت بازپرس می‌تواند کفایت تحقیقات و ختم آن را اعلام نماید. (مواد 90، 266 ق.آ.د. ک)