تعیین تکلیف دیه متوفای حادثه در جرائم رانندگی

در پرونده‌ای با موضوع قتل غیر عمدی ناشی از بی احتیاطی در امر رانندگی، راننده مقصر خود نیز فوت می‌نماید. در فرض مذکور با عنایت به اینکه راننده مقصر حادثه فوت نموده است؛ اولاً؛ آیا دادگاه کیفری می‌تواند نسبت به دیه متوفای غیر مقصر تعیین تکلیف نماید یا چنین امری مستلزم ارائه دادخواست می‌باشد؟ ثانیاً؛ در مانحن‌فیه چنانچه دادگاه کیفری بخواهد به موضوع رسیدگی نماید، آیا چنین امری مستلزم دعوت از ورثه متوفای مقصر حادثه م. ب. یا دادگاه می‌بایست راسا بیمه مربوطه را محکوم به پرداخت دیه نماید؟ نظر هیات عالی در صورت فوت متهم به قتل، تعقیب امر کیفری مطابق بند «الف» ماده 13 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 موقوف می‌شود. لیکن این امر مانع از رسیدگی به موضوع دیه در صورت مطالبه مصدومین یا اولیای دم مقتول نیست. لذا اگر پرونده در دادسرا مطرح باشد، طبق تبصره یک ماده 85 قانون مذکور، برای صدور حکم مقتضی در خصوص دیه، به دستور دادستان به دادگاه ارسال می‌شود و نیازی به تقدیم دادخواست نیست و چون صدور حکم به پرداخت دیه توسط دادگاه، مستلزم رسیدگی و احراز مسئولیت متهم متوفی است، دادگاه ورثه متهم را دعوت و مدافعات آنان را استماع و در صورت انتساب قتل به مورث آنان برابر مواد 462 و 476 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 حکم صادر می کند و در هر حال محکومیت شرکت بیمه در پرونده کیفری علی الاصول منتفی است و در انتفای این امر (محکومیت شرکت بیمه در پرونده کیفری) تفاوتی بین فرض حیات و ممات راننده مقصر وجود ندارد و مواد 8 و 9 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 و مواد 143 و 145 قانون مجازات اسلامی موید این امر است. نظر اکثریت با عنایت به ماده 85 و تبصره 1 آن از قانون آیین دادرسی کیفری در فرض سوال پس از صدور قرار موقوفی تعقیب به لحاظ فوت راننده مقصر در دادگاه بخش قاضی رسیدگی کننده می‌بایست نسبت به دیه شخص غیر مقصر حادثه تعیین تکلیف نماید و چنین امری مستلزم ارائه دادخواست نمی‌باشد. همچنین در فرض مطروحه دادگاه می‌بایست وفق عمومات آیین دادرسی به طرفیت ورثه متوفای مقصر حادثه تشکیل جلسه داده و نهایتاً حکم به پرداخت دیه از اموال مقصر حادثه صادر نماید. بدیهی است وفق مقررات مندرج در قانون بیمه اجباری خسارت وارد شده به شخص ثالث در اثر حوادث ناشی از وسیله نقلیه، حسب مورد بیمه مربوطه یا صندوق تامین خسارت‌های بدنی مکلف به پرداخت دیه غیر مقصر حادثه می‌باشند. نظر اقلیت ب. ت. ب. رای وحدت رویه شماره 563 باید از سوی ورثه مقصر حادثه د. ب. ط. وراث مقصر حادثه و بیمه مربوطه ارائه شود و دادگاه حقوقی صالح به رسیدگی م. ب..