شرط ضمن عقد نکاح

بند ب شرایط ضمن عقد ازدواج که به صورت چاپی در سند های ازدواج درج شده، مقرر می‌دارد ؛ “ضمن عقد نکاح خارج لازم زوج به زوجه وکالت بلاعزل باحق توکیل ب. غ. داد که در موارد مشروحه ذیل با رجوع به دادگاه و اخذ مجوز از طرف او قبول کند: 4 - جنون زوج در مواردی که فسخ نکاح شرعاً ممکن نباشد.” زوجه به لحاظ جنون زوج و تحقق شرط مذکور با استفاده از حق توکیل، وکیل دادگستری استخدام و دادخواست طلاق طرح نموده است.به فرض احراز جنون زوج توسط دادگاه این سوالات مطرح است: اولاً: منظور از جنونی که شرعاً فسخ نکاح ممکن نباشد چیست ؟ زیرا مواد 1121 و 1125 قانون مدنی جنون زوج را به صورت مطلق موجب حق فسخ نکاح برای زوجه میداند. ثانیاً: با جنون زوج از یک طرف شرط ضمن عقد محقق گردیده است و از طرف دیگر جنون موکل(زوج) به موجب ماده 678 قانون مدنی باعث شده وکالت زوج به زوجه موضوع شرط ضمن عقد ازدواج مرتفع گردد. اکنون تکلیف دادگاه چیست ؟پذیرش دعوی یا رد آن ؟ نظر هیات عالی 1- وفق ماده 1121 قانون مدنی جنون زوج اعم از اینکه ادواری یا غیر ادواری باشد اگر حالت استقرار و دوام داشته باشد از موارد حق فسخ زوجه است به‌طوری‌که با اعلام فسخ از سوی زوجه رابطه زناشویی پایان‌یافته، اگرچه ازلحاظ تشریفات قانونی در زوجیت یکدیگر باشند. 2- اگر جنون زوج (اعم از ادواری یا غیر ادواری) مستقر باشد زوجه هم امکان اعمال حق فسخ نکاح را دارد و هم به استناد شرط ضمن عقد، وکالت برای طلاق می‌یابد. و حکم مقرر در ماده 678 قانون مدنی ناظر بر موردی است که موکل صرفاً دیگری را وکیل نموده که در این صورت با جنون هریک عقد وکالت منفسخ و بلااثر می‌شود ،لیکن در فرض پرسش دوم، موکل می‌تواند در حال افاقه که دارای قوه عاقله است برای تصدی امور خود در صورت جنون یا اغماء وکیل تعیین نماید که در این حالت با حدوث جنون، وکالت مرتفع نمی‌شود ضمناً در جنون (اعم از ادواری یا غیر ادواری) غیرمستقر، زوجه صرفاً می‌تواند از شرط وکالت طلاق با حق توکیل استفاده کند. درهرحال طرح دعوا به طرفیت قیم مجنون به عمل می آید. نظر اتفاقی طبق نظر مشهور فقها مجنون به معنای اختلال و فساد عقل است وفق ماده 1122 قانون مدنی جنون هر یک از زوجین در صورت استمرار اعم از آنکه مستمر باشد یا ادواری از موارد فسخ است منظور از فسخ نکاح از نظر شرعی، فسخ از نظر شرعی فسخی است که از زمان اعلام رخ می دهد و رابطه ی زناشویی با اعلام فسخ از جانب همسر پایان می پذیرد با وجود اینکه هنوز از لحاظ قانونی در زوجیت یکدیگر قرار دارند ب. ت. ب. تفسیر ماده 1122 قانون مدنی عنصر اصلی استمرار است می‌تواند جنون، ادواری باشد یا دائمی و در خصوص قسمت دوم سوال که شرط ضمن عقد مبنی بر حق توکیل قرار داده است یکی از مواردی که عقد جایز وکالت را از بین می برد و خود به خود منفسخ می‌گردد و حتی بلا عزل بودن آن ماهیت حقوقی آن را تغییر نداده است و عقد جایز را به عقد لازم تبدیل نمی کند بلکه آن را الزام آور می‌نماید ولی در خصوص دادخواست براساس شرط ضمن عقد صحیح نمی‌باشد بلکه باید از طریق حقوقی که قانون گذار وفق ماده 1122 قانون مدنی برای زوجه در نظر گرفته است دعوی را پذیرفت و این حق برای زوجه به وجود می آید یک دعوی قابل استماع م. ب..