نحوه اجرای حکم مطالبه مهرالمثل ناشی از ازاله بکارت به عنف

1- پاسخ به این سوال به این موضوع بستگی دارد که مهرالمثل را ضرر و زیان ناشی از جرم بدانیم یا خیر. اگر ضرر و زیان ناشی از جرم بدانیم باید دادخواست مطالبه ضرر و زیان داده شود و به تبع آن اجراییه صادر گردد. مثل آنچه در مورد سایر موارد مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم وجود دارد. به نظر می‌رسد مهرالمثل، ضرر و زیان ناشی از جرم باشد و باید با دادخواست مطالبه شود. قانون مجازات اسلامی (1392) در خصوص این موضوع، ابتدا در ماده 658 و سپس در ماده 231 قواعدی دارد. ماده 231 قانون مجازات اسلامی (1392) بیان می دارد: «در موارد زنای به عنف و در حکم آن، در صورتی که زن باکره باشد مرتکب علاوه بر مجازات مقرر به پرداخت ارش البکاره و مهرالمثل نیز محکوم می‌شود و در صورتی که باکره نباشد، فقط به مجازات و پرداخت مهرالمثل محکوم می‌گردد.» نحوه نگارش ماده 231 قانون مجازات اسلامی به گونه ای است که میان دیه و مهرالمثل، تفکیک نموده است. ماده به صراحت می گوید که ازاله بکارت، دیه ندارد بلکه ارش دارد که به ارش البکاره معروف است. مشهور فقهای امامیه نیز در مورد زنای با اکراه حتی اگر منجر به ازاله بکارت نشود قایل به پرداخت مهرالمثل هستند که این خود نشان می دهد مبنای اصلی مهرالمثل، نزدیکی است نه ازاله بکارت. در واقع مهرالمثلی که در موارد زنای به اکراه پرداخت می‌شود دیه پرده بکارت نیست بلکه به جهت انتفاعی است که مجرم برده است؛ بنابراین با دیه فرق دارد؛ در نتیجه در حالی که مطالبه دیه نیاز به تقدیم دادخواست ندارد، مطالبه مهرالمثل نیازمند تقدیم دادخواست است و به تبع آن باید اجراییه صادر شود. برخی از قوانین کیفری موجود نیز مطالبه مهرالمثل را منوط به مطالبه زیان دیده و تقدیم دادخواست ضرر و زیان دانسته‌اند. ماده 4 قانون نحوه مجازات اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیتهای غیرمجاز می نمایند (مصوب 1386) مقرر می‌دارد: هرکس با سوءاستفاده از آثار مبتذل و مستهجن تهیه شده از دیگری، وی را تهدید به افشاء و انتشار آثار مزبور نماید و از این طریق با وی زنا نماید به مجازات زنای به عنف محکوم می‌شود ولی اگر عمل ارتکابی غیر از زنا و مشمول حد باشد حد مزبور بر وی جاری می‌گردد و در صورتی‌که مشمول تعزیر باشد به حداکثر مجازات تعزیری محکوم خواهد شد. ماده 7 این قانون نیز بیان می‌دارد: زیان دیده از جرایم مذکور در این قانون حق مطالبه ضرر و زیان را دارد. دادگاه با احراز مکره بودن بزه دیده موضوع صدر ماده (4)، ضمن صدور حکم کیفری، مرتکب را به پرداخت ارش البکاره، مهرالمثل یا هردو (حسب مورد) محکوم می‌نماید. بزه دیده می‌تواند دعوی مطالبه هزینه درمان و ضرر و زیان وارده را در دادگاه کیفری صالحه یا دادگاه محل اقامت خود اقامه نماید. همانطورکه ملاحظه می‌شود ماده 4 و 7 قانون مجازات اشخاصی که در امور سمعی و بصری فعالیت دارند، مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم از جمله مهرالمثل را لازم دانسته است. 2- به موجب ماده 4 قانون حمایت خانواده (مصوب 1391)، رسیدگی به امور و دعاوی مربوط به مهریه در صلاحیت دادگاه خانواده است. این ماده مهریه را به طور مطلق گفته است و مهریه اقسامی دارد که مهرالمثل یکی از انواع آن است. مهر المثل: مهری است که در نکاح مفوضه البضع به حسب شرافت و اوضاع و احوال زوجه به او داده می‌شود. (ماده 1091 ق. م) بنابراین، پرداخت جبران خسارت ازاله بکارت منوط به تقاضای دختر و ارایه دادخواست است. با استنباط و قیاس می توان گفت: معنا ندارد که حکم به دریافت مهرالمثل در یکجا نیاز به تقدیم دادخواست داشته باشد و در جای دیگر (یعنی دادگاه کیفری) لازم نباشد.