شماره 11654 / 152 / 110 – 2 /7 /1399

شماره 11654 / 152 / 110 – 2 /7 /1399 مدیرعامل محترم روزنامه رسمی کشور گزارش پرونده وحدت رویه قضایی ردیف 99 /24 هیات عمومی دیوان عالی کشور با مقدمه و رای شماره 795 – 18 /6 /1399 به شرح ذیل تنظیم و جهت انتشار ارسال می گردد . معاون قضایی دیوان عالی کشور – غلامعلی صدقی رای وحدت رویه شماره 795 هیات عمومی دیوان عالی کشور در خصوص امکان تشدید مجازات شلاق تعزیری مقدمه جلسه هیات ‌عمومی دیوان عالی کشور در مورد پرونده وحدت رویه ردیف 99 /24 راس ساعت 30 /8 روز سه ‌شنبه، مورخ 18 / 6 /1399 به ‌ریاست حجت ‌الاسلام‌ والمسلمین جناب آقای … مقدّم، رییس محترم دیوان ‌‌عالی ‌‌کشور و با حضور جناب آقای … محترم دادستان ‌کل‌ کشور و با شرکت آقایان … و اعضای ‌معاون کلیه شعب دیوان ‌عالی‌ کشور، در سالن هیات‌ عمومی تشکیل شد و پس از تلاوت آیاتی از کلام الله مجید و قرایت گزارش ‌پرونده و طرح و بررسی نظریات مختلف اعضای شرکت ‌‌کننده در خصوص مورد و استماع نظر نماینده محترم دادستان ‌کل‌ کشور که به ‌ترتیب‌ ذیل منعکس ‌می ‌گردد، به ‌صدور رای وحدت‌ رویه ‌قضایی شماره 795 – 18 / 6 /1399 منتهی گردید . الف : گزارش پرونده به استحضار می ‌رساند، بر اساس گزارش رییس محترم شعبه 123 دادگاه کیفری دو اصفهان طی نامه شماره 45368 – 31 / 1 /1399 ب. ت. ب. اینکه از شعب 17 و 27 دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان، به جهت اختلاف استنباط از مقررات مربوط به تشدید مجازات شلاق تعزیری، آرای مختلف صادر شده است، درخواست طرح موضوع را در هیات عمومی دیوان عالی کشور کرده است . گزارش امر به شرح آتی تقدیم می ‌شود : الف ) به حکایت دادنامه شماره 3041 – 1 5 / 12 / 1 398 شعبه 17 دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان، در خصوص اتهام آقای … ... دایر بر سرقت خودروی سواری پراید، شعبه 123 دادگاه کیفری دو اصفهان به موجب دادنامه شماره 1215 – 15 / 11 /1398 مستنداً به مواد 2، 18، 19، 27 و 137 قانون مجازات اسلامی 1392 و ماده 661 همان قانون مصوب 1375 و رعایت مقررات مربوط به تکرار جرم، حکم به تحمل سه سال و یک ماه حبس تعزیری و 88 ضربه شلاق تعزیری و رد مال صادر کرده است که شعبه 17 دادگاه تجدیدنظر مذکور ضمن تایید دادنامه بدوی، حبس را از سه سال و یک ماه به سه سال اصلاح کرده است . ب ) به حکایت دادنامه شماره 2233 – 24 / 11 /1398 شعبه 27 دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان، در خصوص اتهام آقای … ... دایر بر مشارکت در سرقت از منزل شعبه 123 دادگاه کیفری دو اصفهان به موجب دادنامه 00351 – 13 / 7 /1398 مستنداً به مواد 2، 3، 18، 19، 137، 146، 211 و 215 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 و مواد 656 و 667 همان قانون مصوب 1375 ... و رعایت مقررات تکرار جرم، حکم به محکومیت متهم مذکور به تحمل سه سال و نیم حبس تعزیری و 80 ضربه شلاق تعزیری ... و رد مال صادر کرده و شعبه 27 دادگاه تجدیدنظر مذکور ضمن تایید اصل حکم بدوی به این شرح آن را اصلاح نموده است : « ب. ت. ب. اینکه تعیین شلاق در جرایم تعزیری به جز در جرایم منافی عفت بیش از 74 ضربه، وجاهت قانونی و شرعی ندارد ( ماده 19 قانون مجازات اسلامی ذیل جرایم درجه شش ) مستنداً به ماده 457 قانون آیین دادرسی کیفری ضمن اصلاح شلاق از 80 ضربه به 74 ضربه و رد تجدیدنظرخواهی، دادنامه را با اصلاح به عمل آمده، تایید می ‌نماید .» چنانکه ملاحظه می ‌شود، شعب 17 و 27 دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان در خصوص تشدید مجازات شلاق تعزیری به بیش از 74 ضربه آرای مختلف صادر کرده ‌اند، بنا به مراتب، با حصول اختلاف استنباط از قانون، ( مواد 19 و 137 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 ) در اجرای ماده 471 قانون آیین دادرسی کیفری، درخواست طرح موضوع در هیات عمومی دیوان عالی کشور جهت ایجاد وحدت رویه را دارد . معاون قضایی دیوان عالی کشور در امور هیات عمومی - غلامعلی صدقی ب : نظریه نماینده دادستان کل کشور احتراماً، در خصوص پرونده وحدت رویه قضایی ردیف 99 /24 هیات عمومی دیوان عالی کشور به نمایندگی از دادستان محترم کل کشور به شرح آتی اظهار عقیده می ‌گردد : 1ـ شعبه محترم هفدهم دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان ب. ر. م. تکرار 80 ضربه شلاق تعزیری تعیینی دادگاه بدوی را تایید نموده است امّا شعبه محترم بیست و هفتم دادگاه تجدیدنظر مذکور با این استدلال که تعیین شلاق در جرایم تعزیری به جز جرایم منافی عفت بیش از 74 ضربه وجاهت قانونی و شرعی ندارد 80 ضربه شلاق تعزیری را به 74 ضربه تقلیل داده است . 2ـ اگر چه بر اساس قاعده فقهی ( التعزیر دون الحد ) و نظریه مشهور فقها میزان شلاق تعزیری به میزان شلاق حدی نمی ‌رسد و روال حاکم بر قوانین ماهوی در تعیین مجازات 74 ضربه شلاق در بسیاری از جرایم، نیز موید پذیرش این رویکرد کلی می ‌باشد، اما قاعده حاکم بر قضیه، قاعده تکرار است . 3ـ ماده 18 قانون مجازات اسلامی مقرر می ‌دارد : بر اساس قاعده عام پذیرفته شده در ماده 18 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، مبنای تعیین مقدار مجازات تعزیری، قانون است و به تصریح بند ت این ماده محاکم مکلفند در تعیین کیفر، سوابق مرتکب را مورد توجه قرار دهند . 4ـ بر اساس قاعده پذیرفته شده در ماده 137 قانون مذکور که بر تکرار در کلیه جرایم تعزیری اطلاق دارد و مجازات شلاق تعزیری از آن استثنای نشده است و طبق قانون حاکم بر قضیه محاکم مکلف بودند نسبت به تشدید مجازات تعزیری در حد نصاب تعیینی مقنن اقدام نمایند و در واقع مجازاتی که قانونگذار برای جرم انتسابی با احتساب تکرار جرم تعیین نموده بود، فراتر از 74 ضربه شلاق تعزیری بوده است . بر این اساس رای صادره از شعبه محترم هفدهم دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان مطابق موازین شرعی و قانونی تشخیص و قابل تایید است . ج : رای وحدت‌ رویه شماره 795 – 18 / 6 /1399 هیات‌ عمومی دیوان ‌عالی ‌کشور با عنایت به اینکه مطابق قسمت دوم ماده 18 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 با اصلاحات بعدی « نوع، مقدار، کیفیت اجرا و مقررات مربوط به تخفیف، تعلیق، سقوط و سایر احکام تعزیر به موجب قانون تعیین می ‌شود » و تشدید مجازات موضوع ماده 137 قانون مذکور شامل انواع تعزیر از جمله شلاق‌ نیز می ‌شود، همچنین مقررات ماده 19 همین قانون بنا به صراحت تبصره 4 آن، تنها جهت تعیین درجه مجازات است و لذا دلالتی بر استثنای مجازات شلاق تعزیری از شمول احکام عام راجع به تشدید مجازات ندارد و قاعده « التعزیر دون الحد » نیز ناظر به تعیین مجازات بدون اعمال کیفیات مشدده است؛ بنا به مراتب، تشدید مجازات شلاق تعزیری با رعایت سایر شرایط قانونی فاقد اشکال است و رای شماره 3041 – 15 / 12 /1398 شعبه 17 دادگاه تجدیدنظر استان اصفهان تا حدی که با این نظر انطباق دارد به اکثریت آرای صحیح و قانونی تشخیص داده می ‌شود . این رای طبق ماده 471 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 با اصلاحات بعدی، در موارد مشابه برای شعب دیوان عالی کشور و دادگاه ‌ها و سایر مراجع اعم از قضایی و غیر آن لازم ‌الاتباع است . هیات‌ عمومی دیوان‌ عالی‌ کشور