فروش مال امانی

فروش مال امانی خ. م.: در تاریخ 5 بهمن 1393، دیوان عالی کشور دادنامه‌ای صادر کرد که به بررسی پرونده‌ای مربوط به اتهامات کلاهبرداری و خیانت در امانت می‌پردازد. شاکی به اتهام کلاهبرداری از طریق فروش مال غیر، از متهم شکایت کرده و ادعا نموده که اتومبیلی را به مبلغ 972 میلیون ریال خریداری کرده است، در حالی که متهم بدون اجازه مالک واقعی آن را به فروش رسانده است. متهم نیز به اتهامات خیانت در امانت و فروش مال غیر متهم شده و در مراحل مختلف محاکمه به 91 روز حبس و یک هزار روز حبس به همراه رد مال و جزای نقدی محکوم گردیده است. دیوان عالی کشور با استناد به ماده 131 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392، به این نتیجه رسید که متهم باید به مجازات جرم اشد محکوم می‌شد. بنابراین، تصمیم به تجدید دادرسی و ارجاع پرونده به شعبه دیگری از دادگاه تجدیدنظر استان اتخاذ شد. این رای به دلیل نادرستی در تعیین مجازات و عدم توجه به وصول نشدن وجوه برخی چک‌ها مورد بررسی قرار گرفت. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/11/05 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: تصاحب مال سپرده شده و سپس فروش آن توسط امین، از مصادیق تعدد معنوی جرم محسوب و متهم به مجازات اشد، محکوم می‌شود. رای خلاصه جریان پرونده 1 - آقای م. در تاریخ 1391/05/17 از آقای ع. به اتهام کلاهبرداری از طریق فروش مال ‌غیر به دادسرای عمومی و انقلاب... ناحیه 7 شکایت کرده است. خلاصه شکایت او این است که مشتکیٌ‌عنه طی مبایعه‌نامه عادی مورخ 1391/04/18 یک دستگاه اتومبیل سواری هیوندا مدل 2011 به شماره... را که در نمایشگاهش بود به مبلغ نه‌صد و هفتاد و دو میلیون ریال به او فروخته و از ثمن معامله به صورت نقدی و هم‌چنین از طریق دریافت چک جمعا مبلغ شش‌صد و پنجاه میلیون ریال را وصول کرده است. شاکی بعدا متوجه شده است اتومبیل به شخص دیگری تعلق داشته و مشتکی عنه از فروشنده اذن یا وکالت در فروش نداشته است. 2 - آقای ح. با وکالت آقای …. در تاریخ 1391/06/04 از آقایان ع. و ع.الف. به اتهامات خیانت‌درامانت و فروش مال‌ غیر، به دادسرای عمومی و انقلاب... ناحیه 7 شکایت کرده است. خلاصه شکایت شاکی این است که اتومبیل خود به شماره... را در پارکینگ نمایندگی الف. متعلق به مشتکیٌ‌عنهما به امانت گذارده، لکن آنها آن را به آقای م. فروخته‌اند. دلیل مالکیت شاکی وکالت‌نامه شماره...- 1391/04/03 دفترخانه... بوده که تصویر آن را ارائه کرده است. وکالت را آقای ج. مالک اتومبیل به او تفویض نموده و تصویر سند مالکیت و وکالت‌نامه به شرح برگ‌های 16 و 17 پرونده، پیوست است. 3 - پرونده به شعبه سوم بازپرسی ارجاع گردیده است. آقای ع. در تحقیقاتی که در اداره پلیس آگاهی از او به عمل آمده، اظهار داشته: اتومبیل را از آقای ر. خریده(تصویر مبایعه‌نامه را هم ابراز کرده صفحه 40 ) و آقای ر. هم از آقای م. خریده و چون آقای ط. سرمایه‌گذار بوده چک‌های آقای خ. را که خریدار اتومبیل بوده دریافت کرده و آقای م. با هماهنگی او(ص.) به آقای ط. وکالت داده است(صفحه 39 ). در مواجهه‌ای که بین آقایان ط. و ص. صورت گرفته(صفحه 42 )، آقای ط. اظهار داشته: «در تاریخ 1391/04/07 در داخل مغازه آقای ص. خودرو از آقای م. برایمان خرید، فردای آن روز توسط آقای م. و به کمک ص. به نام من وکالت زدند. پس از چند روز نامم مکه درآمد قصد رفتن به مکه را داشتم خودرو را نزد ایشان گذاشتم ولی وی اقدام به فروش خودرو به دیگری کرده...» آقای ص. اظهار داشته است: «من خودرو را در تاریخ 1391/03/17 از آقای ر. خریدم. آقای ر. برادر خانم م. است... برای فروش وقتی قصد فروش خودرو مورد نظر شاکی را داشتم ایشان در مکه بود با شماره ایشان تماس گرفتم اوکی دادند به آقای خ. فروختم از ایشان چهار فقره چک گرفتم به آقای ط. دادم یک فقره آن توسط آقای ط. وصول شد...» از او علت استعلام از آقای ط. سوال شده پاسخ داده: «بابت اخذ چک از خریدار از ایشان استعلام کردم.» آقای ط. در پاسخ اظهار داشته: «من چکی از ایشان نگرفتم من در مکه بودم ایشان تلفنی حالم را پرسید.» 4 - از آقای ج. مالک اولیه اتومبیل موضوع شکایت در خصوص فروش آن تحقیق شده، اظهار داشته: اتومبیل را به آقای ر. فروخته و وجهش را دریافت کرده ولی مبایعه‌نامه‌ای بین آنان تنظیم نگردیده و نام‌برده نیز آن را به آقای ع. فروخته و ظاهرا آقای ص. هم واگذار کرده و پس از تماس‌ آقای ر. با او به دفترخانه رفته و وکالت‌نامه تعویض پلاک را به نام آقای ط. تنظیم کرده است(صفحه 82 ، 100 ). از آقای ر. هم در مورد خریدوفروش اتومبیل مذکور تحقیق شده، اظهار داشته: اتومبیل را از آقای م. خریده و آن را به آقای ص. فروخته است(صفحه 84 ، 67 ). 5 - آقای ع. بابت ثمن اتومبیل فروخته شده به آقای خ. نقدا 50/000/000 ریال طی چک شماره... دریافت و برای باقیمانده نیز چهار فقره چک به شماره...- 1391/05/04 به مبلغ 100/000/000 ریال و...- 1391/05/18 و...- 1391/06/15 و...- 1391/07/19 ، سه فقره اخیر هر یک به مبلغ 124/000/000 ریال دریافت کرده است. چک‌های مذکور به بانک ارائه شده وجه چک شماره... وصول و به حساب آقای ص. واریز و چک شماره...- 1391/05/18 نیز منتهی به صدور گواهی عدم پرداخت گردیده و چک‌های شماره...- 1391/06/15 و...- 1391/07/19 نیز به بانک ارائه نگردیده است(صفحه 147 ). در مورد سه فقره چک اخیر آقای بازپرس مرجوعٌ‌الیه گواهی موضوع تبصره 2 ماده 14 اصلاحی قانون صدور چک را صادر نموده و تحویل شاکی گردیده است(صفحه 75 ). چک شماره...- 1391/05/04 را حسب اظهار آقای م.و.، آقای ط. به آقای م.الف. داده و او از آقای م.الف. دریافت و نقد کرده است (صفحه 53 ). تصویر متن و ظهر این چک را بانک محالٌ‌علیه ارسال کرده، در متن چک اشاره به این‌که بابت ثمن اتومبیل است نشده (صفحه 46 ، 47 ). 6 - بازپرس مرجوعٌ‌الیه در پایان تحقیقات به‌موجب قرار مورخ 1392/01/28 ، پس از بیان خلاصه شکایت شاکیان و مدافعات متهم (آقای ع.) و تحقیقات انجام‌شده با موجه دانستن مدافعات م. م. ب. این‌که که با اجازه شفاهی آقای ط. اقدام به فروش خودرو به آقای خ. نموده درباره او به لحاظ عدم احراز ارکان بزه‌های انتسابی قرار منع تعقیب هم‌چنین درباره آقای ع. به علت عدم توجه اتهام قرار منع تعقیب صادر و دادیار اظهارنظر نیز با آن موافقت نموده است(صفحه 213 - 216 ). وکلای آقای ط. به این قرار اعتراض کرده‌اند. پرونده در شعبه --- دادگاه عمومی... مطرح شده و این شعبه به شرح دادنامه شماره --- - 1392/03/27 با نقض قرار منع تعقیب، قرار جلب متهم(آقای ع.) به محاکمه را به اتهامات خیانت‌درامانت و فروش مال‌ غیر صادر کرده است(صفحه 225 - 227 ). پس‌ازآن به متهم اتهامات مذکور تفهیم، مدافعات او استماع و آخرین دفاع اخذ و قرار تامین از نوع وثیقه به مبلغ 2/500/000/000 ریال صادر شده که سپرده و درباره وی قرار مجرمیت و کیفرخواست صادر و پرونده به دادگاه ارسال شده است. 7 - متهم در شعبه --- دادگاه عمومی... محاکمه شده و دادگاه ابتدا به‌موجب دادنامه شماره --- - 1392/06/23 او را به اتهام خیانت‌درامانت به استناد ماده 674 قانون مجازات اسلامی 1375 با اعمال تخفیف به نودویک روز حبس محکوم کرده، بعدازآن هم طبق دادنامه شماره --- - 1392/07/03 به اتهام انتقال مال ‌غیر به استناد ماده 1 قانون تشدید مجازات مرتکبین ارتشاء، اختلاس و کلاهبرداری به یک هزار روز حبس و ردّ مال به شاکی(آقای خ.) به مبلغ 972/000/000 ریال و پرداخت معادل آن جزای نقدی به صندوق دولت، محکوم و مقرر کرده اتومبیل به آقای ط. مسترد گردد. متهم از این آراء درخواست تجدیدنظر کرده و شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان... به تجدیدنظرخواهی او رسیدگی و آراء مزبور را طبق دادنامه مذکور در بالا تایید کرده است. رای درباره محکومٌ‌علیه به اجرا گذارده شده است(صفحه 398 ). 8 - آقای م.م. به وکالت محکومٌ‌علیه از دیوان عالی کشور نسبت به رای محکومیت او به استناد ماده 272 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور کیفری درخواست تجویز اعاده دادرسی کرده که در دبیرخانه دیوان ثبت و به این شعبه ارجاع گردیده است. مفاد لوایح محکومٌ‌علیه و وکیل او عمدتا تکرار مطالبی است که در مراحل قبل اظهار و عنوان شده و در توجیه بی‌گناهی اوست. لوایح مزبور زمان شور خوانده می‌شود. رای شعبه دیوان عالی کشور درخواست اعاده دادرسی محکومٌ‌علیه وارد و موجه است زیرا عمل متهم که اتومبیل امانی را فروخته، رفتار واحد دارای عناوین مجرمانه متعدد است و به‌حکم ماده 131 قانون مجازات اسلامی 1392 می‌بایست به مجازات جرم اشد محکوم می‌شد، لکن دادگاه نخستین، برخلاف حکم ماده مذکور طی دادنامه‌های جداگانه برای هر یک از عناوین مجرمانه مجازات تعیین کرده و دادگاه تجدیدنظر نیز بدون توجه به این امر آراء دادگاه نخستین را تایید کرده است. افزون بر آن جزای نقدی و ردّ مال معادل ثمن معامله اتومبیل امانی(مبلغ 972/000/000 ریال) تعیین شده و حال آن‌که وجوه سه فقره از چک‌های تحویل شده به محکومٌ‌ علیه بابت ثمن معامله به گواهی بانک محالٌ ‌علیه، وصول نگردیده است. بنابراین با انطباق درخواست با بند 6 ماده 272 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور کیفری، قرار قبولی درخواست صادر و تجدید رسیدگی را به استناد ماده 272 همان قانون به شعبه دیگر دادگاه تجدیدنظر استان... ارجاع می‌نماید. شعبه --- دیوان عالی کشور - رئیس و عضو معاون جواد اسلامی - حسن قاسمی