فسخ نکاح به دلیل کتمان بیماری صرع زوجه

رأی خلاصه جریان پرونده حسب محتویات پرونده، خواهان آقای …. غ. دادخواستی به خواسته فسخ نکاح، به لحاظ ابتلاء به بیماری صرع به طرفیت زوجه خانم ن.ک. تقدیم دادگستری شهرستان خوی نموده و توضیح داده که: «به استناد عقدنامه رسمی، در تاریخ 1391/2/9 با خوانده دعوی ازدواج کرده و هم‌اکنون دوران نامزدی را سپری می‌نمایم، پس از گذشت ده ماه از عقد متوجه گردیده‌ام که خوانده محترمه مبتلا به بیماری صرع می‌باشد، از آنجائی که خوانده قبل از ایجاد رابطه زوجیت دارای بیماری مزبور بوده و متأسفانه عالماً و عامداً این امر مهم را از اینجانب مستور داشته است، به استناد ماده 1128 قانون مدنی، ضمن تقاضای ارجاع امر به پزشکی قانونی، درخواست رسیدگی و صدور حکم بر فسخ نکاح را دارم. پرونده جهت رسیدگی به شعبه چهارم دادگاه عمومی حقوقی خوی ارجاع شده است. دادگاه پس از جری تشریفات قانونی به تاریخ 1392/4/25 در وقت مقرر با حضور خواهان و وکیل خوانده جلسه دادرسی تشکیل داده، خ. ا. د.: «ادعا ب. ش. د. تقدیمی است. عرض شود نه ماه پس از عقد وقتی روزی همسرم را به‌عنوان میهمان به خانه آورده بودم، در میان اعضای خانواده ایشان دچار تشنج شده و غش کردند. مادرم با دیدن این وضع حالش خراب شده و من مات و مبهوت ماندم. به پدر و مادرش اطلاع دادیم. او را به دکتر …. متوجه شدیم قبلاً دچار این ناراحتی بوده‌اند ولی تا آن موقع ما مطّلع نشده بودیم. موضوع برای پدر و مادر ایشان عادی بود. دکتری که ایشان زیر نظر او بودند تأیید کرده که قبلاً نیز به همین علّت به او مراجعه کرده و سابقه داشته است. اگر می‌دانستم که ایشان چنین مشکلی دارد، به هیچ وجه با او ازدواج نمی‌کردم. به گفته دکترش نباید جای بلند برود و استرس داشته باشد و در مذاکرات قبل از ازدواج از ایشان پرسیدم اگر مشکلی دارید بیان نمایید. گفتند من نیز مشکل ندارم و عقد مبنیاً بر اساس سلامت جسمی و روحی بسته شده است. وکیل خ. د. پ. اظهار داشته: «خواسته خواهان برخلاف واقع م. ب.. بیماری صرع که مورد ادعای خواهان می‌باشد، قویاً تکذیب می‌شود و موکله چنین بیماری ندارد. ثانیاً: بیماری‌هایی که به‌واسطه آن زوج می‌تواند تقاضای فسخ نکاح نماید، در ماده 1123 قانون مدنی تصریح شده و بیماری صرع جزء آن موارد نیست و عقد نکاح هم مبتنی بر آن نبوده است. تمامی موارد قبل از عقد نکاح به زوج اعلام شده است. ثالثاً: زوج در دوران نامزدی با موکله نزدیکی نموده و ماحصل جنین چندماهه‌ای بوده که زوج با وساطت خانواده‌اش موکله را به جبر و اکراه و بالمباشرت خودش به خارج از شهر برده و تعداد دو آمپول ضد بارداری تزریق نموده و دارو خورانده و نهایتاً موجب سقط جنین شده است. موکله شدیداً بیمار شده و به علّت سقط جنین بدون رعایت اصول پزشکی دچار تشنج و بیماری شده که خواهان هم‌اکنون مدعی بیماری صرع م. ب.. در این خصوص پرونده‌ای در نزد شعبه پنجم دادیاری خوی در حال رسیدگی است. با اوصاف فوق دعوی فسخ وجاهت قانونی ندارد. تقاضای صدور حکم بر بطلان دعوی مطروحه را دارد و در پیامک‌های ارسالی خواهان به موکله نسبت به موارد اقرار شده است.» سؤال: «منظور از اینکه تمامی موارد قبل از نکاح به زوج اعلام شده چه می‌باشد؟» جواب: «منظور این است که موکل صرع ندارد، اما بیماری داشته که قبل از عقد به زوج اعلام شده است، حتی موقع حرف زدن در اولین برخورد موضوع کاملاً مشخص و نمایان است. هرچند نیاز به تصریح و گفتن نیز نمی‌باشد، اما با وجود این اقربای زوجه آن را به زوج اعلام کرده‌اند که حاضرند شهادت نیز بدهند.» زوج دفاعاً اظهار داشته: «اولاً: تاریخ عقد مشخص است. بعد از عقد با همسرم نزدیکی و مواقعه داشته‌ام، این موضوع به هیچ وجه قابل انکار نیست. ثانیاً: تقاضا دارم در مورد اینکه آیا ایشان بیماری صرع دارند یا نه؟ به پزشکی قانونی معرفی شوند. ثالثاً: وکیل خوانده می‌گوید: موضوع مرتبط با سقط جنین است. دکتر … که مریضی ایشان قبل از عقد بوده است و اصلاً آن موضوع ارتباطی به این قضیه ندارد.» دادگاه طی نامه‌ای زوجه را به پزشکی قانونی جهت معاینه و اعلام نظر معرفی نموده است. پزشکی قانونی شهرستان خوی پس از معاینه زوجه طی نظریه کتبی اعلام داشته که: «فعلاً حملات تشنجی غیرطبیعی داشته که تحت درمان دارویی بوده است، نیاز به پرهیز خاص تغذیه‌ای یا رفتاری ندارد، هیچ‌گونه مشکلی در نگهداری و مراقبت از فرزند و زندگی زناشویی نخواهد داشت، جهت تصمیم‌گیری در مورد وضعیت فعلی ایشان نیاز به انجام نوار مغزی بوده که از انجام آن امتناع نموده‌اند. در ضمن نامبرده فعلاً علائم اضطرابی و نگرانی خفیف روحی نیز دارند.» پزشکی قانونی پس از گرفتن نوار مغزی به پیرو نظریه قبلی اعلام داشته که: «حسب نوار مغزی جدید انجام گرفته، نامبرده مبتلا به بیماری صرع (امواج مغزی غیرطبیعی) م. ب. که با دارو قابل کنترل است و باید حداقل تا دو سال تحت درمان دارویی مرتب قرار داشته باشد.» دادگاه به شرح اوراق و صفحات 74 الی 80 پرونده از اقوام و مطّلعین معرفی شده از سوی خانواده ز. ن. د. خصوص موضوع بیماری وی و نحوه اعلام آن به خانواده زوج تحقیقاتی به عمل آورده و سپس ختم دادرسی را اعلام و به شرح دادنامه شماره 116 مورخ 1393/2/9 و با استدلال به اینکه: اولاً: بیماری صرع زوجه قبل از عقد وجود داشته و به اطلاع زوجه و خانواده ایشان نیز نرسیده است. ثانیاً: زوج به محض اطلاع و اطمینان از بیماری زوجه مراتب اعتراض خ. ر. ب. اطلاع پدر زوجه رسانده است و به لحاظ اینکه نتوانسته‌اند به توافق در حل مشکل برسند، به ناچار دادخواست تقدیم داشته است. ثالثاً: هرچند بیماری صرع جزو بیماری‌های منصوصه شرعی و قانونی موجب فسخ نکاح نمی‌باشد، اما ب. ت. ب. اظهارات زوج و پدر ایشان و اینکه صفت سالم بودن که به دلیل تفاهم عرفی نیز جزء شروط ضمنی عقد بوده، خواه پیش از عقد ذکر شود و عقد با لحاظ آن تشکیل شود و خواه هرگز ذکر نشود و از اوضاع‌واحوال یا سیره عرفی و یا قوانین دیگر استنباط شود که با ملاک اراده باطنی متعاقدین و حاکمیت اراده و لازم‌الاجرا بودن شروط بنایی که در ماده 1128 قانون مدنی پذیرفته شده، موافق به نظر می‌رسد و اینکه بیماری زوجه تا به حال بهبود نیافته تا بتوان آن را موجب اسقاط حق فسخ دانست و عنایتاً به اینکه قبول حق فسخ با مبانی قواعد شرعی لاحرج و لاضرر نیز سازگار می‌باشد، با احراز فوریت امر، مستنداً به ماده 1128، 440 و 1131 قانون مدنی، حکم به قبول فسخ نکاح زوجین مترافعین صادر نموده است. پس از ابلاغ رأی صادره، آقای ع.ب. به وکالت از زوجه خانم ن.ک. با تقدیم دادخواستی نسبت به رأی صادره اعتراض نموده و اجمالاً در لایحه تقدیمی اعلام داشته که: «اولاً: خیار فسخ برابر ماده 1131 قانون مدنی فوری است و درخواست فسخ یازده ماه بعد ارائه شده و حق فسخ ساقط گردیده است. ثانیاً: فسخ عمل حقوقی یک‌طرفه م. ب. و مدعی فسخ می‌بایست در صورت حصول شرایط فسخ، آن را به طرف مقابل اعلام و سپس با مراجعه به محکمه حقوقی تأیید آن را درخواست می‌کرد. ثالثاً: بیماری‌هایی که به‌واسطه آن زوج می‌تواند تقاضای فسخ نکاح را نماید، در ماده 1123 قانون مدنی تصریح شده و بیماری صرع جزء آن موارد نبوده و نکاح هم مبتنی بر آن نمی‌باشد. رابعاً: زوج در دوران نامزدی با موکله نزدیکی نموده و ماحصل آن جنین چند ماهه‌ای بوده که در اثر تزریق آمپول سقط شده و منجر به تشنج و بیماری زوجه گردیده است. خامساً: خواهان با خانم … و طرح دعوی صرفاً برای این بوده که با رد موکله، با همسر جدیدش زندگی نماید. سادساً: قبل از ازدواج و در زمان خواستگاری زوج از موکله، در خصوص بیماری وی با خانواده زوج به کرّات صحبت شده و از بیماری ایشان علم و اطلاع داشتند. سابعاً: گواهی‌های پزشکی دلالت دارد که بیماری موکله نیاز به پرهیز تغذیه‌ای یا رفتاری ندارد و مشکلی در مراقبت فرزند و زندگی زناشویی ایجاد نمی‌کند. به لحاظ عدم ارائه دلیل بر ادعای فسخ یا تدلیس، تقاضای نقض دادنامه صادره را دارم.» پس از انجام تبادل لوایح و وصول پاسخ ت. ن. خ. اجمالاً دائر بر اینکه: «ت. ن. خ. و وکیل وی وجود بیماری صرع در قبل از عقد ازدواج را پذیرفته و آن را کتمان کرده و نکاح متبانیاً بر صحت و سلامتی زوجه محقق گردیده است و درخواست تأیید رأی بدوی صادره را دارد.» پرونده به مرجع تجدیدنظر ارسال شده است. شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان غربی نسبت به تجدیدنظرخواهی رسیدگی و به شرح دادنامه شماره 534 مورخ 1393/4/26 با رد اعتراض، دادنامه تجدیدنظرخواسته را تأیید نموده است. پس از ابلاغ رأی تجدیدنظر، وکیل زوجه محکومٌ‌علیها با تقدیم دادخواست فرجامی نسبت به رأی صادره اعتراض نموده و در لایحه فرجام‌خواهی تقدیمی همان مطالب مطرح شده در لایحه تجدیدنظرخواهی را عیناً تکرار کرده و تقاضای نقض رأی فرجام‌خواسته را نموده است. پس از وصول پاسخ اجمالاً مبنی بر تکراری بودن مطالب ف. خ. و تقاضای رد فرجام‌خواهی وی، پرونده به دیوان‌عالی‌کشور ارسال و جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … اجمالاً مبنی بر: تقاضای صدور رأی شایسته موافق موازین قانونی را دارم. در خصوص دادنامه شماره 534 مورخ 1393/4/26 فرجام‌خواسته، مشاوره نموده و چنین رأی می‌دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور فرجام‌خواهی خانم ن.ک. با وکالت آقای ع.ب. به طرفیت آقای …. غ. نسبت به دادنامه شماره 534 مورخ 1393/4/24 شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان غربی که در تأیید رأی بدوی شماره 116 مورخ 1393/2/9 شعبه چهارم دادگاه عمومی خانواده شهرستان خوی اصدار یافته و به موجب آن با پذیرش خواسته زوج خواهان، حکم بر تأیید فسخ نکاح صادر گردیده است، ب. ت. ب. محتویات پرونده ازجمله نظریات پزشکی قانونی در خصوص وجود بیماری صرع در زوجه از قبل از وقوع عقد نکاح بین زوجین و احراز عدم علم و اطلاع زوج از آن و شمول حق فسخ موضوع ماده 1128 قانون مدنی نسبت به آن، موجه و قابل پذیرش نبوده و متضمن ایرادات قانونی که نقض رأی فرجام‌خواسته را ایجاب نماید، نمی‌باشد. لهذا به استناد مواد 370 و 396 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، رأی فرجام‌خواسته ابرام می‌گردد. رئیس و عضو معاون شعبه 42 دیوان‌عالی‌کشور علیزاده - خان‌بیگی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی فسخ نکاح به دلیل کتمان بیماری صرع زوجه در تاریخ 29 بهمن 1393، حکمی در خصوص دعوی فسخ نکاح به دلیل ابتلاء زوجه به بیماری صرع صادر گردید. در این دعوی، خ. ب. ا. به ماده 1128 قانون مدنی، ادعا نمود که زوجه پیش از عقد به بیماری صرع مبتلا بوده و این موضوع را مخفی کرده است. دادگاه در مرحله اولیه پس از بررسی مستندات و نظریه پزشکی قانونی که تاییدکننده وجود بیماری صرع در زوجه بود، حکم به فسخ نکاح صادر کرد. وکیل زوجه به این حکم اعتراض و ادعا نمود که خواسته خواهان به تاخیر افتاده و بیماری صرع از موارد فسخ محسوب نمی‌شود. شعبه تجدیدنظر نیز با تایید حکم اولیه، به این نتیجه رسید که خواهان از بیماری زوجه مطلع نبوده و حق فسخ به وی تعلق دارد. در نهایت، دیوان عالی کشور با تایید آرای قبلی و استناد به مواد 370 و 396 قانون آیین دادرسی، حکم به ابرام دادنامه تجدیدنظر صادر و فرجام‌خواهی زوجه را رد نمود. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/11/29 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: هرچند که بیماری صرع جزء بیماری های منصوص موجب فسخ نکاح نیست، اما اگر ثابت شود صفت سالم بودن زوجه جزء شروط ضمن عقد ذکر شده یا عقد با لحاظ آن واقع شده و یا علی رغم عدم ذکر، از اوضاع و احوال و سیره عرفی، اراده طرفین نسبت به وجود چنین شرطی احراز شود، زوج می‌تواند به جهت ابتلاء زوجه به این بیماری قبل از عقد و کتمان آن، عقد نکاح را فسخ کند. رای خلاصه جریان پرونده حسب محتویات پرونده، خواهان آقای …. غ. دادخواستی به خواسته فسخ نکاح، به لحاظ ابتلاء به بیماری صرع به طرفیت زوجه خانم ن.ک. تقدیم دادگستری شهرستان خوی نموده و توضیح داده که: «به استناد عقدنامه رسمی، در تاریخ 1391/02/09 با خوانده دعوی ازدواج کرده و هم‌اکنون دوران نامزدی را سپری می‌نمایم، پس از گذشت ده ماه از عقد متوجه گردیده‌ام که خوانده محترمه مبتلا به بیماری صرع می‌باشد، از آنجائی که خوانده قبل از ایجاد رابطه زوجیت دارای بیماری مزبور بوده و متاسفانه عالما و عامدا این امر مهم را از اینجانب مستور داشته است، به استناد ماده 1128 قانون مدنی، ضمن تقاضای ارجاع امر به پزشکی قانونی، درخواست رسیدگی و صدور حکم بر فسخ نکاح را دارم. پرونده جهت رسیدگی به شعبه چهارم دادگاه عمومی حقوقی خوی ارجاع شده است. دادگاه پس از جری تشریفات قانونی به تاریخ 1392/04/25 در وقت مقرر با حضور خواهان و وکیل خوانده جلسه دادرسی تشکیل داده، خ. ا. د.: «ادعا ب. ش. د. تقدیمی است. عرض شود نه ماه پس از عقد وقتی روزی همسرم را به‌عنوان میهمان به خانه آورده بودم، در میان اعضای خانواده ایشان دچار تشنج شده و غش کردند. مادرم با دیدن این وضع حالش خراب شده و من مات و مبهوت ماندم. به پدر و مادرش اطلاع دادیم. او را به دکتر …. متوجه شدیم قبلا دچار این ناراحتی بوده‌اند ولی تا آن موقع ما مطّلع نشده بودیم. موضوع برای پدر و مادر ایشان عادی بود. دکتری که ایشان زیر نظر او بودند تایید کرده که قبلا نیز به همین علّت به او مراجعه کرده و سابقه داشته است. اگر می‌دانستم که ایشان چنین مشکلی دارد، به هیچ وجه با او ازدواج نمی‌کردم. به گفته دکترش نباید جای بلند برود و استرس داشته باشد و در مذاکرات قبل از ازدواج از ایشان پرسیدم اگر مشکلی دارید بیان نمایید. گفتند من نیز مشکل ندارم و عقد مبنیا بر اساس سلامت جسمی و روحی بسته شده است. وکیل خ. د. پ. اظهار داشته: «خواسته خواهان برخلاف واقع م. ب.. بیماری صرع که مورد ادعای خواهان می‌باشد، قویا تکذیب می‌شود و موکله چنین بیماری ندارد. ثانیا: بیماری‌هایی که به‌واسطه آن زوج می‌تواند تقاضای فسخ نکاح نماید، در ماده 1123 قانون مدنی تصریح شده و بیماری صرع جزء آن موارد نیست و عقد نکاح هم مبتنی بر آن نبوده است. تمامی موارد قبل از عقد نکاح به زوج اعلام شده است. ثالثا: زوج در دوران نامزدی با موکله نزدیکی نموده و ماحصل جنین چندماهه‌ای بوده که زوج با وساطت خانواده‌اش موکله را به جبر و اکراه و بالمباشرت خودش به خارج از شهر برده و تعداد دو آمپول ضد بارداری تزریق نموده و دارو خورانده و نهایتا موجب سقط جنین شده است. موکله شدیدا بیمار شده و به علّت سقط جنین بدون رعایت اصول پزشکی دچار تشنج و بیماری شده که خواهان هم‌اکنون مدعی بیماری صرع م. ب.. در این خصوص پرونده‌ای در نزد شعبه پنجم دادیاری خوی در حال رسیدگی است. با اوصاف فوق دعوی فسخ وجاهت قانونی ندارد. تقاضای صدور حکم بر بطلان دعوی مطروحه را دارد و در پیامک‌های ارسالی خواهان به موکله نسبت به موارد اقرار شده است.» سوال: «منظور از اینکه تمامی موارد قبل از نکاح به زوج اعلام شده چه می‌باشد؟» جواب: «منظور این است که موکل صرع ندارد، اما بیماری داشته که قبل از عقد به زوج اعلام شده است، حتی موقع حرف زدن در اولین برخورد موضوع کاملا مشخص و نمایان است. هرچند نیاز به تصریح و گفتن نیز نمی‌باشد، اما با وجود این اقربای زوجه آن را به زوج اعلام کرده‌اند که حاضرند شهادت نیز بدهند.» زوج دفاعا اظهار داشته: «اولا: تاریخ عقد مشخص است. بعد از عقد با همسرم نزدیکی و مواقعه داشته‌ام، این موضوع به هیچ وجه قابل انکار نیست. ثانیا: تقاضا دارم در مورد اینکه آیا ایشان بیماری صرع دارند یا نه؟ به پزشکی قانونی معرفی شوند. ثالثا: وکیل خوانده می‌گوید: موضوع مرتبط با سقط جنین است. دکتر … که مریضی ایشان قبل از عقد بوده است و اصلا آن موضوع ارتباطی به این قضیه ندارد.» دادگاه طی نامه‌ای زوجه را به پزشکی قانونی جهت معاینه و اعلام نظر معرفی نموده است. پزشکی قانونی شهرستان خوی پس از معاینه زوجه طی نظریه کتبی اعلام داشته که: «فعلا حملات تشنجی غیرطبیعی داشته که تحت درمان دارویی بوده است، نیاز به پرهیز خاص تغذیه‌ای یا رفتاری ندارد، هیچ‌گونه مشکلی در نگهداری و مراقبت از فرزند و زندگی زناشویی نخواهد داشت، جهت تصمیم‌گیری در مورد وضعیت فعلی ایشان نیاز به انجام نوار مغزی بوده که از انجام آن امتناع نموده‌اند. در ضمن نامبرده فعلا علائم اضطرابی و نگرانی خفیف روحی نیز دارند.» پزشکی قانونی پس از گرفتن نوار مغزی به پیرو نظریه قبلی اعلام داشته که: «حسب نوار مغزی جدید انجام گرفته، نامبرده مبتلا به بیماری صرع (امواج مغزی غیرطبیعی) م. ب. که با دارو قابل کنترل است و باید حداقل تا دو سال تحت درمان دارویی مرتب قرار داشته باشد.» دادگاه به شرح اوراق و صفحات 74 الی 80 پرونده از اقوام و مطّلعین معرفی شده از سوی خانواده ز. ن. د. خصوص موضوع بیماری وی و نحوه اعلام آن به خانواده زوج تحقیقاتی به عمل آورده و سپس ختم دادرسی را اعلام و به شرح دادنامه شماره --- مورخ 1393/02/09 و با استدلال به اینکه: اولا: بیماری صرع زوجه قبل از عقد وجود داشته و به اطلاع زوجه و خانواده ایشان نیز نرسیده است. ثانیا: زوج به محض اطلاع و اطمینان از بیماری زوجه مراتب اعتراض خ. ر. ب. اطلاع پدر زوجه رسانده است و به لحاظ اینکه نتوانسته‌اند به توافق در حل مشکل برسند، به ناچار دادخواست تقدیم داشته است. ثالثا: هرچند بیماری صرع جزو بیماری‌های منصوصه شرعی و قانونی موجب فسخ نکاح نمی‌باشد، اما ب. ت. ب. اظهارات زوج و پدر ایشان و اینکه صفت سالم بودن که به دلیل تفاهم عرفی نیز جزء شروط ضمنی عقد بوده، خواه پیش از عقد ذکر شود و عقد با لحاظ آن تشکیل شود و خواه هرگز ذکر نشود و از اوضاع‌واحوال یا سیره عرفی و یا قوانین دیگر استنباط شود که با ملاک اراده باطنی متعاقدین و حاکمیت اراده و لازم‌الاجرا بودن شروط بنایی که در ماده 1128 قانون مدنی پذیرفته شده، موافق به نظر می‌رسد و اینکه بیماری زوجه تا به حال بهبود نیافته تا بتوان آن را موجب اسقاط حق فسخ دانست و عنایتا به اینکه قبول حق فسخ با مبانی قواعد شرعی لاحرج و لاضرر نیز سازگار می‌باشد، با احراز فوریت امر، مستندا به ماده 1128 ، 440 و 1131 قانون مدنی، حکم به قبول فسخ نکاح زوجین مترافعین صادر نموده است. پس از ابلاغ رای صادره، آقای ع.ب. به وکالت از زوجه خانم ن.ک. با تقدیم دادخواستی نسبت به رای صادره اعتراض نموده و اجمالا در لایحه تقدیمی اعلام داشته که: «اولا: خیار فسخ برابر ماده 1131 قانون مدنی فوری است و درخواست فسخ یازده ماه بعد ارائه شده و حق فسخ ساقط گردیده است. ثانیا: فسخ عمل حقوقی یک‌طرفه م. ب. و مدعی فسخ می‌بایست در صورت حصول شرایط فسخ، آن را به طرف مقابل اعلام و سپس با مراجعه به محکمه حقوقی تایید آن را درخواست می‌کرد. ثالثا: بیماری‌هایی که به‌واسطه آن زوج می‌تواند تقاضای فسخ نکاح را نماید، در ماده 1123 قانون مدنی تصریح شده و بیماری صرع جزء آن موارد نبوده و نکاح هم مبتنی بر آن نمی‌باشد. رابعا: زوج در دوران نامزدی با موکله نزدیکی نموده و ماحصل آن جنین چند ماهه‌ای بوده که در اثر تزریق آمپول سقط شده و منجر به تشنج و بیماری زوجه گردیده است. خامسا: خواهان با خانم … و طرح دعوی صرفا برای این بوده که با رد موکله، با همسر جدیدش زندگی نماید. سادسا: قبل از ازدواج و در زمان خواستگاری زوج از موکله، در خصوص بیماری وی با خانواده زوج به کرّات صحبت شده و از بیماری ایشان علم و اطلاع داشتند. سابعا: گواهی‌های پزشکی دلالت دارد که بیماری موکله نیاز به پرهیز تغذیه‌ای یا رفتاری ندارد و مشکلی در مراقبت فرزند و زندگی زناشویی ایجاد نمی‌کند. به لحاظ عدم ارائه دلیل بر ادعای فسخ یا تدلیس، تقاضای نقض دادنامه صادره را دارم.» پس از انجام تبادل لوایح و وصول پاسخ ت. ن. خ. اجمالا دائر بر اینکه: «ت. ن. خ. و وکیل وی وجود بیماری صرع در قبل از عقد ازدواج را پذیرفته و آن را کتمان کرده و نکاح متبانیا بر صحت و سلامتی زوجه محقق گردیده است و درخواست تایید رای بدوی صادره را دارد.» پرونده به مرجع تجدیدنظر ارسال شده است. شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان غربی نسبت به تجدیدنظرخواهی رسیدگی و به شرح دادنامه شماره --- مورخ 1393/04/26 با رد اعتراض، دادنامه تجدیدنظرخواسته را تایید نموده است. پس از ابلاغ رای تجدیدنظر، وکیل زوجه محکومٌ‌علیها با تقدیم دادخواست فرجامی نسبت به رای صادره اعتراض نموده و در لایحه فرجام‌خواهی تقدیمی همان مطالب مطرح شده در لایحه تجدیدنظرخواهی را عینا تکرار کرده و تقاضای نقض رای فرجام‌خواسته را نموده است. پس از وصول پاسخ اجمالا مبنی بر تکراری بودن مطالب ف. خ. و تقاضای رد فرجام‌خواهی وی، پرونده به دیوان‌عالی‌کشور ارسال و جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … اجمالا مبنی بر: تقاضای صدور رای شایسته موافق موازین قانونی را دارم. در خصوص دادنامه شماره --- مورخ 1393/04/26 فرجام‌خواسته، مشاوره نموده و چنین رای می‌دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور فرجام‌خواهی خانم ن.ک. با وکالت آقای ع.ب. به طرفیت آقای …. غ. نسبت به دادنامه شماره --- مورخ 1393/04/24 شعبه پنجم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان غربی که در تایید رای بدوی شماره 116 مورخ 1393/02/09 شعبه چهارم دادگاه عمومی خانواده شهرستان خوی اصدار یافته و به موجب آن با پذیرش خواسته زوج خواهان، حکم بر تایید فسخ نکاح صادر گردیده است، ب. ت. ب. محتویات پرونده ازجمله نظریات پزشکی قانونی در خصوص وجود بیماری صرع در زوجه از قبل از وقوع عقد نکاح بین زوجین و احراز عدم علم و اطلاع زوج از آن و شمول حق فسخ موضوع ماده 1128 قانون مدنی نسبت به آن، موجه و قابل پذیرش نبوده و متضمن ایرادات قانونی که نقض رای فرجام‌خواسته را ایجاب نماید، نمی‌باشد. لهذا به استناد مواد 370 و 396 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، رای فرجام‌خواسته ابرام می‌گردد. رئیس و عضو معاون شعبه --- دیوان‌عالی‌کشور موضوع این پرونده، دعوی فسخ نکاح به دلیل تدلیس ناشی از عدم افشای بیماری صرع و مصرف داروی نگراپول است. خواهان ادعا کرده که طرف مقابل به مدت ده سال این بیماری را کتمان کرده و این امر موجب فریب او در ازدواج شده است. در جلسه دادرسی، طرف مقابل به مسائل مربوط به زندگی مشترک و وضعیت خود اشاره کرده و بیان داشته که خواهان از مصرف دارو مطلع بوده است. همچنین، گواهی پزشک معالج، سلامت روانی و جسمی طرف مقابل را تایید کرده است. دادگاه با استناد به مواد 1123 و 1128 قانون مدنی، به این نتیجه رسید که بیماری مذکور از عیوب موجب فسخ نکاح محسوب نمی‌شود و خواهان دلیلی برای اعمال فسخ ارائه نکرده است. بنابراین، حکم به بطلان دعوی صادر گردید. تجدیدنظرخواهی نیز رد و دادنامه معترضه تایید شد. فرجام‌خواهی بعدی نیز به دلیل عدم وجود دلایل موجه و رعایت تشریفات قانونی، رد و دادنامه فرجامی ابرام گردید. حسب اوراق و مندرجات پرونده خانم س. خ. به وکالت از اقای پ. ع. ف. ب. ش. د. تقدیمی دعوی به طرفیت خانم ا. ت. به خواسته فسخ نکاح مطرح و اجمالا بیان نموده ((مطابق سند نکاحیه زوجین در تاریخ 96/6/2 ازدواج نموده‌اند حسب اظهار موکل در اذر ماه سال جاری (98) با مشکوک شدن موکل نسبت به مصرف نوعی قرص توسط زوجه و پیگیری های صورت گرفته مشخص می‌گردد. داروی مصرفی زوجه قرص نگراتول م. ب.. که موارد مصرف ان در خصوص بیماری صرع بوده وفق اطلاعات به دست امده زوجه قریب به ده سال است.که دارو مصرف می نماید. لیکن از اعلام این مورد و بیماری خویش قبل و پس از ازدواج به زوج خودداری نموده و فریب دادن زوج سبب انجام وصلت در سال 96 شده است.…. با عنایت به مراتب پیش گفته مستدعیست جهت اثبات تدلیس و احراز وضعیت سلامت زوجه اخذ نظریه پزشکی قانونی و پزشک معالج ایشان در خصوص بیماری وی صورت پذیرد … …)) ص 5 جلسه دادرسی در تاریخ 98/11/19 با حضور وکلای طرفین تشکیل بدوا وکیل خ. ا. ن. ((خواسته ب. ش. د. تقدیمی و به طور مفصل توضیح داده شده است.)) شخص خ. د. پ. بیان نموده ((شخص خ. ا. م. دارد. از 96/6/2 که تاریخ عقد بوده همان تاریخ زندگی مشترک شروع شده تا 98/9/22 یا 98/8/15 همسرم اجازه نمی داد از جایی بروم ولی برای کارکردن اجازه داشته من مسئول خرید تجهیزات پزشکی یک شرکت بزرگ هستم مسئول خرید *هستم من خودم ایشان را سرکار بردم من ادم مضطربی هستم و سردردهای لحظه ای دارم. شوهرم می دید من قرص مصرف می کنم)) ص 20. در گواهی دکتر … که در صفحه 21 پرونده بایگانی شده امده است. ((خانم ا. ت. در تاریخ های 98/1/24 و مهر ماه 98 و اخرین بار 98/10/2 به اینجانب مراجعه نموده است.علت مراجعه ایشان سردرهای لحظه ای و تیر کشنده بوده است.که بهمین علت کارمامارین توصیه شده گاهی مصرف نماید. بیمار با مصرف این (دارو) کاملا راضی و بهبود یافته است.معاینه ایشان از نظر روحی و روانی و مغز و اعصاب سلامت و نرمال م. ب..)) دادگاه با اعلام ختم دادرسی به موجب دادنامه شماره 2531 مورخه 98/11/21 بدین شرح مبادرت به صدور رای نموده است. ((خواسته خواهان اقای پ. ع. ف. به طرفیت خوانده خانم ا. ت. عبارت از فسخ نکاح …. دادگاه ب. ت. ب. محتویات پرونده و با عنایت به این که بیماری اعلام شده از عیوب موجب فسخ عقد نکاح مذکور در ماده 1123 قانون مدنی نمی‌باشد. و نظر به این که مورد از موارد و مصادیق ماده 1128 قانون مدنی نمی‌باشد. وانگهی در موارد وجود علت فسخ بدوا صاحب فسخ باید فسخ را انشای و ابلاغ نماید. و سپس تایید و تنفیذ فسخ را از دادگاه بخواهد حال انکه خواهان دلیلی بر اعمال فسخ ارائه نکرده است.هم چنین برابر ماده 1131 قانون اخیرالذکر خیار فسخ فوری است.حال انکه از تاریخ عقد نکاح مورخه 96/6/2 تا کنون بیش از دو سال می گذرد و ادعای عدم اطلاع پذیرفته نمی‌باشد.)) حکم به بطلان دعوی خواهان صادر می نماید. ص 23 تجدیدنظرخواهی وکیل خواهان نیز به شرح دادنامه شماره 95 مورخه 99/1/26 صادره از شعبه *با این استدلال ((…. در مورد ادعای ت. ن. خ. مبنی بر شرط صحت اولا احراز چنین شرطی در عقدنامه مشهود نبوده ثانیا مدت زمانی از عقد سپری شده که قید فوریت در ان رعایت نشده ثالثا جزی عیوب مصرح در ماده 1123 قانون مدنی نمی‌باشد. رابعا مریضی از مصادیق فسخ نکاح نیست)) ضمن رد تجدیدنظرخواهی ت. ن. خ. دادنامه معترض عنه را تایید نموده است.ص 42. خانم س. خ. به وکالت از اقای پ. ع. ف. طی دادخواست تقدیمی در مورخه 99/2/21 در مقام فرجام خواهی نسبت به رای دادگاه تجدیدنظر استان اعتراض و اجمالا بیان نموده‌اند ((زوجین در تاریخ 96/6/2 ازدواج نموده در اذر ماه سال 98 با بروز رفتارهای تهاجمی بی دلیل و افسردگی، اضطراب و تغییرات خلقی - تهوع بی دلیل ز. ن. ب. حالات زوجه حساس می‌گردد. و با مشکوک شدن وی نسبت به مصرف نوعی قرص توسط زوجه و پیگیری ها و گفتگوهای صورت گرفته … … با کنجکاوی های موکل … … محرز می‌گردد. داروی مصرفی وی نوعی قرص ترانکول م. ب.. …. با عنایت به این امر که موارد مصرفی قرص مذکور در بیماری صرع م. ب.. مرجع محترم تجدیدنظر در رای صادره عنوان نموده است.مریضی از مصادیق فسخ نکاح نیست لیکن باید گفت صرف پنهان نمودن بیماری و سعی در کتمان ان مصداق بارز تدلیس در عقد نکاح م. ب.. ….)) مشروح لایحه ف. خ. و پاسخ ف. خ. د. جلسه شور قرائت می‌گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای م. ا. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره 95 مورخه 99/1/26 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: از توجه به جمیع اوراق و مندرجات پرونده و تحقیقات و اقدامات معموله از ناحیه ف. خ. ایراد و اعتراضی خاص و موجهی که موجبات فسخ رای فرجامی را ایجاب نماید. به عمل نیامده است.و رای صادره از توجه به جهات و مبانی مندرج در ان با هیچ یک از جهات و شقوق ماده 371 قانون ایین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی قابل انطباق به نظر نرسیده و از حیث رعایت تشریفات و اصول دادرسی نیز فاقد ایراد و اشکال موثر قانونی است.لذا ضمن رد فرجام خواهی ف. خ. ب. استناد ماده 370 قانون فوق الاشعار دادنامه فرجام خواسته ابرام می‌گردد.. / رئیس شعبه: س. ع. ب. مستشار: م. ا.