فوریت در خیار تخلف از شرط

رأی دادگاه بدوی در این پرونده اقای ع. ط. به طرفیت سایر وراث اعم از مادر و خواهرانش به استناد یک فقره موافقت نامه مورخ ۵ /۶/۱۳۸۲ مندرج در صفحه ۲۰ اظهار داشته پدر مرحوم مان اقای ع. ط. فرزند ج. در سال ۱۳۸۲ فوت نموده و وراث حین الفوت ایشان یک پسر و یک همسر و پنج دختر م. ب.. که اینجانب به همراه سایر وراث به موجب موافق نامه فوق حق انتفاع از یک باب منزل مسکونی مورثی واقع در *گران را به مادرمان خانم ف. گ. چ. واگذار نموده ایم و در قرارداد مذکور شرط گردیده که هیچ یک از وراث و حتی دامادها و عروس ها بدون اذن سایر وراث حق سکونت در ان منزل را ندارند در حالی که مادرمان بدون در نظر داشتن شرط مذکور و بدون اخذ اجازه از اینجانب و سایرین یکی از وراث را وارد منزل نموده و تحت سکونت قرار داده اند که نهایتا قرارداد مذکور طی اظهارنامه رسمی شماره*مورخ۱۳۹۹/۳/۲۱ فسخ گردیده است.است فلذا برابر دلایل و مستندات قدیمی و مستند به مواد ۳۰۰ و ۳۱۷ قانون امور حسبی صدور حکم به تایید فسخ قرارداد و تقسیم سهم الارث از منزل مورد اشاره و جبران کلیه خسارات قانونی را م. ا. وکیل خ. د. ل. مندرج در ص ۱۶مبنای توافق نامه را <a class="artref" href="/ماده/ماده-10-a_0815110235654">ماده ۱۰ قانون مدنی</a> دانسته که بلحاظ تخلف مشروط علیه برای مشروط له بدون اعمال مواد ۲۳۷ الی ۲۳۹حق فسخ ابتدایی ایجاد می نماید. و در ص ۲۵ پرونده سابقا شعبه *در این خصوص در پرونده کلاسه *دعوی خ. ر. و. ندانسته بدلیل اینکه شرط مطروحه در این توافق نامه محقق نگردیده است.چراکه در این منزل مادر و سه خواهر و خواهر زاده خردسال خواهان زندگی میکنند بنام های ف. که بر اساس اظهارات خواهان در قید حیات پدر از همسرش مطلقه شده واز ان زمان به همراه فرزند خود در منزل پدری اقامت نموده است.ودو خواهر دیگر بنامهای س. واذر نیز مجرد بوده وتاکنون ازدواج ننموده اند و سکونت انان در منزل پدری امری طبیعی است.واین افراد از گذشته در ان محل سکونت داشته اند وکسی در حال واینده در ان محل سکونت ننموده است.تا خلاف شرط مقرر در توافق نامه محقق گردد.اگر چه دادنامه موصوف بلحاظ عدم طرفیت سایر وراث به جهت شکلی از سوی شعبه *طی دادنامه شماره *قرار رد دعوی صادر نمود. عمده دفاع مادر و برخی از وراث ساکن در خانه ان است.که در شرط ضمن العقد توافق نامه؛ عدم ورود اشخاص در حال و اینده سلب شده در حالی که مادر و دو دختر مجرد وی به اسامی س. و ا. و یک دختر مطلقه بنام ف. در زمان حیات پدرشان در ان خانه زندگی می کردند. و بر این مبنا ذیل توافق نامه را امضا نموده اند و و خود خواهان از توافق عدول نموده و بخشی از خانه را به فرد ثالث اجاره داده است.و رتق و فتق امور مادر بلحاظ کهولت سن هم بعهده انان است. دادگاه پس از صدور قرار کارشناسی طی دادنامه شماره *با وارد دانستن دعوی خواهان جکم به فروش ماترک صادر نمود و متعاقبا دادنامه موصوف به تایید شعبه *اد می نماید. در حالی که باید برای تحقق چنین حقی مطابق <a class="artref" href="/ماده/ماده-444-a_0815110236091">ماده ۴۴۴ قانون مدنی</a> و مقررات مواد ۲۳۴ الی ۲۴۵ همان قانون مراجعه کرد و بدوا احراز نمود که شروط مذکور کدام یک از شروط ضمن العقد ( صفت و فعل و نتیجه ) است.در این مورد ب. ت. ب. تکالیف خواندگان به عدم ورود اشخاص به خانه عنوان شرط نفیی قطعا این نتیجه حاصل می گردد. که شروط مذکور از شروط فعل موضوع بند ۳ <a class="artref" href="/ماده/ماده-234-a_0815110235880">ماده ۲۳۴ قانون مدنی</a> م. ب.. که ضمانت اجرای تخلف ان در مقررات مواد ۲۳۷ و ۲۳۸ قانون اخیر تصریح گردیده بدین نحو که حق فسخ ابتدایی بدون اجبار مشروط علیه به وفا شرط تحقق پیدا نمی کند امری که در پرونده امر از سوی شرکت خواهان مراعات نگردیده است. ۲. مطابق رای دیوان عالی کشور به شماره ۱۳۸۷ مورخ ۱۵/۶/۱۳۱۶ که در این زمینه مقرر می دارد.: در صورت تخلف از شرط مادام که تعذر به اجبار معلوم نباشد. برای مدعی حق فسخ وجود نخواهد داشت ۳. مطابق دکترین حقوقی اولا درباره توصیف شرط خیار در صورتی که تخلف از تعهدی رخ دهد اختلاف است.و توصیف ان به خیار تخلف از شرط ترجیح دارد. ( کتاب قانون مدنی در نظم حقوق کنونی دکتر ک. ص ۳۱۹ ) ثانیا خیار فسخ برای جبران ضرر ناشی از فقدان شرط است.و هنگامی به وجود می اید که از اجبار متعهد به شرط نتوان نتیجه گرفت ( جلد سوم کتاب قواعد عمومی قراردادها نویسنده اخیر صفحه ۱۹۱ ) ۴. با عنایت به اینکه مادر و برخی از خواندگان از زمان فوت پدرشان از سال ۱۳۸۲در ان منزل سکونت دارند که در این خصوص باید گفت اولا اقدام خواهان ب. ت. ب. تصرف طولانی متصرفین و عدم اعمال خیار فسخ به منزله اسقاط فعلی و ضمنی حق فسخ سابق است.ثانیا اگر چه مقنن در بحث خیارات از فوریت در خیار شرط مطلبی متذکر نگردیده و لیکن همان طور که برخی از حقوق دانان معتقدند ظاهر <a class="artref" href="/ماده/ماده-1131-a_0815110236789">ماده ۱۱۳۱ قانون مدنی</a> ( در خصوص فوریت خیار فسخ ) شامل همه انواع خیارات از جمله خیار تخلف شرط می گردد. ( کتاب قانون مدنی در نظم حقوق کنونی دکتر ک. ص ۶۸۷ ) همین دیدگاه نیز مورد پذیرش دکتر ج. ل. در کتاب حقوق خانواده صفحه ۱۲۲۸ قرار گرفت و ان را شامل انواع خیارات از جمله خیار تخلف شرط با همه انواع ان یعنی شرط فعل و صفت و نتیجه می داند البته همین رویکرد در نظریه مشورتی شماره۷/۳۱۳ مورخ ۲۱/۲/۹۲مورد تاکید قرار گرفته و مبنای ان قاعده لاضرر و اصل ۴۰ قانون اساسی م. ب.. ۵. اساسا شرط مطروحه در این توافق نامه محقق نگردیده است.و همانطور که در دادنامه شعبه *در پرونده کلاسه *امده؛ بدلیل اینکه در این منزل مادر و سه خواهر و خواهر زاده خردسال خواهان زندگی می کنند بنام های ف. که بر اساس اظهارات خواهان در قید حیات پدر از همسرش مطلقه شده واز ان زمان به همراه فرزند خود در منزل پدری اقامت نموده است.ودو خواهر دیگر بنامهای س. واذر نیز مجرد بوده وتاکنون ازدواج ننموده اند و سکونت انان در منزل پدری امری طبیعی است.واین افراد از گذشته در ان محل سکونت داشته اند وکسی در حال واینده در ان محل سکونت ننموده است.تا خلاف شرط مقرر در توافق نامه محقق گردد. ۶. در شرط ضمن العقد توافق نامه؛ عدم ورود اشخاص در حال و اینده سلب شده در حالی که مادر و دو دختر مجرد وی به اسامی س. و ا. و یک دختر مطلقه بنام ف. در زمان حیات پدرشان در ان خانه زندگی می کردند. بنابر این شرط موصوف از شمول انان بلحاظ قیود مذکور مستثنی می گردد. ۷. استشهادیه منضم درخواست اعمال ماده ۴۷۷ قانون ایین دادرسی کیفری خانم ها ف. و س. ط. و ف. گ. چ. دلالت بر ان دارد. که مشارالیهم قبل از فوت پدرشان در ان خانه سکونت داشته و توافق نامه مربوط به اشخاص دیگر است. ولذا دادنامه شماره * مورخه ۲۶/۱۲/۱۴۰۰ شعبه *دارای ایراد و خلاف بین شرع م. ب.. ، مراتب در اجرای تبصره ۳ ماده ۴۷۷ قانون ایین دادرسی کیفری بحضور اعلام می گردد. ضمنا نظریه قضایی قضات محترم شعبه *پیوست م. ب.. فهرست دادگاه بدوی نقد رأی