محدوده قاعده اعتبار امر مختومه

محدوده قاعده اعتبار امر مختومه خ. م.: در تاریخ 30 دی‌ماه 1394، دیوان عالی کشور دادنامه‌ای در خصوص مطالبه اجرت المثل زحمات خواهان در زمینه فعالیت‌های قالی بافی و خیاطی صادر کرد. خواهان با ادعای انجام کارهای متعدد در منزل پدری و محرومیت از حقوق اجتماعی و تحصیل به دلیل مسئولیت‌پذیری نسبت به پدر، درخواست رسیدگی و تعیین اجرت المثل زحمات خود را مطرح نمود. خواندگان به اعتبار امر مختومه به رد دعوی خواهان استناد کردند. در مراحل رسیدگی، دادگاه به استناد اینکه دعوی مشابهی پیشتر مطرح و رد شده بود، قرار رد دعوی را صادر کرد. دیوان عالی کشور در بررسی فرجام‌خواهی خواهان به این نتیجه رسید که رای اولیه بر اساس اعتبار امر مختومه صادر شده، در حالی که موضوع دعوی قبلاً به ماهیت رسیدگی نشده است. بنابراین، رای صادره را مخدوش دانسته و به استناد بند 2 ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی، آن را نقض و رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده رای منقوض ارجاع داد. تاریخ دادنامه قطعی: 1394/10/30 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در صورتی که دعوی مطروحه، سابقا با همین عنوان، به طرفیت خواندگان دعوی حاضر مطرح شده، اما دادگاه بدون رسیدگی و اظهارنظر در خصوص ماهیت، قرار رد دعوی صادر کرده باشد، موضوع واجد اعتبار امر مختومه نیست و مجددا قابلیت طرح و رسیدگی در دادگاه دارد. رای خلاصه جریان پرونده شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- تاریخ: 1394/10/30 خلاصه جریان پرونده خانم ف. ی. در تاریخ 93/9/15 د. ب. ط. آقایان و خانم ها ح.، ح.، ح.، ص.، ف. و ش. شهرت همگی ی. به خواسته مطالبه اجرت المثل ایام کاری و فعالیت قالی بافی و خیاطی و تمام مسعولیت های سبک و سنگین که دوشادوش پدر انجام داده تقدیم نموده که شعبه پنجم دادگاه عمومی سنندج تحت پرونده شماره 435/93 عهده دار رسیدگی شده است. خ. د. د. تقدیمی توضیح داده که اینجانب ازبدو طفولت با احساس عاطفه و تعهد اخلاقی در قبال خانواده پدرم کارهای سبک و سنگین مانند قالی بافی و خانه داری و مهمان داری و تعمیرات منزل و غیره را انجام داده و همانند یک مرد امور محوله را انجام داده ام در حالی که سایر خواهران و برادران از قبول مسئولیت شانه خالی می کردند و اینجانب حتی از ادامه تحصیل و مدرسه محروم شدم. ب. ت. ب. اینکه عاطفه و حس مسئولیت پذیری اینجانب در قبال پدر و خانواده باعث شد که از حقوق اجتماعی و تحصیل و ازدواج و تشکیل خانواده محروم گردم و عملا کمک خرج خانواده پدرم بوده ام. لذا تقاضای رسیدگی و تعیین کارشناس جهت بر آورد اجرت المثل زحمات و دسترنج چندین ساله خود را دادم. خواهان در نامه های ضمیمه دادخواست خطاب به نمایندگان مجلس و دادستانی توضیح داده که پدرم حدود 17 سال قبل یک باب خانه را به عنوان حق الزحمه به من هبه نمود و حتی می خواست وصیت کتبی بنویسد ولی راضی نشدم. پس از فوت پدرم، مادر و خواهرو برادرانم خانه مذکور را از دستم خارج کرده و فروختند پرونده هایی در شعب 4 و 5 محاکم حقوقی و جزایی و شورای حل اختلاف طرح نموده ولی نتیجه ای نگرفته ام.آقای … از ناحیه خواهان اعلام وکالت می‌نماید. اولین جلسه رسیدگی دادگاه به تاریخ 94/3/3 با حضور خواهان تشکیل می‌گردد. خواندگان حضور ندارند. خواهان اظهار می‌دارد تا وقتی پدرم زنده بود در منزل کار می کردم. بعد از فوت پدر نیز کار می کنم و هزینه اجازه منزل را خودم می پردازم. اگر آن ها خانه مرا تحویل می دادند مجبور نبودم اجاره بدهم خواهان استشهادیه محلی تقدیم نموده که طی آن گواهی شده نامبرده سالها در منزل پدرش قالی بافی و زحمات زیادی کشیده است. در جلسه بعدی رسیدگی دادگاه، پرونده استنادی خواهان به شماره 910571 شعبه چهارم دادگاه عمومی سنندج مطالبه شده است به حکایت این پرونده خواهان مشابه همین ادعا را به طرفیت همین خواندگان طرح نموده و دادگاه به استنادبند 7 و 4 مواد 84 و 89 قرار رد دعوی صادر نموده است. نسبت به این رای اعتراض شده ولی دادگاه تجدیدنظر آن را تایید کرده است. دادگاه ختم دادرسی را اعلام و ب. ت. ب. محتویات پرونده و ن. ب. ا. به دلالت دادنامه شماره --- مورخ 92/3/25 شعبه چهارم دادگاه عمومی سنندج در خصوص موضوع دعوی خواهان قبلا حکم قانونی و مقتضی صادر شده و رای صادره در شعبه سوم دادگاه تجدیدنظر استان قطعیت یافته فلذا موضوع دعوی خواهان از اعتبار امر مختومه برخوردار م. ب. فلذا طی دادنامه شماره --- مورخ 94/5/11 قرار رد دعوی خواهان صادر می‌گردد. پس از ابلاغ این رای به خواهان بدوی نامبرده مبادرت به تجدیدنظر خواهی نموده ولی علیرغم اخطاریه رفع نقص اقدامی به عمل نمی آورد. شعبه پنجم دادگاه عمومی سنندج طی دادنامه شماره --- مورخ 94/7/27 با این توضیح که ت. ن. خ. در مهلت قانونی نسبت به رفع نواقص اعلامی از دفتر شعبه اقدام ننموده فلذا مستندا به تبصره 2 ماده 339 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دادخواست تجدید نظر خواهی صادر می‌نماید. د. ا. م. خانم ف. ی. (خواهان بدوی) به جای اینکه نسبت به دادنامه --- مورخ 94/7/27 شعبه پنجم دادگاه عمومی سنندج اعتراض نماید ترجیح می دهد نسبت به دادنامه اولیه یعنی دادنامه شماره --- مورخ 94/5/11 شعبه پنجم دادگاه عمومی سنندج که در تاریخ 94/6/8 به مشارالیها ابلاغ گردید. ظرف مهلت مقرر قانونی فرجام خواهی نماید که پس از ثبت و تبادل لوایح جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است. گزارش پرونده و لایحه فرجامی هنگام شور قرائت می‌شود.هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و اورق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور فرجام خواهی ف. ی. نسبت به دادنامه شماره --- مورخ 94/5/11 شعبه پنجم دادگاه عمومی سنندج که در خصوص دعوی ف. خ. ب. خواسته مطالبه اجرت المثل زحماتی که در منزل پدری متقبل شده قرار رد دعوی صادر نموده به دلالت بند 2 قسمت الف ماده 367 قانون آیین دادرسی مدنی قابل پذیرش بوده و وارد و موجه به نظر می‌رسد زیرا دادگاه با این استدلال که قبلا خواهان همین دعوی را با همین خواسته به طرفیت همین خواندگان اقامه نموده و شعبه چهارم دادگاه عمومی سنندج به موضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره --- مورخ 92/3/25 قرار رد دعوی صادر نموده و این رای در شعبه سوم دادگاه تجدیدنظر استان قطعیت یافته فلذا موضوع دعوی خواهان را واجد اعتبار امر مختومه دانسته و قرار رد دعوی صادر نموده است در حالی که ن. ب. ا. قبلا در خصوص ماهیت دعوی رسیدگی و اظهار نظر نگردیده و قرار رد دعوی واجد اعتبار امر مختومه نمی‌باشد لذا دادگاه موظف است نسبت به موضوع رسیدگی ماهوی نموده و حکم شایسته انشاء نماید بنابراین دادنامه فرجام خواسته به لحاظ عدم مطابقت با دلالت محتویات پرونده و مغایرت آن با موازین قانونی مخدوش بوده و مستندا به بند 2 ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی نقض می‌شود و رسیدگی مجدد به استناد بند الف ماده 401 همان قانون به دادگاه محترم صادر کننده رای منقوض ارجاع می‌گردد. شعبه --- دیوان عالی کشور - رئیس و مستشار و مستشار حسن عباسیان - مسعود کریم پورنطنزی - سیروس کیقبادی