بیع: بیع عین مرهونه

بیع عین مرهونه از جمله مسائلی است که میان فقها و حقوقدانان اختلاف‌نظرهای متعددی درباره آن وجود دارد. به طور کلی، عین مرهونه مالی است که در رهن گذاشته شده و به عنوان وثیقه دین محسوب می‌شود. پرسش اصلی این است که آیا راهن می‌تواند این مال را به دیگری بفروشد یا خیر. در مقابل، گروهی دیگر از فقها نظریه عدم نفوذ را پذیرفته‌اند و فروش را متوقف بر اذن مرتهن دانسته‌اند، به گونه‌ای که در صورت اجازه وی، عقد صحیح خواهد بود. از منظر حقوق مدنی ایران، <a class="artref" href="/ماده/ماده-793-a_0815110236440">ماده ۷۹۳ قانون مدنی</a> تصرفات راهن را تنها در صورتی معتبر می‌داند که منافی حق مرتهن نباشد مگر با اجازه او. این ماده نشان می‌دهد که معیار اصلی، ضرر یا عدم ضرر به حق مرتهن است. بنابراین، در صورتی که انتقال عین مرهونه خللی به حقوق مرتهن وارد نکند، اصل صحت عقد پذیرفته می‌شود. به عبارت دیگر، فروش عین مرهونه فی‌نفسه باطل نیست بلکه اعتبار آن وابسته به حفظ حق مرتهن و یا جلب موافقت اوست. این تفسیر علاوه بر سازگاری با اصول فقهی، در عمل نیز بسیاری از مشکلات روابط میان بانک‌ها و بدهکاران را حل می‌کند و از تراکم دعاوی در محاکم می‌کاهد. منبع: «بیع عین مرهونه توسط راهن از منظر فقه و حقوق مدنی»، مقالات و بررسیها(منتشر نمی شود)، 2008