پرداخت بدهی و ایفای تعهد مالی داد باخته — مورد دیگر الزام به تنظیم سند رسمی

در مواردی انجام عمل موضوع حکم و تعهد اصلی داد باخته مستلزم تامین و پرداخت تعهدات مالی او برابر اشخاص ذی نفع است. در چنین وضعیتی به صرف پرداخت هزینه های انجام عمل، اجرای حکم میسر می گردد. داد برده ناچار است؛ به تعهد مالی داد باخته عمل نماید و هزینه دیگری از این بابت تدارک ببیند. برای نمونه سازنده داد باخته پس از انعقاد قرارداد مشارکت در ساخت تعهداتی را برابر دیگران پذیرفته اما هنوز سهم مازاد بر ارزش زمین و آورده مالکین را به ایشان پرداخت ننموده است. داد برده یا تاثیر که قصد جانشینی سازنده داد باخته را دارد ناچار است به عنوان مقدمه عمل، سهم مالکین و تعهدات مالی داد باخته را تامین و تدارک ببیند. به واقع دادورز نمی تواند حقوق مکتسب اشخاص طرف تعهد دادباخته را نادیده بگیرد و محل را برای انجام تعهد قراردادی در اختیار داد برده یا ثالث قرار دهد. مورد دیگر الزام به تنظیم سند رسمی انتقال ملک که در قید رهن است با پرداخت حقوق مرتهن است. این نتیجه برغم حکم <a class="artref" href="/ماده/ماده-793-a_0815110236440">ماده ۷۹۳ ق.م</a> ، نظر مشهور فقهای امامیه مبنی بر فقدان جواز تصرفات حقوقی ناقله راهن در عین مرهونه و رای وحدت رویه شماره ۶۲۰ مورخ ۱۳۷۶/۰۸/۲۰، در رویه قضایی به تدریج پذیرفته شد. حال در مقام اجرا و برابر تعهدات بین داد باخته راهن) و ثالث (مرتهن) اجازه انتقال عین از او ستانده شده و موکول به پرداخت یکجای مطالبات مرتهن گردید. در چنین وضعی افزون بر تحمل هزینه های انجام عمل، پرداخت مطالبات مرتهن برای تسهیل اجرای حکم اجتناب ناپذیر است. بدیهی است حقوق و مطالبات مرتهن را نمی توان با هزینه های انجام عمل یکسان تلقی نموده و داد برده را مستحق دریافت آن دانست. مگر آنکه داد برده وجوه مزبور را در ۱ - ماده ۷۹۳ قم راهن نمیتواند در رهن تصرفی کند که منافی حق مرتهن باشد مگر به اذن مرتهن». - خوبی، سیلابوالقاسم منهاج الصالحین، جلد ۲. قم نشر مدینه العلم چاپ ۲۸. ۱۴۱۰ ه.ق. ص ۱۷۶ – حلی (ابن ادریس محمد بن منصور السرائر لتحریر الفتاوی. جلد ۲. قم. دفتر انتشارات اسلامی ۱۴۱۰ ه.ق چاپ دوم، ص ۴۱۷ – سبزواری، محمد باقر کفایه الاحکام جلد ۱ قم دفتر انتشارات اسلامی، چاپ اول، ۱۴۲۲ ه.ق. ص ۵۶۳. شرکت سهامی انتشار چاپ دوم. ۱۴۰۰، ص ۱۵۹ به بعد، و نیز رف، صدقی، دکتر غلامعلی، مقاله: نقد رای وحدت جهت گشایش موانع اجرا پرداخته و برابر یک دادخواهی جداگانه در مقام بازیافت آن برآمده باشد.