تعهد (حقوق): اسباب تعهدات

اسباب و صنایع تعهداتی که گاها به عهده اشخاص است، می‌تواند مختلف باشد. منابع تعهدات را به اعمال حقوقی و وقایع حقوقی تقسیم نموده‌اند. منابع تعهد در قانون مدنی دو چیز است: • عقود، قانون مدنی از ماده ۱۸۳ به بعد تعهداتی که از عقد و قرارداد ناشی می‌شود را بیان نموده است؛ • خارج از عقود ( ضمان قهری ) که قانون به چهار عنوان تقسیم نموده است. ۶. ۱ - تعهدات خارج از قرارداد تعهدات خارج از قرارداد عبارتند از: • غصب؛ • اتلاف؛ • تسبیب؛ • استیفاء. که از ماده ۳۰۰ تا ۳۳۷ بیان کرده است البته حقوق‌دانان منابع و اسبابی برای تعهد بیان می‌کنند که قانون مدنی به آن‌ها هیچ اشاره‌ای ننموده است. در ادامه با قدری توسع در پایه‌ها و اسباب تعهدات، افزون بر عقد باید به شبه عقد ، جُرم ، شبه جرم و قانون اشاره کرد که می‌توان از آن به عنوان تقسیمی کلاسیک یاد کرد. در نگرشی نوین ب. ت. ب. عمل و فعالیت به مثابه منشأ اصلی کلیه روابط حقوقی، اسباب تعهد در دو بعد « عمل حقوقی » و « واقعه حقوقی » خلاصه می‌شود. بر این اساس هرگونه عقد و ایقاع که تحقق آن منوط به قصد انشاء بوده باشد، به‌ عنوان عمل حقوقی در نظر گرفته می‌شود، در مقابل، در بحث واقعه حقوقی، بدون اعتبار قصد انشاء در تحقق، آثار قانونی بر آن مترتب می‌گردد. منبع: حقوق تهعدات، ج۱، ص۲۳۱، تهران، انتشارات دانشگاه تهران · حقوق قراردادها در فقه امامیه، ج۱، ص۶۷، به کوشش مصطفی محقق‌داماد، تهران، ۱۳۷۹ش