تعهد (حقوق): تعهد در قانون مدنی

کلمه تعهد در مواد مختلفی از قانون مدنی آمده است. تعهد معنای مصدری و اسم مفعولی دارد. ۴. ۱ - مواد ۱۸۳ و ۲۲۱ قانون مدنی در مواد ۱۸۳ و ۲۲۱ قانون مدنی به معنای مصدری است که عبارت است از: عهده گرفتن برای انجام یا ترک عملی در برابر دیگری. ۴. ۲ - مواد ۲۲۲ و ۲۲۶ قانون مدنی در ماده ۲۲۲ و ۲۲۶ قانون مدنی به معنای اسم مفعولی است که به معنای تکلیف و وظیفه‌ای که قانونا به عهده شخص متعهد ثابت است، آمده است. تعهد اختصاص به شخص حقیقی ندارد، ممکن است در تعهد یک یا هر دو طرف شخص حقوقی باشند. به‌ علاوه ممکن است چند نفر متعهد یا متعهدله باشند. خواه مسوولیت تضامنی باشد و یا تعهد یک شخص در برابر چند نفر باشد. ۴. ۳ - مواد ۱۴۰ و ۱۸۳ قانون مدنی در ماده ۱۴۰ که در حالت جمع به‌ صورت «تعهدات» و بار دیگر در ماده ۱۸۳ به صورت مفرد آمده که در مورد دوم ضمن تعریف عقد آورده شده است. در این ماده چنین آمده است که «عقد عبارت است از این‌که یک یا چند نفر در مقابل یک یا چند نفر دیگر تعهد بر امری نمایند و مورد قبول آن‌ها باشد». در این تعریف از عقد، با گذر از تعریف تعهد، از آن تنها به عنوان یک واژه یاد شده است. بر این اساس باید گفت قانون مدنی ایران نخست به عقد و تعهد حاصل از آن پرداخته و سپس از قسم دوم تعهدات هم‌چون غصب ، اتلاف ، تسبیب و استیفا بحث کرده است. با نگاهی کلی دانسته می‌شود که در قانون مدنی ایران اسمی از جرم و شبه جرم و شبه عقد در میان نیامده، بلکه این قانون هم‌چون تعریف نخستین آن، تعهد را بر دو قسم دانسته است: قسمی که ناشی از عقد است و قسم دیگر که در خارج از عقد به‌وجود می‌آید. در سال‌های اخیر حرکت جهانی‌سازی در تمامی زمینه‌های حقوقی نمودی بارز یافته است. منبع: حقوق مدنی، ج۱، ص۱۷_۱۹، نظریۀ عمومی تعهدات، تهران، ۱۳۸۲ش