شرایط زبان دیده — زبان دیده ای که در حین رانندگی

- صندوق خسارت بدنی را جبران می کند. مفهوم خسارت بدنی را سابقاً بیان نمودیم اما به نظر میرسد در مورد صندوق آن مفهوم کاملاً صدق نمیکند زیرا صندوق تکلیفی به پرداخت هزینه های درمان ندارد و تنها خسارت بدنی به معنی خاص دیه و ارش را پرداخت می کند. همین اندازه حمایت نیز برای اعاده وضعیت متعارف زبان دیده کافی است و نباید این طور تصور کرد که هر خسارتی که از حوادث رانندگی به بار آید لزوماً باید جبران شود؛ چنین امری با مبانی مسئولیت نیز تطابق ندارد و در فقه نیز هیچ کس اصل لا ضرر را به معنی جبران تمام خسارات ندانسته اند زیرا در این صورت باید فقه جدیدی بنیان نهاده شود. هدف قانون صیانت از زبان دیدگان یا اولیاء دم از طریق جبران صدمات بدنی و دیه فوت است و این امر به اندازه کافی با واقعیت نزدیک است و مکلف نمودن صندوق به جبران تمام خسارات تکلیف مالایطاق خواهد بود. ۴- تابعیت زبان دیده تفاوتی در حمایت صندوق ندارد. زیان دیده ممکن است ایرانی باشد یا خارجی و حکم قانون هر دو را شامل میشود و اصل سرزمینی بودن قوانین هم این نکته را تقویت می کند. البته حادثه رانندگی باید در ایران تحقق یابد و ایرانیانی که در خارج از کشور دچار خسارت بدنی میشوند نمی توانند از مزایای صندوق استفاده کنند. حتی اگر حادثه در کشورهایی تحقق یابد که عضو سیستم بین المللی بیمه مسئولیت مدنی کارت سبز) هستند نیز برای جبران خسارت از محل صندوق کافی نیست و حادثه حتماً باید در ایران واقع شود. طرح های تکمیلی از این نوع تنها برای حمایت از زبان دیدگان و اعاده وضع متعارف آنها در کشور است و نمی تواند آثار نامطلوب حوادث رانندگی دیگر کشورها را رفع نماید. ممکن است وسیله نقلیه ای که تصدی آن با راننده ایرانی است در خارج از ایران سبب آسیب بدنی ایرانی دیگر شود. در این صورت دادگاه های ایران صلاحیت رسیدگی دارند و ممکن است حکم به دیه ای با مبلغ بالا صادر کنند و زیان دیده نیز دارای پوشش بیمه ای نباشد. اگر صندوق را در این مورد مکلف به جبران بدانیم باید در صورتی که راننده ایرانی شخص خارجی را در کشور خارج نیز آسیب می رساند و زیان دیده در دادگاه ایرانی و حتی در دادگاه خارجی طرح دعوا می نماید برای مثال در دادگاه کشور دیگر از طریق دعوای مدنی اقدام میکند تا بتواند از راه شناسایی و اجرای رأی در ایران حقوق خود را علیه ایرانی مسبب که فاقد بیمه نامه است دریافت دارد صندوق مکلف به جبران شود. این آثار هرگز مورد عنایت قانون نیست و فلسفه حمایتی صندوق و استقرار امنیت برای زیان دیدگان که با مرزهای کشور ایران مرتبط است ایجاب میکند که حادثه رانندگی به معنی تحقق فعل زیانبار یا همان سبب حادثه در ایران محقق شده باشد. ۲۱۷ ۴۱۶ - أن قاعدة الضرر لو کانت مثبتة للحکم لما استقام حجر علی حجر و لزم تأسیس فقه جدید و ازم تدارک کل خسارة من بیت المال أو من الأغنیاء میرزا نآیینی و شیخ موسی خوانساری منیة الطالب فی حاشیة المکاسب جلد اول المکتبة المحمدیة، چاپ اول ۱۳۷۳ مق، ص ۲۹۴. زبان دیده می تواند زن یا مرد و مسلمان یا غیر مسلمان باشد و از نظر اصل استحقاق دریافت خسارت از صندوق فرقی بین این اوصاف وجود ندارد به موجب تبصره ۱ ماده ۲۱ قانون میزان تعهدات صندوق برای جبران خسارتهای بدنی معادل مبلغ مقرر در ماده (۸) با رعایت تبصره ماده (۹) و مواد (۱۰) و (۱۳) این قانون است. ⚠ احتیاط: 1 واژهٔ ناخوانا با «...» جایگزین شد. زبان دیده می تواند زن یا مرد و مسلمان یا غیر مسلمان باشد و از نظر اصل استحقاق دریافت خسارت از صندوق فرقی بین این اوصاف وجود ندارد به موجب تبصره ۱ ماده ۲۱ قانون میزان تعهدات صندوق برای جبران خسارتهای بدنی معادل مبلغ مقرر در ماده (۸) با رعایت تبصره ماده (۹) و مواد (۱۰) و (۱۳) این قانون است. زبان دیده ای که در حین رانندگی دارای گواهی نامه پروانه مجاز نباشد، برخلاف قانون ۱۳۴۷، در وضع فعلی استحقاق دریافت خسارت را از محل صندوق دارد. ۲۱۸ به موجب تبصره ماده ۵۵۱ قانون مجازات اسلامی در کلیه جنایاتی که مجنی علیه مرد نیست معادل تفاوت دیه تا سقف دیه مرد از صندوق تأمین خسارتهای بدنی پرداخت می شود. این ماده ذیل عنوان «دیه نفس» آمده ده و ممکن است به دیه قتل منحصر شود، به ویژه اینکه حکمی خلاف اصل است اما به باور ما اینگونه نیست و دیه اعضای زن نیز همین وضع را دارد زیرا فلسفه حمایتی قانون ایجاب می کند که وحدت پرداخت خسارت و دیه ۴۱۸ در دادنامه شماره ۸۸۰۹۹۷۵۶۱۲۲۰۰۳۹۱-۸۸۵/۶ شعبه ۲ دادگاه تجدید نظر استان خراسان جنوبی آمده است: «در خصوص تجدید نظر خواهی صندوق تأمین خسارت های بدنی ... نسبت به رای شماره ۱۳۸۶/۱۲/۴-۱۳/۱۹۷۷ شعبه ۱۰۱ دادگاه عمومی بیرجند که حکم به محکومیت ت. ن. خ. به پرداخت دیه د. ح. آقای ر» صادر شده است؛ ت. ن. خ. ... ایراد کرده که محکومیت بیمه به پرداخت دیه احتیاج به تقدیم دادخواست حقوقی دارد و ب. ت. ب. اینکه در قوانین حاکم در زمان وقوع حادثه و صدور حکم، چنین تشریفاتی تصریح نشده و محاکم بر همین نحو اقدام میکردند. این ایراد قابل ... نیست ... همچنین صندوق مدعی شده است که چون راننده موتورسیکلت آقای در فاقد گواهی نامه بوده مشمول پرداخت خسارت به استناد <a class="artref" href="/ماده/ماده-10-a_081511029404">ماده ۱۰ قانون بیمه</a> اجباری نمی باشد ... در حالی که از قوانین استنباط می گردد که اولا اگر شخصی که زبان را رسانده فاقد گواهی نامه باشد خسارت جانی وی از محل صندوق قابل پرداخت نیست و ثانیاً صندوق بیمه آخرین سقف تعهدات خود را در پرداخت خسارت مشخص نکرده است ... علیهذا هیأت دادگاه ... ضمن تأیید رأی بدوی... دادنامه شماره ۸۹۰۹۹۷۵۱۹۷۵۰۱۴۱۶-۸۹/۸/۲ شعبه ۱۰۳ دادگاه عمومی جزایی نیشابور مقرر میدارد شاکی زمان تصادف فاقد گواهی نامه بوده لذا پرداخت دیه از صندوق تأمین خسارت های بدنی میسور نیست و از مصادیق مشمول قانون خارج و استثنا شده است؛ به همین ترتیب می توان به دادنامه شماره ۸۹۰۹۹۷۰۳۵۴۳۰۱۴۷۷-۱۳۸۹/۱۱/۱۰ شعبه ۱۱۷ دادگاه عمومی جزایی اصفهان و نیز به دادنامه شماره ۸۹۰۹۹۷۱۷۱۰۹۰۰۷۵۹-۸۹/۱۰/۲۱ شعبه ۹ دادگاه تجدید نظر استان گلستان اشاره داشت: قانون حاکم در زمان وقوع حادثه بیمه اجباری ... مصوب ۱۳۴۷ م. ب. که مطابق بند ۴ ماده ۴ قانون مذکور خسارت وارده به رانندگان ثالث فاقد گواهی نامه رانندگی صدمه دیده قانوناً قابل پرداخت نیست. ⚠ احتیاط: 1 واژهٔ ناخوانا با «...» جایگزین شد. زبان دیده ای که در حین رانندگی دارای گواهی نامه پروانه مجاز نباشد، برخلاف قانون ۱۳۴۷، در وضع فعلی استحقاق دریافت خسارت را از محل صندوق دارد. ۲۱۸ به موجب تبصره ماده ۵۵۱ قانون مجازات اسلامی در کلیه جنایاتی که مجنی علیه مرد نیست معادل تفاوت دیه تا سقف دیه مرد از صندوق تأمین خسارتهای بدنی پرداخت می شود. این ماده ذیل عنوان «دیه نفس» آمده ده و ممکن است به دیه قتل منحصر شود، به ویژه اینکه حکمی خلاف اصل است اما به باور ما اینگونه نیست و دیه اعضای زن نیز همین وضع را دارد زیرا فلسفه حمایتی قانون ایجاب می کند که وحدت پرداخت خسارت و دیه ۴۱۸ در دادنامه شماره ۸۸۰۹۹۷۵۶۱۲۲۰۰۳۹۱-۸۸۵/۶ شعبه ۲ دادگاه تجدید نظر استان خراسان جنوبی آمده است: «در خصوص تجدید نظر خواهی صندوق تأمین خسارت های بدنی ... نسبت به رای شماره ۱۳۸۶/۱۲/۴-۱۳/۱۹۷۷ شعبه ۱۰۱ دادگاه عمومی بیرجند که حکم به محکومیت ت. ن. خ. به پرداخت دیه د. ح. آقای ر» صادر شده است؛ ت. ن. خ. ... ایراد کرده که محکومیت بیمه به پرداخت دیه احتیاج به تقدیم دادخواست حقوقی دارد و ب. ت. ب. اینکه در قوانین حاکم در زمان وقوع حادثه و صدور حکم، چنین تشریفاتی تصریح نشده و محاکم بر همین نحو اقدام میکردند. این ایراد قابل ... نیست ... همچنین صندوق مدعی شده است که چون راننده موتورسیکلت آقای در فاقد گواهی نامه بوده مشمول پرداخت خسارت به استناد <a class="artref" href="/ماده/ماده-10-a_081511029404">ماده ۱۰ قانون بیمه</a> اجباری نمی باشد ... در حالی که از قوانین استنباط می گردد که اولا اگر شخصی که زبان را رسانده فاقد گواهی نامه باشد خسارت جانی وی از محل صندوق قابل پرداخت نیست و ثانیاً صندوق بیمه آخرین سقف تعهدات خود را در پرداخت خسارت مشخص نکرده است ... علیهذا هیأت دادگاه ... ضمن تأیید رأی بدوی... دادنامه شماره ۸۹۰۹۹۷۵۱۹۷۵۰۱۴۱۶-۸۹/۸/۲ شعبه ۱۰۳ دادگاه عمومی جزایی نیشابور مقرر میدارد شاکی زمان تصادف فاقد گواهی نامه بوده لذا پرداخت دیه از صندوق تأمین خسارت های بدنی میسور نیست و از مصادیق مشمول قانون خارج و استثنا شده است؛ به همین ترتیب می توان به دادنامه شماره ۸۹۰۹۹۷۰۳۵۴۳۰۱۴۷۷-۱۳۸۹/۱۱/۱۰ شعبه ۱۱۷ دادگاه عمومی جزایی اصفهان و نیز به دادنامه شماره ۸۹۰۹۹۷۱۷۱۰۹۰۰۷۵۹-۸۹/۱۰/۲۱ شعبه ۹ دادگاه تجدید نظر استان گلستان اشاره داشت: قانون حاکم در زمان وقوع حادثه بیمه اجباری ... مصوب ۱۳۴۷ م. ب. که مطابق بند ۴ ماده ۴ قانون مذکور خسارت وارده به رانندگان ثالث فاقد گواهی نامه رانندگی صدمه دیده قانوناً قابل پرداخت نیست. ۴۱۹ مواد مربوط به دیه اعضای زن در قانون مجازات اسلامی ماده ۵۵۴ بر اساس نظر حکومتی مقام رهبری دیه جنایت بر اقلیتهای دینی شناخته شده در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به اندازه دیه مسلمان تعیین می گردد ماده ۵۶۱ هرگاه در اثر یک یا چند ضربه آسیبهای متعددی بر یک یا چند عضو وارد شود ملاک رسیدن دیه به ثلث دیه هر آسیب به طور جداگانه است مگر اینکه آسیبهای وارده بر عضو در مورد زن و مرد کامل گردد و حکم قانون را ناظر به مورد غالب بدانیم؛ به ویژه اینکه اولاً رویکرد مقنن بر این است که قواعد مهم را در بخش دیه نفس ذکر میکند و ثانیاً عموم عبارت کلیه جنایات، هر جنایتی اعم از صدمه بدنی یا نفس را در بر می گیرد.