مطالعۀ انتقادی اسباب سقوط تعهدات در قانون مدنی ایران، تطبیقی با حقوق فرانسه (مقاله علمی وزارت علوم)

مطالعۀ انتقادی اسباب سقوط تعهدات در قانون مدنی ایران، تطبیقی با حقوق فرانسه (مقاله علمی وزارت علوم) نویسندگان: عطاءلله بیگدلی منبع: حقوق خصوصی سال 20 بهار و تابستان 1402 شماره 1 (پیاپی 42) چکیده ماده 264 ق.م. ذیل عنوان اسباب سقوط تعهد شش سبب را برشمرده است. در تحلیل مواد ذیل این عنوان، دو رویکرد بین حقوقدانان وجود دارد. برخی این مواد را ضعیف و برخی قابل قبول می دانند. حقوقدانان بر آن اند که مقنن در پی جمع بین فقه با نظام فرانسوی بوده و همین امر موجب تشتت شده است. اختلاط معانی اصطلاحی این نهادها از دیگر علل است. در برابر، برخی هدف تدوین مواد را حل مسائل واقعی می دانند، نه تبعیت صرف از قالب های حقوقی. یافته ها: رویکرد اول قوی تر است. قانون مدنی تلاش داشته اسباب سقوط تعهدات مبتنی بر نظریه عمومی تعهدات فرانسه و عوامل انحلال یا بی اثر شدن عقد مبتنی بر احکام فقهی را در یک ماده جمع کند. این تلاش منجر به تدوین موادی فاقد مبنا شده است. قانون مدنی فرانسه نیز از این تشتت خالی نبود. اما در اصلاحات سال 2016 میلادی به معنای اصطلاحی اسباب سقوط تعهدات نزدیک تر شد و با حذف، اصلاح، و جابه جایی اسباب سقوط تعهدات اصلاحات مهمی را در قانون انجام داد. جمع کردن بنیادین بین مفاهیم و احکام فقهی و فرانسوی دشوار است. اما حداقل قانون مدنی ایران می تواند با تفکیک مفهوم «تعهد» از مفهوم «عقد» اسباب بی اثر شدن هر یک را به صورت مجزا احصا کند. روش: جمع آوری داده ها از طریق رجوع به قوانین و دکترین حقوقی کشور فرانسه و ایران انجام پذیرفته است. داده ها بر اساس روش تحلیلی حقوقی به بحث گذاشته شده و با روش مطالعه تطبیقی مورد ارزیابی قرار گرفته است. A Critical Study of the Appurtenances of Extinction of the Obligations in Iran's Civil Law Compared with French Law Article 264 of Civil Code. (Hereinafter “Civ.C”) under the title of the appurtenances of extinction of the obligations, lists 6 appurtenances. In the analysis of the articles, there are two approaches among jurists: Some consider them weak and some consider them acceptable. Jurists believe that the legislator was looking for a convergence between jurisprudence and the French system, and this caused confusion. Mixing the meanings of these institutions is one of the other causes. On the other hand, some consider the purpose of drafting Articles to solve real issues and not to simply comply with legal forms. Findings: The first approach is stronger, The civil law has tried to gather the appurtenances of extinction of the obligations (based on the general theory of French obligations) and the factors for the dissolution or invalidation of a contract (Aqd) based on jurisprudence in one article. This effort has led to the compilation of baseless Article. The French Civ.C was not free from this confusion, but in the reforms of 2016, it became closer to the appurtenances of extinction. It is difficult to sum up the fundamental concepts of jurisprudence and French, but at least the Iranian Civ.C can separate the concept of "obligation" from the concept of "contract", and calculate the reasons for the ineffectiveness of each one separately. Method: Data collection has been done by referring to the laws and legal doctrine of France and Iran, the data has been discussed based on the legal-analytical method and evaluated with the comparative study method.