وکالت در مقام بیع — دکتر صفایی در انتقاد از این رأی

اما اداره حقوقی قوه قضائیه در پاسخ به نگارنده کتاب در نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۱/۷۶۴ مورخ ۱۴۰۱/۱۰/۱۳ بیان داشت: دعوای موکل علیه وکیل دایر بر مطالبه ثمن ملک فروخته شده وی مستقیماً و مستقلاً قابل طرح و استماع است و منوط به طرح دعوای مقدم یا توأم دایر بر الزام وکیل به دادن حساب دوران وکالت موضوع ماده ۶۶۸ قانون مدنی نیست؛ اگرچه طرح توأم این دو دعوا فاقد اشکال است ...» ۶ در این بخش چند نمونه رأی در خصوص موضوع مورد بحث آورده میشود ۱-۶- دادنامه شماره ۹۱۰۹۹۷۰۲۲۲۸۰۰۷۴۹ مورخ ۱۳۹۱/۶/۲۸ صادره از شعبه ۲۸ دادگاه تجدیدنظر استان تهران چکیده): چنانچه خواهان وکالت نقل و انتقال ملکی را به خوانده داده باشد و در آن شرط شده باشد که وکیل می تواند آن را به هر فردی و به هر مبلغی مورد معامله قرار دهد، موکل می تواند صرفاً مبلغ مندرج در سند رسمی انتقال را مطالبه کند نه قیمت واقعی به نرخ روز ملک را. -۲- دادنامه شماره ۹۰۰۹۹۷۲۱۶۱۷۰۰۴۶۳ مورخ ۱۳۹۰/۵/۱۹ صادره از شعبه ۸۱ دادگاه عمومی حقوقی تهران و نقض آن توسط شعبه ۱۸ دادگاه تجدیدنظر استان تهران چکیده در اسناد وکالتی که صراحتاً به تجویز فروش به هر قیمت توسط وکیل اشاره شده وکیل موظف است غبطه و مصلحت موکل را در تعیین بهای مورد معامله مراعات نماید. --- دادنامه شماره ۹۳۰۹۹۷۰۲۲۱۳۰۰۹۷۵ مورخ ۹۳/۷/۲۳ صادره از شعبه ۱۳ دادگاه تجدید نظر استان تهران چکیده در مواردی که مفاد وکالت نامه بلا عزل دلالت بر مجاز بودن وکیل به فروش یا صلح قطعی مال مورد وکالت به هر قیمت و به هر شخص حتی به خود وکیل دارد دعوای موکل به خواسته مطالبه حساب دوران وکالت و جبران خسارت مترتب بر اهمال و قصور وکیل قابل استماع نیست زیرا وکیل مجاز بوده هرگونه عملی را انجام دهد و از مصرحات تفویضی موکل تجاوزی نکرده است. دکتر صفایی در انتقاد از این رأی می نویسد، این حکم قابل انتقاد است، زیرا به حکم مادهٔ ۶۶۸ قانون مدنی وکیل در هر حال مکلف به دادن حساب مدت وکالت است، اعم از اینکه از حدود اختیارات خود تجاوز کرده باشد یا نه وانگهی حتی اگر یک قسمت از خواسته مطالبه خسارت از وکیل به دلیل عدم رعایت مصلحت به هر دلیل پذیرفته نشود دادگاه باید به حکم ماده ۶۶۸ قانون مدنی وکیل را در صورتی که تعهد خود را انجام نداده باشد، محکوم به دادن حساب مدت وکالت نماید صفایی و جواهر کلام، حقوق مدنی پیشرفته، ج ۲، ص ۹۸). عزل وکیل - انفساخ وکالت انحلال وکالت) عقد وکالت از جمله عقود جایز محسوب میشود که بنا به ویژگی های این نوع از عقود هر یک از طرفین بدون هیچ دلیل خاصی در هر زمان میتوانند نسبت به فسخ آن اقدام کنند. البته این پدیده در عقد وکالت از سوی موکل با عزل وکیل و از طرف وکیل نیز با استعفای وی از وکالت شناخته میشود که مراد از آنها همان فسخ عقد وکالت است. همچنین قرارداد طرفین تحت شرایطی که متعاقباً آورده می شود به صورت قهری یا خود به خود منفسخ میشود.