رأی
اعتبار شرط وجه التزام بیش از ثمن معامله
رأی خلاصه جریان پرونده
در تاریخ 29/1/1391 وکیل ع.ذ. د. ب. ط. م.ع. و ع.ک. به خواسته صدور حکم به ابطال شرط قرارداد شماره 12047 ـ 25/5/88 به علت غرری بودن آن و مخالفت با نظم عمومی م. ب. مبلغ پنجاه ویک میلیون ریال به استناد تصاویر مدارک پیوست پرونده تسلیم دادگاه های عمومی حقوقی شهرستان ارومیه نموده که به شعبه نهم ارجاع و چنین توضیح داده است که موکل یک واحد آپارتمان به مساحت 75 مترمربع به قیمت 000/250/71 تومان با شرایط مقرر در متن قرارداد به خواندگان واگذار نموده و از کل وجه معامله 000/250/61 وصول گردیده و مابقی پرداخت نشده مطابق الحاقیه قرارداد چنانچه تا تاریخ 1/10/89 سند تنظیم نشود چک شماره 90054 به مبلغ 000/000/150 تومان وصول گردد یعنی هم مورد معامله به تملک خریداران درآید که در آینده هم سند دریافت می کنند و هم مبلغ چک را تصاحب نمایند درحالی که طبق بند 9ـ 6 برای هرروز تأخیر در سند بیست هزار تومان خسارت تعیین شده است به دلیل مسائل خارج از اختیار متعهد تنظیم سند رسمی تا تاریخ معیّنه محقق نشده است خواندگان اقدام به وصول وجه چک مزبور نموده اند که ب. ت. ب. ارزش مورد معامله و رقم چک دریافتی چنین معامله ای غرری و خلاف شرع و قانون و عرف و باطل م. ب. و به استناد مواد 233 و 232 و 215 و 975 قانون مدنی و اصل چهلم قانون اساسی و فتاوی فقها عظام درخواست رسیدگی و صدور حکم به ابطال شرط قرارداد با احتساب خسارات دادرسی را نموده است دادگاه وقت رسیدگی برای روز چهارشنبه 14/4/1391 ساعت 5/11 صبح تعیین و طرفین را دعوت کرده است خواندگان نیز برای جلسه دادرسی وکیل معرفی کرده اند وکیل خواهان برای جلسه مرقوم لایحه ای در چهار برگ ارسال داشته که با شماره 0901073 ـ 14/4/91 ثبت و ضمیمه پرونده گردیده تصویر فتاوی از مراجع تقلید را نیز به پیوست لایحه خود نموده که نظر به جایز نبودن دریافت وجه چک و مشروع نبودن اخذ وجه به شرح مسئله مطرح شده ابراز فرموده اند فتوکپی مصدق دادنامه های شماره 900997441100377 ـ 31/3/1390 شعبه اول دادگاه حقوقی ارومیه و شماره 9009974414101082 ـ 25/10/1390 شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان غربی مبنی بر تأیید دادنامه نخستین مرقوم که به موجب آن آقای ع.ذ. محکوم به پرداخت وجه یک فقره چک به شماره 900540 ـ 1/10/89 به مبلغ یک میلیارد و پانصد میلیون ریال توأم با خسارات دادرسی د. ح. آقای م.ع. گردیده را نیز پیوست پرونده نموده اند. وکیل خواهان اصول مستندات خود را در جلسه به دادگاه ارائه نموده و اظهار داشته است که مطالب خود را در لایحه تقدیمی به عرض دادگاه رسانده است. وکیل خواندگان به خواسته ایراد نموده که منجز نمی باشد هم ابطال قرارداد خواسته شده هم ابطال شرط کدام درست است مشخص شود تا نسبت به آن دفاع شود. سپس وکیل خواهان ادامه داده که خواسته صرفاً ابطال شرط مرقوم در قرارداد است آنگاه وکیل خواندگان اظهار داشته قبلاً در پرونده کلاسه 900069 در شعبه اول محاکم عمومی ارومیه نسبت به قرارداد و شرط آن (وجه التزام) اظهارنظر شده و موضوع اعتبار امر مختومه را دارد که چون خواهان به تعهد خود عمل نکرده است لذا وجه التزام 150 میلیون تومانی ضمن قرارداد به لحاظ تخلف از شرط قابل وصول می شود و به شرح دادنامه های فوق الذکر به موضوع رسیدگی شده و مسئله مختومه گردیده و به فرض صحت ادعای خواهان دلیلی بر بطلان شرط ضمن عقد وجود ندارد تصاویر دادنامه های فوق الذکر ارائه شده است وکیل خواهان استمهال طلبیده تا پاسخ خود را کتباً ظرف 5 روز ارائه نماید که با موافقت دادگاه و وکیل خواندگان مهلت داده می شود لایحه ظرف مهلت ارائه می شود و دادگاه پس از ملاحظه پاسخ کتبی مزبور ختم رسیدگی را اعلام می نماید و به شرح دادنامه شماره 9109974410900443 ـ 22/4/1391 چنین رأی صادر و اعلام می دارد: «در خصوص دعوی آقای ع.ذ. با وکالت آقای ن.م. به طرفیت آقایان 1ـ م.ع.
2ـ ع.ک. با وکالت آقای ب.م. به خواسته صدور حکم به ابطال شرط قرارداد شماره 12047 ـ 25/5/88 به دلیل غرری بودن. . . و مخالفت با نظم عمومی (اقتصادی) مستنداً به ماده 975 قانون مدنی با احتساب کلیه خسارات دادرسی م. ب. پنجاه ویک میلیون ریال با التفات به محتویات پرونده، نظر به مفاد دادخواست، توضیحات و مستندات ارائه شده از ناحیه وکلای منتخب طرفین، هرچند وکیل خواهان در قسمت اخیر شرح خواسته (دادخواست تقدیمی) درخواست صدور حکم به ابطال شرط قرارداد و مآلاً معامله مرقوم در ستون خواسته را نموده ولیکن در جلسه دادرسی مورخه 14/4/91 صرفاً به خواسته مقید در ستون خواسته (ابطال شرط در نسخه بنگاهی) تأکید کرده است. ن. ب. ا. احکام شروط ضمن عقد و ایضاً شروط باطله و مبطل عقد در مواد 232 و 233 احصاء گردیده و ب. ت. ب. اینکه شرط مورداشاره و استناد وکیل خ. ب. ش. منعکس در نسخه قرارداد موجود در نزد بنگاه تنظیم کننده قرارداد در زمره شروط باطل نبوده و مخالفتی نیز با نظم عمومی (اقتصادی) موردنظر وکیل خواهان ندارد چه اینکه شرط موصوف که خواهان بدون اکراه و اجبار آن را پذیرفته است به منظور جلب اعتماد طرف مقابل عقد و دادن اطمینان خاطر جهت تعهد خود در موعد تعیین شده و ایضاً ب. ت. ب. اعتماد متعهد (خواهان) به انجام شرط اقدام در مهلت موردتوافق به عمل آمده است بنابراین دادگاه نظر به مراتب، ادعای خواهان را منصرف از حکم ماده استنادی دانسته و ب. ت. ب. مدلول مواد 10 ـ 219 ـ 226 و 227 و 228 از قانون مدنی و عنایتاً به دفاعیات موجه وکیل خواندگان دعوی خواهان را غیرثابت تشخیص و حکم به بیحقی نامبرده صادر و اعلام می نماید. . .»; با ابلاغ این دادنامه در تاریخ 11/5/91 و قطعیت دادنامه با انقضاء مهلت تجدیدنظرخواهی وکیل خواهان فرجام خواهی کرده است. دفتر دادگاه پس از تبادل لوایح پرونده را به دبیرخانه دیوان عالی کشور فرستاده لوایح فرجامی هنگام شور قرائت می شود. خلاصتاً مطالب قبلی توسط وکیل ف. خ. تکرار شده وکیل فرجام خواندگان نیز آن را ب. ت. ب. احکام صادره در مورد وجه التزام دارای اعتبار امر مختومه دانسته و ردّ فرجام خواهی را درخواست کرده است پرونده در دستور کار این شعبه قرارگرفته و به کلاسه بالا ثبت شده است.
هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش عضو ممیّز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی می دهد:
رأی شعبه دیوان عالی کشور
بر رسیدگی دادگاه اشکال وارد است زیرا خ. م. ا. شرط مقرره در قرارداد خلاف قانون و موازین شرعی است و درخواست ابطال آن را کرده است. ب. ت. ب. مفاد قرارداد عادی مورخ 12047 ـ 25/5/88 و الحاقیه آن به تاریخ 3/5/89 موضوع مطروحه از دعاوی حاصله از قرارداد یادشده است. صرف نظر از اینکه طبق بند 13 ـ 6 قرارداد مقررشده در صورت اختلاف در مورد مشخصات و شرایط و اوصاف قرارداد مشاور املاک به عنوان داور مرضی الطرفین اعلام نظر خواهد کرد و باید دادگاه قبلاً به این موضوع رسیدگی و اخذ توضیح می کرد که به دستور مرقوم در قرارداد در مورد رسیدگی به آن توسط داور عمل شده است یا نه و طبق مقررات قانون آیین دادرسی مدنی اتخاذ تصمیم می کرد. از جهات ادعای فرجام خواهان در توجیه دعوی این است که شرط موردنظر برای تنظیم سند تعیین شده تنظیم سند رسمی با موانع اداری و قانونی مواجه بوده که انجام آن ها از حیطه اختیار وی خارج بوده است تأخیر به همان سبب است دادگاه باید به صحت وسقم موانع ادعایی رسیدگی می نمود و جهت دیگر این است که ف. خ. مدعی شده که هنوز تمام ثمن تأدیه نشده است بدیهی است از مقدمات تنظیم سند تأدیه کل ثمن است. لازم بوده در صورت صحت شرط و قانونی و مشروع بودن آن دادگاه قبلاً به صحت وسقم این ادعا هم از طرفین اخذ توضیح و به آن رسیدگی می نمود جهت توجیهی دیگر ف. خ. غیر مشروع بودن شرط است و آن عبارت از تعیین دو فقره شرط برای تضمین تنظیم سند رسمی است یکی تأدیه مبلغ بیست هزار تومان برای هرروز است و دومی دادن چک امانی به مبلغ یک صد و پنجاه میلیون تومان م. ب. و ادعا کرده که چون این شرط معادل سه برابر ثمن مورد معامله و اضافه بر شرط اول هم هست نامشروع است. ازآنجاکه طبق مقررات قانون مدنی از اوصاف شروط مندرج از عقود این است که نامشروع (بند 3 ماده 232) و خلاف مقتضای عقد (بند یک ماده 233) نباشد عدم تعادل بارز و غیرمتعارف ارزش عرفی عوضین در عقود معاوضی و یا اشتراط شرطی که موجب تملک بیش از آن گردد از مصادیق شرط ضرری و غرری و دارا شدن غیر عادلانه و آن مثل غرور و اضرار در خود عقود است و طبق موازین فقهی نامشروع است لذا دادگاه باید پس از رسیدگی و رفع نقص در موارد قبلی عندالاقتضا باید نسبت به ادعای مطروحه هم رسیدگی و حسب نتیجه حاصله مبادرت به صدور رأی کند. علی هذا فعلاً دادنامه ی صادره به لحاظ نقص رسیدگی مستنداً به بند 5 ماده 371 و ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی نقض و رسیدگی بعدی با لحاظ بندهای الف مواد 401 و 405 قانون مزبور به دادگاه صادرکننده رأی تفویض می گردد.
رئیس شعبه 3 دیوان عالی کشورـ مستشار
غفار پورـ شاملو
فهرست
خلاصه جریان پرونده
شعبه دیوان عالی کشور
نقد رأی
اعتبار شرط وجه التزام بیش از ثمن معامله
در تاریخ 27 اسفند 1392، دیوان عالی کشور به پروندهای رسیدگی کرد که در آن، درخواست ابطال شرطی از قرارداد به دلیل غرری بودن و مغایرت با نظم عمومی مطرح شده بود. خواهان ادعا میکرد که شرط مربوط به دریافت وجه چک در صورت عدم تنظیم سند رسمی، به صورت نامشروع و غیرمتعارف تعیین شده است. وی بر اساس مواد 215، 232، 233 و 975 قانون مدنی و اصل چهلم قانون اساسی، خواستار ابطال این شرط و دریافت خسارات دادرسی به مبلغ 51 میلیون ریال شد. در مقابل، وکیل طرف مقابل به اعتبار امر مختومه و عدم وجود دلیلی برای بطلان شرط اعتراض کرد. دادگاه بدوی پس از بررسی مستندات و دفاعیات، خواسته خواهان را غیر ثابت تشخیص داده و حکم به بیحقی او صادر کرد. خواهان به این رای فرجام خواهی نمود و دیوان عالی کشور در بررسیهای خود، نقص در رسیدگی به موضوعات مطرح شده را احراز کرد. بر این اساس و بر اساس بند 5 ماده 371 و ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی، رای دادگاه بدوی نقض و رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده رای تفویض گردید.
تاریخ دادنامه قطعی: 1392/12/27
شماره دادنامه قطعی: ---
پیام: تعیین وجه التزام بیش از ثمن معامله به صورت شرط ضمن عقد از مصادیق شرط غرری و دارا شدن غیرعادلانه بوده و شرطی نامشروع تلقی میشود.
رای خلاصه جریان پرونده
در تاریخ 1391/01/29 وکیل ع.ذ. د. ب. ط. م.ع. و ع.ک. به خواسته صدور حکم به ابطال شرط قرارداد شماره 12047 - 25/5/88 به علت غرری بودن آن و مخالفت با نظم عمومی م. ب. مبلغ پنجاه ویک میلیون ریال به استناد تصاویر مدارک پیوست پرونده تسلیم دادگاههای عمومی حقوقی شهرستان ارومیه نموده که به شعبه نهم ارجاع و چنین توضیح داده است که موکل یک واحد آپارتمان به مساحت 75 مترمربع به قیمت 71/250/000 تومان با شرایط مقرر در متن قرارداد به خواندگان واگذار نموده و از کل وجه معامله 61/250/000 وصول گردیده و مابقی پرداخت نشده مطابق الحاقیه قرارداد چنانچه تا تاریخ 1/10/89 سند تنظیم نشود چک شماره 90054 به مبلغ 150/000/000 تومان وصول گردد یعنی هم مورد معامله به تملک خریداران درآید که در آینده هم سند دریافت می کنند و هم مبلغ چک را تصاحب نمایند درحالی که طبق بند 9 - 6 برای هرروز تاخیر در سند بیست هزار تومان خسارت تعیین شده است به دلیل مسائل خارج از اختیار متعهد تنظیم سند رسمی تا تاریخ معیّنه محقق نشده است خواندگان اقدام به وصول وجه چک مزبور نمودهاند که ب. ت. ب. ارزش مورد معامله و رقم چک دریافتی چنین معامله ای غرری و خلاف شرع و قانون و عرف و باطل م. ب. و به استناد مواد 233 و 232 و 215 و 975 قانون مدنی و اصل چهلم قانون اساسی و فتاوی فقها عظام درخواست رسیدگی و صدور حکم به ابطال شرط قرارداد با احتساب خسارات دادرسی را نموده است دادگاه وقت رسیدگی برای روز چهارشنبه 1391/04/14 ساعت 5/11 صبح تعیین و طرفین را دعوت کرده است خواندگان نیز برای جلسه دادرسی وکیل معرفی کرده اند وکیل خواهان برای جلسه مرقوم لایحه ای در چهار برگ ارسال داشته که با شماره 0901073 - 14/4/91 ثبت و ضمیمه پرونده گردیده تصویر فتاوی از مراجع تقلید را نیز به پیوست لایحه خود نموده که نظر به جایز نبودن دریافت وجه چک و مشروع نبودن اخذ وجه به شرح مسئله مطرح شده ابراز فرموده اند فتوکپی مصدق دادنامه های شماره --- - 1390/03/31 شعبه اول دادگاه حقوقی ارومیه و شماره 9009974414101082 - 1390/10/25 شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان غربی مبنی بر تایید دادنامه نخستین مرقوم که به موجب آن آقای ع.ذ. محکوم به پرداخت وجه یک فقره چک به شماره 900540 - 1/10/89 به مبلغ یک میلیارد و پانصد میلیون ریال توام با خسارات دادرسی د. ح. آقای م.ع. گردیده را نیز پیوست پرونده نموده اند. وکیل خواهان اصول مستندات خود را در جلسه به دادگاه ارائه نموده و اظهار داشته است که مطالب خود را در لایحه تقدیمی به عرض دادگاه رسانده است. وکیل خواندگان به خواسته ایراد نموده که منجز نمیباشد هم ابطال قرارداد خواسته شده هم ابطال شرط کدام درست است مشخص شود تا نسبت به آن دفاع شود. سپس وکیل خواهان ادامه داده که خواسته صرفا ابطال شرط مرقوم در قرارداد است آنگاه وکیل خواندگان اظهار داشته قبلا در پرونده کلاسه --- در شعبه اول محاکم عمومی ارومیه نسبت به قرارداد و شرط آن (وجه التزام) اظهارنظر شده و موضوع اعتبار امر مختومه را دارد که چون خواهان به تعهد خود عمل نکرده است لذا وجه التزام 150 میلیون تومانی ضمن قرارداد به لحاظ تخلف از شرط قابل وصول میشود و به شرح دادنامه های فوق الذکر به موضوع رسیدگی شده و مسئله مختومه گردیده و به فرض صحت ادعای خواهان دلیلی بر بطلان شرط ضمن عقد وجود ندارد تصاویر دادنامه های فوق الذکر ارائه شده است وکیل خواهان استمهال طلبیده تا پاسخ خود را کتبا ظرف 5 روز ارائه نماید که با موافقت دادگاه و وکیل خواندگان مهلت داده میشود لایحه ظرف مهلت ارائه میشود و دادگاه پس از ملاحظه پاسخ کتبی مزبور ختم رسیدگی را اعلام مینماید و به شرح دادنامه شماره --- - 1391/04/22 چنین رای صادر و اعلام می دارد: «در خصوص دعوی آقای ع.ذ. با وکالت آقای ن.م. به طرفیت آقایان 1 - م.ع.
2 - ع.ک. با وکالت آقای ب.م. به خواسته صدور حکم به ابطال شرط قرارداد شماره 12047 - 25/5/88 به دلیل غرری بودن... و مخالفت با نظم عمومی (اقتصادی) مستندا به ماده 975 قانون مدنی با احتساب کلیه خسارات دادرسی م. ب. پنجاه ویک میلیون ریال با التفات به محتویات پرونده، نظر به مفاد دادخواست، توضیحات و مستندات ارائه شده از ناحیه وکلای منتخب طرفین، هرچند وکیل خواهان در قسمت اخیر شرح خواسته (دادخواست تقدیمی) درخواست صدور حکم به ابطال شرط قرارداد و مآلا معامله مرقوم در ستون خواسته را نموده ولیکن در جلسه دادرسی مورخه 14/4/91 صرفا به خواسته مقید در ستون خواسته (ابطال شرط در نسخه بنگاهی) تاکید کرده است. ن. ب. ا. احکام شروط ضمن عقد و ایضا شروط باطله و مبطل عقد در مواد 232 و 233 احصاء گردیده و ب. ت. ب. اینکه شرط مورداشاره و استناد وکیل خ. ب. ش. منعکس در نسخه قرارداد موجود در نزد بنگاه تنظیم کننده قرارداد در زمره شروط باطل نبوده و مخالفتی نیز با نظم عمومی (اقتصادی) موردنظر وکیل خواهان ندارد چه اینکه شرط موصوف که خواهان بدون اکراه و اجبار آن را پذیرفته است به منظور جلب اعتماد طرف مقابل عقد و دادن اطمینان خاطر جهت تعهد خود در موعد تعیین شده و ایضا ب. ت. ب. اعتماد متعهد (خواهان) به انجام شرط اقدام در مهلت موردتوافق به عمل آمده است بنابراین دادگاه نظر به مراتب، ادعای خواهان را منصرف از حکم ماده استنادی دانسته و ب. ت. ب. مدلول مواد 10 - 219 - 226 و 227 و 228 از قانون مدنی و عنایتا به دفاعیات موجه وکیل خواندگان دعوی خواهان را غیرثابت تشخیص و حکم به بیحقی نامبرده صادر و اعلام مینماید...»; با ابلاغ این دادنامه در تاریخ 11/5/91 و قطعیت دادنامه با انقضاء مهلت تجدیدنظرخواهی وکیل خواهان فرجام خواهی کرده است. دفتر دادگاه پس از تبادل لوایح پرونده را به دبیرخانه دیوان عالی کشور فرستاده لوایح فرجامی هنگام شور قرائت میشود. خلاصتا مطالب قبلی توسط وکیل ف. خ. تکرار شده وکیل فرجام خواندگان نیز آن را ب. ت. ب. احکام صادره در مورد وجه التزام دارای اعتبار امر مختومه دانسته و ردّ فرجام خواهی را درخواست کرده است پرونده در دستور کار این شعبه قرارگرفته و به کلاسه بالا ثبت شده است.
هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش عضو ممیّز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد:
رای شعبه دیوان عالی کشور
بر رسیدگی دادگاه اشکال وارد است زیرا خ. م. ا. شرط مقرره در قرارداد خلاف قانون و موازین شرعی است و درخواست ابطال آن را کرده است. ب. ت. ب. مفاد قرارداد عادی مورخ 12047 - 25/5/88 و الحاقیه آن به تاریخ 3/5/89 موضوع مطروحه از دعاوی حاصله از قرارداد یادشده است. صرف نظر از اینکه طبق بند 13 - 6 قرارداد مقررشده در صورت اختلاف در مورد مشخصات و شرایط و اوصاف قرارداد مشاور املاک به عنوان داور مرضی الطرفین اعلام نظر خواهد کرد و باید دادگاه قبلا به این موضوع رسیدگی و اخذ توضیح می کرد که به دستور مرقوم در قرارداد در مورد رسیدگی به آن توسط داور عمل شده است یا نه و طبق مقررات قانون آیین دادرسی مدنی اتخاذ تصمیم می کرد. از جهات ادعای فرجام خواهان در توجیه دعوی این است که شرط موردنظر برای تنظیم سند تعیین شده تنظیم سند رسمی با موانع اداری و قانونی مواجه بوده که انجام آن ها از حیطه اختیار وی خارج بوده است تاخیر به همان سبب است دادگاه باید به صحت وسقم موانع ادعایی رسیدگی می نمود و جهت دیگر این است که ف. خ. مدعی شده که هنوز تمام ثمن تادیه نشده است بدیهی است از مقدمات تنظیم سند تادیه کل ثمن است. لازم بوده در صورت صحت شرط و قانونی و مشروع بودن آن دادگاه قبلا به صحت وسقم این ادعا هم از طرفین اخذ توضیح و به آن رسیدگی می نمود جهت توجیهی دیگر ف. خ. غیر مشروع بودن شرط است و آن عبارت از تعیین دو فقره شرط برای تضمین تنظیم سند رسمی است یکی تادیه مبلغ بیست هزار تومان برای هرروز است و دومی دادن چک امانی به مبلغ یک صد و پنجاه میلیون تومان م. ب. و ادعا کرده که چون این شرط معادل سه برابر ثمن مورد معامله و اضافه بر شرط اول هم هست نامشروع است. ازآنجاکه طبق مقررات قانون مدنی از اوصاف شروط مندرج از عقود این است که نامشروع (بند 3 ماده 232 ) و خلاف مقتضای عقد (بند یک ماده 233 ) نباشد عدم تعادل بارز و غیرمتعارف ارزش عرفی عوضین در عقود معاوضی و یا اشتراط شرطی که موجب تملک بیش از آن گردد از مصادیق شرط ضرری و غرری و دارا شدن غیر عادلانه و آن مثل غرور و اضرار در خود عقود است و طبق موازین فقهی نامشروع است لذا دادگاه باید پس از رسیدگی و رفع نقص در موارد قبلی عندالاقتضا باید نسبت به ادعای مطروحه هم رسیدگی و حسب نتیجه حاصله مبادرت به صدور رای کند. علی هذا فعلا دادنامه ی صادره به لحاظ نقص رسیدگی مستندا به بند 5 ماده 371 و ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی نقض و رسیدگی بعدی با لحاظ بندهای الف مواد 401 و 405 قانون مزبور به دادگاه صادرکننده رای تفویض میگردد.
رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور- مستشار
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 1
موارد مرتبط 83
آرای مرتبط 40
-
رأی
هماستناد
اصل در اختلاف در دایم و موقت بودن نکاح
ماده 396 از قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته ابرام می گردد
-
رأی
هماستناد
اعتبار شرط وجه التزام بیش از ثمن معامله
ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی نقض و رسیدگی بعدی با لحاظ بندهای الف مواد
-
رأی
هماستناد
درخواست تأیید فسخ به دلیل غبن فاحش علیرغم اسقاط کافه خیارات
ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
مصادیق عسر و حرج زوجه
ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
مصادیق عسر و حرج زوجه در دعوای طلاق
ماده 396 از قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته نقض می گردد
-
رأی
هماستناد
تاثیر عدم آگاهی از فوریت خیار فسخ نکاح
ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی جهت اقدام مقتضی به دادگاه عودت داده می شود
-
رأی
هماستناد
تأثیر قابل درمان بودن علت حجر بر صدور حکم حجر
ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجام خواسته به لحاظ نقص رسیدگی و
-
رأی
هماستناد
درخواست فسخ نکاح به دلیل نازایی زوجه
ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
رابطه بذل مهریه و عسر و حرج
ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
عیوب موجب فسخ نکاح
ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی دادگاه های عمومی و انقلاب جهت اقدام مقتضی
-
رأی
هماستناد
درخواست فسخ نکاح به دلیل ازدواج سابق زوجه
مواد 396 و 370 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
شرط فسخ نکاح به دلیل فقدان برخی اوصاف
ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی به دادگاه صادرکننده حکم ارسال شد
-
رأی
هماستناد
دعوای فسخ نکاح به دلیل کتمان عیب جسمی
ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی دادگاه های عمومی و انقلاب اسلامی جهت اقدام
-
رأی
هماستناد
نقض دادنامه ابطال اسناد رسمی و خلع ید در دیوان عالی به دلیل نواقص در رسیدگی دادگاه بدوی
ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
ضمانت اجرای عدم امضای قرارداد توسط صاحبین امضای مجاز شرکت
ماده 396 از قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه ی فرجامخواسته را نقض و طبق بندهای
-
رأی
هماستناد
نحوه تعیین اجرت المثل تصرف مازاد بر مدت اجاره
مواد 396 و 370 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
محدوده نظر پزشکی قانونی در تشخیص حجر
ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی به علت نقص رسیدگی و تحقیقات نقض و رسیدگی ب
-
رأی
هماستناد
مطالبه ارز خارجی موضوع حساب سپرده ارزی
ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی نقض و رسیدگی بعدی طبق بند دال ماده 401 به
-
رأی
هماستناد
بیمار پارکینسون و حجر
مواد 396 و 370 قانون آیین دادرسی مدنی ابرام نموده است
-
رأی
هماستناد
شرایط انفساخ نکاح به علت ارتداد زوج
ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی ارسال گردید
-
رأی
هماستناد
اثر جعل ظهرنویسی بر مسئولیت صادر کننده چک
ماده 396 و 370 از قانون آیین دادرسی مدنی رای فرجام خواسته را ابرام می نماید
-
رأی
هماستناد
تایید تحقق وکالت در طلاق از سوی دیوان عالی کشور
ماده 396 از قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
دعوای فسخ نکاح به دلیل کتمان افسردگی توسط زوجه
ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی به دادگاه صادرکننده حکم ارسال می شود
-
رأی
هماستناد
تعیین وجه التزام برای تعهد به پرداخت وجه نقد
قانون آیین دادرسی مدنی انطباق ندارد فلذا به تجویز ماده 396
-
رأی
هماستناد
اثر مفارقت جسمانی زوجین بر احراز عسرو حرج زوجه
قانون آیین دادرسی مدنی انطباق ندارد فلذا به تجویز ماده 396
-
رأی
هماستناد
درخواست طلاق به دلیل ازدواج مجدد زوج
ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
مناط زمانی تجدیدنظرخواهی و فرجام خواهی
ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی رای فرجام خواسته را ابرام می نماید
-
رأی
هماستناد
شرط صحت رجوع زوجه به ما بذل
ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی به دادگاه صادرکننده حکم ارسال می شود
-
رأی
هماستناد
تقاضای فسخ نکاح به دلیل کتمان ازدواج سابق زوجه
مواد 396 و 370 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
مفهوم جنون
ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه ی فرجام خواسته نقض و رسیدگی بعدی ب
-
رأی
هماستناد
درخواست طلاق زوجه به دلیل ناباروری زوج
ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی دادگاه های عمومی و انقلاب جهت اقدام مقتضی
-
رأی
هماستناد
درخواست فسخ نکاح به دلیل بیماری صرع زوجه
ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
دعوای فسخ نکاح به دلیل پنهان کردن ازدواج قبلی
ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی به دادگاه صادرکننده حکم ارسال می شود
-
رأی
هماستناد
تقاضای طلاق توسط زوجه به دلیل محکومیت کیفری زوج
ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
حصری بودن عیوب موجب فسخ نکاح
ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
اثر توافق بر طلاق در آینده
ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
مصادیق عسر و حرج زوجه در دعوای طلاق
ماده 396 از قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته ابرام می گردد
-
رأی
هماستناد
شرط فسخ نکاح به دلیل فقدان برخی اوصاف
مواد 396 و 370 قانون آیین دادرسی مدنی
-
رأی
هماستناد
نقش مفارقت جسمانی زوجین در دعوای طلاق
ماده 396 از قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته ابرام می گردد
-
رأی
هماستناد
1- اثر حقوقی تعیین وجه التزام برای تعهد به پرداخت وجه نقد2- مطالبه خسارت تاخیر تادیه تا زمان اجرای حکم
قانون آیین دادرسی مدنی انطباق ندارد فلذا به تجویز ماده 396
مواد مرتبط 3
-
اعمال
از این صفحه
ماده 396 — آیین دادرسی مدنی مصوب 1379/01/21
ماده 396 قانون آیین دادرسی مدنی نقض و رسیدگی بعدی با لحاظ بندهای الف مواد
-
اعمال
از این صفحه
ماده 975 — قانون مدنی
ماده 975 قانون مدنی با احتساب کلیه خسارات دادرسی مقوم به پنجاه ویک میلیون
-
مبتنی بر
از این صفحه
ماده 233 — قانون مدنی
مواد 233 و 232 و 215 و 975 قانون مدنی
دکترین 40
-
مقاله
هماستناد
اقامه ی دعوای اصلی و دادخواست مربوط به اصل دعوا تا زمان
مواد 233 و 1119 ق.م
-
مقاله
هماستناد
بند ۳ ماده ۶۲ ق
مواد 233 و 1119 ق.م
-
مقاله
هماستناد
بند ۳ ماده ۶۲ ق
مواد 233 و 1119 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ذی حق در مطالبه آن میداند
مواد 233 و 1119 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مستند مزبور در قانون آئین دادرسی مدنی مصوب ۷۹/۱/۲۱ به قدری در
مواد 233 و 1119 ق.م
-
مقاله
هماستناد
مستند مزبور در قانون آئین دادرسی مدنی مصوب ۷۹/۱/۲۱ به قدری در
مواد 233 و 1119 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نشست قضایی دادگستری نیشابور آبان ۸۰ — وی متمکن از انواع تصرفات مالکانه است
بند 1 ماده 233 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نشست قضایی دادگستری نیشابور آبان ۸۰ — چون شرط مذکور خلاف مقتضای ذات عقد
بند 1 ماده 233 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نشست قضایی دادگستری نیشابور آبان ۸۰ — چون شرط مذکور خلاف مقتضای ذات عقد
بند 1 ماده 233 ق.م
-
مقاله
هماستناد
گسست حکم ماده ۹۶ ق
ماده 975 ق.م
-
مقاله
هماستناد
در پیوند با حکم ماده ۹۶ ق
ماده 975 ق.م
-
مقاله
هماستناد
در پیوند با حکم ماده ۹۶ ق
ماده 975 ق.م
-
مقاله
هماستناد
موانع مطلق بازداشت — همینطور مال منقول و غیر منقولی که
ماده 975 ق.م
-
مقاله
هماستناد
موانع مطلق بازداشت — همچنین آن دسته از اموال که به
ماده 975 ق.م
-
مقاله
هماستناد
موانع مطلق بازداشت — همچنین آن دسته از اموال که به
ماده 975 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اموال و دارایی مغایر با نظم عمومی و اخلاق حسنه — اگر دارایی حاصل مبتنی بر روندی باشد
ماده 975 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اموال و دارایی مغایر با نظم عمومی و اخلاق حسنه — ماده ۹۷۵ ق
ماده 975 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اموال و دارایی مغایر با نظم عمومی و اخلاق حسنه — ماده ۹۷۵ ق
ماده 975 ق.م
-
مقاله
هماستناد
وصف و ماهیت رای داوری خارجی
مواد 971 - 975 ق.م
-
مقاله
هماستناد
وصف و ماهیت رای داوری خارجی — رای داوری خارجی در برخی نظامها و
مواد 971 - 975 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ابطال و از سرگیری
ماده 975 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ابطال و از سرگیری — پاره ای از اقدامات دادورز و گاه
ماده 975 ق.م
-
مقاله
هماستناد
بنابراین وقتی حکمی از مرجع صالح کشور خارجی صادر شده و در
ماده 975 ق.م
-
مقاله
هماستناد
بند ۲ ماده ۱۶۹ ق
ماده 975 ق.م
-
مقاله
هماستناد
بند ۲ ماده ۱۶۹ ق
ماده 975 ق.م
-
مقاله
هماستناد
شرایط مربوط به رای خارجی موضوع در خواست اجرا
مواد 972 و 975 ق.م
-
مقاله
هماستناد
شرایط مربوط به رای خارجی موضوع در خواست اجرا — صدر ماده ۱۶۹ ق
مواد 972 و 975 ق.م
-
مقاله
هماستناد
به نظم عمومی و اخلاق حسنه
ماده 975 ق.م
-
مقاله
هماستناد
به نظم عمومی و اخلاق حسنه — بند ۲ ماده ۱۶۹ ق
ماده 975 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تنظیم شده در کشور خارجی — برای شناسایی و اجرای اسناد تنظیم شده
مواد 972 - 975 و 1295 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تنظیم شده در کشور خارجی — برابر بخشنامه ۱۳۴۹/۰۳/۲۰ وزیر وقت دادگستری
مواد 972 - 975 و 1295 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تنظیم شده در کشور خارجی — برابر بخشنامه ۱۳۴۹/۰۳/۲۰ وزیر وقت دادگستری
مواد 972 - 975 و 1295 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تنظیم شده در کشور خارجی — شرایط قانونی شناسایی و اجرای اسناد تنظیم
مواد 972، 974، 975، 1295 و 1296 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تنظیم شده در کشور خارجی — ب
مواد 972، 974، 975، 1295 و 1296 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تنظیم شده در کشور خارجی — ب
مواد 972، 974، 975، 1295 و 1296 ق.م
-
مقاله
هماستناد
شناسایی و اجرای آرا و استاد خارجی ۵۱۵۵
مواد 971 - 975 و 1295 ق.م
-
مقاله
هماستناد
الف قوانین مربوط به احوال شخصیه محدود به مرزهای کشور نیست و
ماده 975 ق.م
-
مقاله
هماستناد
الف قوانین مربوط به احوال شخصیه محدود به مرزهای کشور نیست و
ماده 975 ق.م
-
مقاله
هماستناد
آیا بیمه عقد معین است یا نامعین؟ سؤال - آیا بیمه قرارداد
مواد 10 و 975 و 1010 ق.م
-
مقاله
هماستناد
آیا بیمه عقد معین است یا نامعین؟ سؤال - آیا بیمه قرارداد
مواد 10 و 975 و 1010 ق.م
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
