تفسیر موارد فسخ نکاح

رأی دادگاه تجدیدنظر استان به تاریخ ۱۴۰۱/۰۷/۱۰ در وقت فوق العاده جلسه شعبه *بتصدی امضای کننده ذیل تشکیل است. پرونده کلاسه فوق تحت نظر قرار دارد. گردشکار: در پرونده مطرح اقای م. ح. فرزند ع. ا. با وکالت بعدی خانم ن. د. به طرفیت خانم س. ز. س. فرزند س. با وکالت خانم ز. ب. به خواسته {فسخ نکاح ( تقاضای صدور حکم مبنی بر فسخ نکاح دائم مورخ ۰۳-۰۷-۱۳۹۹ به شماره ثبت ۹۰۱ به جهت تدلیس در نکاح به انضمام مطالبه سایر خسارات و هزینه های دادرسی ) } طرح دعوا نموده با این توضیح که ( مطابق با اسناد و مدارک موجود و پیوستی اینجانب در تاریخ ۰۳-۰۷-۱۳۹۹ طبق سند ازدواج به شماره ثبت ۹۰۱ در دفتر ازدواج شماره ۴۸ حوزه ثبتی *با خوانده ازدواج نموده ام. اکنون در مورخ ۰۱-۰۴-۱۴۰۱ مطلع گردیدم که ایشان بر خلاف واقع خود را فاقد هر گونه بیماری و کاملا سالم معرفی نموده اند در حالیکه فاقد این وصف بوده و مبتلا به بیماری لاعلاج ژنتیکی پوستی پسوریازیس که نظر به اهمیت این موضوع ، در صورت اطلاع از واقعیت ، هرگز ازدواجی صورت نمی پذیرفت. نظر به مراتب یاد شده و مستندا به مواد ۱۱۲۰٫۱۱۲۸ و ۱۱۳۱ قانون مدنی رسیدگی و صدور حکم مبنی بر فسخ نکاح به لحاظ تدلیس به علاوه کلیه خسارات را تقاضا دارم. ) دادگاه پس از رسیدگی و بررسی ادعای طرفین و استعلامات مدنظر دعوی مطروحه را وارد تشخیص و با این استدلال که ( اولا محرز است.که زوجه به بیماری پوستی پسوریازیس مبتلا است.و ثانیا طبق پرسشنامه های غربالگری ژنتیک قبل ازدواج زوجه سابقه بیماری خود را اعلام نکرده بود.بنابراین دعوای خواهان وارد است.و گرچه وکیل خوانده اعلام کرده بود که خود خواهان نیز در جلسات سازمان *حضور داشته و بنابراین از بیماری مطلع بوده و بر همین اساس مشاور محترم قضایی نیز پاسخ استعلام از ان مرجع را خواسته؛ ولی ان مرجع این پاسخ را داده که در جلسات سازمان *صرفا حضور بیمار الزامی است ) حکم به فسخ نکاح بین طرفین و محکومیت خوانده به پرداخت هزینه دادرسی و حق الوکاله وکیل صادر کرده است. خوانده بدوی در مهلت قانونی به رای صادره اعتراض و تجدید نظر خواهی کرده و جهت رسیدگی به این شعبه دادگاه ارجاع گردیده وپس از ثبت وجری تشریفات قانونی در وقت فوق العاده جلسه دادگاه شعبه *به تصدی امضا کنندگان ذیل تشکیل است.وپس از تبادل نظر واعلام کفایت مذاکرات و ختم رسیدگی به شرح ذیل به صدور رای مبادرت می نماید. رای دادگاه در خصوص تجدید نظر خواهی خانم س. ز. س. فرزند س. با وکالت خانم ز. ب. به طرفیت اقای م. ح. فرزند ع. ا. با وکالت خانم ن. د. نسبت به دادنامه شماره *مورخه ۱۴۰۱/۵/۲۹ صادره از شعبه *که به موجب ان حکم به فسخ نکاح بین طرفین و محکومیت خوانده به پرداخت هزینه دادرسی و حق الوکاله وکیل صادر گردیده است.ملاحظه می شود. عمده اعتراض عبارت است.از این که ( … موکل اینجانب در تابستان سال ۱۳۹۹ به عقد موقت ت. ن. خ. درامده و بعد مدت حدود سه ماه اشنایی و زندگی در کنار هم در منزل پدر موکل نهایتا مورخ ۹۹/۷/۳ به عقد دائم نامبرده تحت شماره ثبت ۹۰۱ در دفتر رسمی ازدواج شماره ۴۸ گرگان در امده است.که ابتدایا بعد وقوع عقد تا تاریخ ۹۹/۱۰/۱۴ زوجین در *در کنار هم زیر یک سقف با هم زندگی مشترک داشتند و نهایتا ت. ن. خ. با اذعان این مطلب به زوجه که می خواهم به خدمت سربازی بروم و شما اینجا ( منظور *عزیمت می نمایند و تا اسفند سال ۱۴۰۰ در یکی از اتاق های منزل پدر موکل سکونت داشتند و بعد با بهانه جویی و تحت تاثیر حرف های خانواده ، موکل را بدون تهیه مسکن و پرداخت نفقه رها کرده … نهایتا موکل اقدام به طرح دعوی مطالبه نفقه مورخ ۱۴۰۱/۳/۱۱ و الزام به تهیه مسکن مورخ ۱۴۰۱/۳/۳۱ نمود و بعد طرح دعاوی از سوی موکل در تاریخ های فوق الاشاره و تحت فشار قرارگرفتن ت. ن. خ. نامبرده در اقدامی غیر اخلاقی و با ادعای واهی و کذب ، مورخ ۱۴۰۱/۴/۹ حدود ۹ روز بعد طرح دعوای موکل خواستار فسخ نکاح به علت بیماری پوستی زوجه گردیده است. دلایل حاکی از اطلاع نامبرده از بیماری پوستی موکل: حدود سه ماه قبل از عقد دائم تحت نکاح موقت در *با موکل زیر یک سقف سکونت داشتند و بعد سه ماه علیرغم اطلاع زوج از بیماری پوستی موکل تصمیم به انعقاد عقد دائم نمودند. قبل وقوع عقد نکاح موقت در دوران اشنایی به هدف ازدواج ، زوج مطلع از نوع بیماری مشهود موکل بوده و شخصا اعلام نمودند که این موضوع مهمی نمی باشد. که شهادت گواهان موید این ادعاست. در طول این مدت ۳ ماهه ( در دوران نکاح موقت ) زوجین به دکتر … دکتر ج. ح. در *مراجعت داشتند. با عنایت به وجود رابطه زناشویی بدن عریان موکله و لکه های پوستی را مشاهده نموده و اعتراضی نداشته. بعد از عقد دائم از تاریخ ۹۹/۷/۳ لغایت اسفند ۱۴۰۰ یعنی حدود ۱۷ ماه نیز زوجین در معیت یکدیگر زندگی کرده و رابطه صمیمی و عاشقانه داشتند. مگر امکان دارد. زوجین به مدت ۲۰ ماه ۳ ماه نکاح موقت و ۱۷ ماه نکاح دائم در کنار یکدیگر رابطه صمیمانه داشته باشند و در معیت یکدیگر زندگی کنند و اقا متوجه بیماری پوستی که یک بیماری کاملا مشهود و نمایان است.نشود.؟ در پرونده نفقه ، ز. ط. ل. صراحتا عنوان داشته نه تنها از وقوع عقد نکاح بلکه قبل از تاریخ عقد بنده کلیه مبالغ و هزینه های درمان زوجه را مطابق اسناد و مدارک موجود شخصا پرداخت نمودم و هزینه های گزاف بیماری پوستی زوجه علیرغم عسرت و تنگدستی نمودم … به ضمیمه لایحه داروی تهیه شده برای موکل از *مورخ ۹۹/۱۰/۷ یعنی ۲ سال پیش را ضمیمه نموده ….اگر اظهارات زوج را بر فرض محال درست بدانیم و از فروردین مطلع شده باشد. باید بلافاصله اقدام به فسخ نمایند در حالیکه بعد ۴ ماه اظهارنامه تمکین و متعاقبا الزام به تمکین موکل را خواستار شدند که این الزام به تمکین و دعوت به زندگی مشترک دلیل بر صرف نظر در فسخ م. ب.. بیماری پوستی موکل برابر نامه پزشکی قانونی ( پیوست ۸ ) از موارد عیوب خمسه ماده ۱۱۲۳ قانون مدنی مختص زن نمی باشد. که به زوج حق فسخ دهد … در خصوص استناد به ماده ۱۱۲۸ قانون مدنی ، ت. ن. خ. باید ثابت نماید. که عقد بر مبنای نداشتن بیماری پوستی موکل واقع شده است.اما در پرونده مطروحه هیچ ادله و مدارک اثباتی قابل استنادی ارائه ننمودند … بیماری پوستی موکل یک بیماری کاملا کنترل شده م. ب.. مسری یا سرطانی یا صعب العلاج نمی باشد. … طرح دعوای فسخ نکاح دقیقا ۹ روز بعد طرح دعاوی از سوی موکل و عدم ارسال اظهارنامه مبنی بر فسخ نکاح قبل از طرح دعوا حکایت از سوی نیت زوج و تضییع حقوق موکل در راستای پرداخت حقوق وی من جمله مهریه دارد. و نیز طرح دعوای الزام به تمکین و دعوت موکل جهت بازگشت به زندگی دلیل بر صرف نظر از فسخ نکاح و پذیرش موکل م. ب.. … ) وکیل ت. ن. خ. در پاسخ اظهار داشته ( … موکل مورخ ۰۳-۰۷-۱۳۹۹ به عقد دائم ایشان درامده است.که در فروردین ماه ۱۴۰۱ مطلع گردیده که در سطح پوست بدن زوجه نشانه هایی از جوش نمایان گردیده است.و پس از پرسش از ایشان در خصوص علت جوش هایی در سطح پوست اینگونه اظهار نمودند که دچار حساسیت پوستی گردیده که از طریق مصرف دارو به نحو موقت قابل درمان خواهد بود. لازم به ذکر م. ب.. که زوج از همان ابتدای امر ازدواج به جهت سپری نمودن دوران خدمت مقدس سربازی مشغول به خدمت بوده و به جهت محدودیت و ضیق وقت ناچارا زمان کمتری را با همسر خویش سپری نموده و مراجعه ایشان به کلیه مراکز درمان مستقلا صورت پذیرفته است.متعاقبا پس از شدت یافتن عارضه موکل بنده از ایشان درخواست نموده که جهت درمان به نحو صحیح و اصولی به پزشک دیگری مراجعه بنمایند اما ایشان پس از هر بار درخواست موکل بنده از زوجه جهت مراجعه نزد متخصصان و تهیه دارو من جمله ارسال پیام با توسل به بهانه های واهی من جمله این مساله که عارضه پوستی موقت م. ب.. و صرفا با مصرف دارو و تزریق امپول ضد حساسیت قابل درمان خواهد بود از مراجعه به سایر متخصصان دیگر با همراهی موکل بنده استنکاف ورزیدند … اوایل فروردین ماه ۱۴۰۱ در منزل پدری زوجه پس از رویت نسخه های پزشکی به نحو پنهان از زوجه و عکس برداری از انان پس از پرسش از متخصصان پوست و مو و زیبایی از طریق تماس تلفنی و ارائه شرح حال همسر خویش و ارائه سایر نسخه های پزشکی مطلع گردیدند که بیماری پوستی همسر ایشان از نوع پسوریازیس ( ژنتیکی ) که صعب العلاج م. ب.. بوده … بلافاصله پس از مشاوره با وکلای دادگستری اقدام به طرح دادخواست فسخ نکاح به جهت تدلیس در نکاح نموده است.… سلامتی زوجه از جمله شروط اساسی ازدواج موکل بنده با ایشان بوده و در صورت اطلاع از بیماری ایشان با توجه انتقال بیماری از طریق ژن ( به فرزند اینده ) هیچ گاه اقدام به امر ازدواج با زوجه ننموده اما متاسفانه خوانده در جهت فریب موکل اینجانب و بهره مندی از مزایای بیمه نیرو های مسلح بیماری خویش را کتمان نمودند … پسوریازیس یک بیماری مزمن است.که در حال رفت و امد است.یعنی گاهی هست و گاهی نیست ( یعنی کاملا مشهود نمی باشد. … مطابق با لیست اعلامی از وزارت بهداشت و درمان کشور بیماری پوستی پسوریازیس جزی بیماری های پوستی صعب العلاج معرفی گردیده … ایشان در برگه های مشاوره پزشکی قبل ازدواج در دو مرحله *خود را فردی سالم و فاقد هر گونه بیماری معرفی نمودند … با عنایت به پایان یافتن مدت خدمت مقدس سربازی موکل بنده و عدم تمایل به ادامه فعالیت در حوزه نیرو های مسلح از بیمه ان نیز محروم گردیده و می بایست اقدام به پرداخت مبالغ گزاف درمان گردیده و از این حیث متحمل ضرر و زیان گزافی خواهد گردید.… در خصوص رد اظهارات وکیل زوجه مبنی بر طرح دعوای الزام زوجه به تمکین عام و خاص … تا هنگامی که فسخ نکاح به نحو قطعی از سوی مراجع ذی صلاح قضایی تنفیذ نگردیده است.همانطور که زوجه خود را مستحق دریافت نفقه دانسته می بایست نسبت به تمکین عام و خاص اقدام بنماید. و طرح دعوای الزام زوجه به تمکین به جهات اثرات قانونی ان هیچ گونه مغایرتی با فسخ نکاح به جهت تدلیس را نخواهد داشت … ) ملاحظه می شود. وکیل زوج در دعوای فسخ نکاح طبق قرارداد وکالت کاراموز است.که طبق مفاد قرارداد وکالت نامه حق دخالت در این موضوعات را ندارد. و بدین وسیله به دادگاه بدوی برای رعایت این امر تذکر داده می شود. بیماری پسوریازیس از بیماری های مصرح در موارد ۱۱۲۱ و ۱۱۲۳ قانون مدنی نیست. زوج در پرونده نفقه ( ص ۷۵ و ۷۸ ) در تاریخ ۱۴۰۱/۳/۱۹ اذعان کرده است.که همسرش بیماری پوستی داشته و در زمان عقد پنهان نموده اما وی هزینه های گزاف درمان وی را داده است. موضوع بیماری زوجه و هزینه های درمانی وی به سازمان *تامین اجتماعی نیروهای مسلح هم منجر شده است. بنابراین اثبات حق فسخ نکاح بر اساس ماده ۱۱۲۸ قانون مدنی با مشکل روبرو است.زیرا سلامت مدنظر زوجین در زمان عقد ، نوعا سلامت نسبی است.و نه سلامت مطلق و تاخیر زوج در اقدام به طرح دعوای فسخ بعد از حدود ۲ سال از اطلاع از بیماری زوجه و اخذ داروهای گران و اطلاع از تشکیل سازمان *بیمه برای تایید داروهای بیمار همگی حاکی از این است.که بیماری همسرش در حدی نبوده که بر خلاف شرط بنایی عقد باشد. اگر فردی این وصف را وصف بنایی عقد می داند ، بعد از اطلاع از اینکه همسرش داروهای پوستی گران قیمت مصرف می کند در فرصت معقولی موضوع را مشخص می کند نه اینکه حدود ۲ سال به این ابهام و تردید خود ادامه دهد به ویژه این بیماری که بعضا اثار و نشانه های ظاهری هم داشته است. موضوع دیگر عدم رعایت فوریت در اعمال حق فسخ است.که زوج از مدت ها قبل به بیماری همسرش علم داشته و در خردادماه ۱۴۰۱ در پرونده نفقه از خود دفاع کرده و اذعان کرده است.که از بیماری همسرش مطلع است.اما طرح دعوای فسخ ۱۴۰۱/۴/۹ است.که به نظر این دادگاه فوریت اعمال فسخ رعایت نشده است. لذا رای صادره درخور نقض است.با عنایت به اصاله اللزوم و لزوم تحکیم بنیان خانواده ، اصل بر دوام و قوام نکاح است.و موارد فسخ نکاح کاملا به صورت محدود و استثنای است.و در موارد شک می بایست به اصل رجوع نمود که خواسته خواهان نیز با موارد فسخ نکاح مطابقت ندارد. دادنامه صادره طبق مقررات و مبانی و اصول قانونی صادر نگردیده است. دادگاه مستندا به بند ( ه ) ماده ۳۴۸ و ماده ۳۵۸ قانون ایین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب درامور مدنی ، ضمن نقض رای معترض عنه ب. ت. ب. دلایل فوق الذکر مستندا به ماده ۱۲۵۷ قانون مدنی حکم به بطلان دعوی صادر و اعلام می نماید. رای صادره قطعی است. رای ظرف بیست روز پس از ابلاغ قابل فرجام خواهی در دیوان عالی کشور م. ب.. رییس شعبه * مستشاران دادگاه ع. ا. ح. ن. س. ش. ا. ب. م. ه. ج. فهرست دادگاه تجدیدنظر استان نقد رأی