مبدا محاسبه فوریت در اعمال خیار فسخ نکاح

رأی خلاصه جریان پرونده در تاریخ 93/7/27 آقای م. ب.م. بوکالت از طرف آقای ع. ا. ف. بطرفیت خانم ف. ه.و. دادخواستی بخواسته صدور حکم به فسخ نکاح تقدیم و در متن دادخواست توضیح داده که حسب رونوشت سند نکاحیه پیوست در تاریخ 1389/1/22 رابطه زوجیت بین خواهان و خوانده برقرار گردیده است با تحقیق از شهود خواهان و تحقیق در محل زندگی خوانده معلوم میگردد که خوانده به استناد به ماده 1124 قانون مدنی دچار بیماری روحی و افسردگی بوده که از بیان آن در هنگام خواستگاری خودداری ورزیده است با این توصیف و به استناد به مواد 1123 و 1124 قانون مدنی تقاضای رسیدگی و صدور حکم به فسخ نکاح موضوع سند نکاحیه پیوست را دارم . دادخواست مطروحه در شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی شهرستان چ. ثبت و مورد رسیدگی قرار میگیرد جلسه اول دادرسی به تاریخ 93/9/24 با حضور وکیل خواهان و نیز خوانده تشکیل گردید در این جلسه وکیل خواهان با تکرار مطالب مندرج در دادخواست اضافه نموده که خوانده قبل از ازدواج دچار بیماری روحی و افسردگی بوده و اکنون موکل بنده موضوع را متوجه گردیده است خوانده در حال حاضر دارو مصرف مینماید . موکل جهت اثبات این ادعای خویش دارای شهودی متعددی م. ب. که تحقیق از آنان م. ا. ضمناً موکل اکنون متوجه گردیده که همسرش از قبل از ازدواج تحت نظر پزشک اعصاب و روان بنام آقای … ع. ح. مقیم مشهد بوده و دارای پرونده پزشکی در این خصوص م. ب. تقاضای استعلام از پزشک مذکور را دارم . ضمناً تقاضا دارم که خوانده جهت تشخیص موضوع به پزشکی قانونی معرفی و نیز در محل زندگی ایشان تحقیق بعمل آید . لذا صدور حکم به فسخ نکاح م. ا. سپس دادگاه از وکیل خواهان سؤال نموده که در دادخواست به مواد 1123 و 1124 استناد جسته اید و در آن مواد عیوب منحصراً ذکر گردیده است به صراحت عیب مورد نظر را بیان نمائید . وکیل زوج در پاسخ اظهار داشت چنانچه به ماده (ناخوانا) عنایت گردد سلامت روانی طرف مقابل (زن) شرط عقل و سلامت خوانده م. ب. و ازدواج بر اساس سلامتی طرف مقابل م. ب. که چنانچه زن فاقد آن باشد از موجبات فسخ است . خوانده دفاعاً اظهار داشت من سر درد دارم و به دکتر … و از بیماری روحی روانی خبر ندارم و مدت دو ماه است که سر درد دارم و یکبار با شوهرم دعوا کردم و به دکتر … . وکیل خواهان مجدداً اظهار داشت زمان تقدیم دادخواست متوجه بیماری شدیم در جلسه بعدی دادرسی به تاریخ 93/11/18 که با حضور زوجین تشکیل گردیده زوج خ. ا. د. همسرم بیماری افسردگی دارد و در بیمارستان مشهد هم بستری بوده است در این مدت که ازدواج کردم متوجه نشدم و تازه متوجه شدم که ایشان بیماری روحی و روانی و افسردگی دارد و قرص میخورد و خوب است ولی وقتی قرص نمیخورد همه را بهم می ریزد و در پاسخ به سؤال دادگاه که چه جوری متوجه این موضوع شده اید اظهار داشت اولین بار در منزل برادرم بودیم برادرم به من گفت ؟...(عبارت ناخوانا م. ب.) من هم با زنم به چناران آمدیم بعد از زنم پرسیدم چی شده است گفت که من قرص ها را نخورده بودم میخواستم اینها را بهم بریزم که این جریان مال یک سال پیش است که بعد همان موقع دکتر … و دکتر … و بعد رفتم پیش ح. روانپزشک که اعلام کرد که ایشان بیماری افسردگی دارد ولی با قرص خوردن کنترل میشود ولی قرص که نمیخورد همه جا را بهم می ریزد . خوانده (زوجه) اظهار داشت پیش دکتر … ام و قرص میخورم که آن هم بابت سر دردهائی که دارم م. ب. و ادعای خواهان را قبول ندارم و سه سال پیش با همسرم به دکتر … و بقیه موارد خودم میرفتم من فقط زیاد سر درد میشوم ضمناً دخول شده ولی اطلاع ندارم که دوشیزه هستم یا نیستم چون آثاری ندیدم که باعث شود بفهمم من باکره نیستم . خ. د. ل. تقدیمی مورخ 93/11/18 (برگ 17 پرونده) اظهار نموده که در تاریخ 1389/1/22 ازدواج نموده ایم علیرغم گذشت چهار سال و یازده ماه تقاضای فسخ نموده است در حالیکه فسخ فوری است . بنده مهریه خ. ر. ب. اجرا گذاشته ام و خواهان جهت فرار از دین دادخواست خود را تقدیم نموده که حقوق حقه ام را ضایع نماید . بنده و همسرم عروسی نموده ایم و از دوشیزگی و باکره بودن خارج گشته ام و این امر با معرفی بنده به پزشکی قانونی به اثبات خواهد رسید . سرانجام دادگاه با اعلام ختم رسیدگی بموجب دادنامه شماره 2999 مورخ 93/11/20 ب. ت. ب. مفاد دادخواست تقدیمی از سوی خ. م. ب. اینکه نامبردگان در سال 89 ازدواج کرده اند و زوجه دارای بیماری افسردگی بوده که در زمان خواستگاری مخفی نموده است که باستناد مواد 1123 و 1124 و 1128 قانون مدنی تقاضای فسخ نکاح را نموده است که خوانده اعلام داشته فسخ فوری است 4سال و 11 ماه از نکاح میگذرد چگونه الان تقاضای فسخ نموده است که زوج در جلسه دوم رسیدگی اعلام داشته همسرم بیماری روحی و روانی دارد و قرص میخورد و کنترل خود را دارد ولی وقتی قرص نمیخورد قادر به کنترل نیست و همه جا را به هم می ریزد ما حدود یکسال پیش متوجه این موضوع شدم و دکتر هم رفتیم ولی به من چیزی نگفت ولی بعد فهمیدم که زوجه دارای بیماری افسردگی است و خوانده اعلام داشته من قرص سر درد میخورم علیهذا ب. ت. ب. اظهارات طرفین و صرفنظر از اینکه دلیلی مبنی بر این که بیماری موجب فسخ نکاح میگردد ارائه نشده و موارد استناد شده شامل این نوع بیماری نمیگردد ب. ت. ب. اینکه فسخ نکاح فوری است و زوج اعلام داشته از یکسال پیش موضوع را متوجه و به دکتر … در واقع زوج از حق خود در مهلت عرفی استناد (عضو ممیز - استفاده نکرده است صحیح است) لذا مستنداً به ماده 1131 قانون مدنی و بند 11 ماده 84 و ماده 89 قانون آئین دادرسی مدنی قرار رد دعوی خواهان را صادر نموده است . پس از ابلاغ رای صادره وکیل خ. ن. ب. آن تجدید نظر خواهی نموده که پس از طی تشریفات قانونی شعبه بیست و هشتم دادگاه تجدید نظر استان خراسان رضوی بموضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره 758 - 94 مورخ 94/6/2 پس از ذکر خلاصه دادنامه تجدید نظر خواسته ضمن اعلام اینکه رسیدگی ماهوی صورت گرفته و از نظر این دادگاه قرار صادره حکم تلقی شده صرفنظر از اینکه بیماری مورد ادعا از موارد مذکور در ماده 1123 قانون مدنی نمی باشد چون اعتراض موثری از ناحیه ت. ن. خ. به عمل نیامده دادگاه اعتراض مطروحه را منطبق بر مفاد ماده 348 قانون آئین دادرسی مدنی ندانسته با توضیح فوق الذکر در مورد تلقی شدن قرار به حکم و عدم انطباق موضوع با بند 11 ماده 84 از قانون اخیر الذکر مستنداً به ماده 358 همین قانون آن را مردود اعلام و رای تجدید نظر خواسته را نتیجتاً تأیید مینماید . تاریخ ابلاغ دادنامه اخیر الذکر به وکیل زوج در پرونده نامعلوم بوده ولی وکیل یاد شده در دادخواست فرجامی تاریخ ابلاغ این دادنامه را 94/6/11 اعلام نموده و سپس در تاریخ 1394/6/30 با تقدیم دادخواست نسبت به آن فرجام خواهی نموده که پس از تبادل لوایح و وصول پرونده به دیوانعالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است . دادخواست فرجامی و لایحه جوابیه به هنگام شور قرائت میگردد . هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید . پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی میدهد . رأی شعبه دیوان عالی کشور فرجام خواهی وکیل ز. ف. خ. نسبت به دادنامه شماره 758 - 94 مورخ 1394/6/2 شعبه بیست و هشتم دادگاه تجدید نظر استان خراسان رضوی که بموجب آن دادنامه بدوی متضمن قرار رد دعوی ف. خ. ب. خواسته فسخ نکاح با تلقی قرار به حکم نتیجتاً مورد تأیید قرار گرفته است مآلاً وارد بوده و دادنامه فرجام خواسته در خور نقض م. ب. زیرا ز. ف. خ. و وکیل ایشان ب. ش. د. نخستین و توضیحات بعدی در جلسات دادرسی با اشاره به بیماری روحی وافسردگی زوجه فرجام خوانده و کتمان این بیماری از ایشان در موقع خواستگاری و عقد نکاح مستنداً به مواد 1123 و 1124 و 1128 قانون مدنی صدور حکم به فسخ نکاح را خواستار گردیده اند و بموجب دادنامه های مرقوم صرفاً بلحاظ عدم اعمال خیار در مدت عرفی از طرف ز. ف. خ. دعوی مطروحه محکوم به رد اعلام شده است در حالیکه مطابق ماده 1131 قانون مدنی خیار فسخ در صورتی ساقط میشود که ذوالخیارعلم به حق فسخ و فوریت آن داشته باشد که ب. ت. ب. محتویات پرونده اولاً :در پرونده امر هیچ دلیلی که علم زوج را به حق فسخ و فوریت آن اثبات نماید مشهود نمی باشد و از اوضاع و احوال زوج هم علم او به حق فسخ و فوریت آن مستفاد نمیگردد . ثانیاً : برای ز. ف. خ. وقتی حق فسخ ایجاد خواهد شد که بیماری منتسب به زوجه مشمول مواد 1123 و 1124 و 1128 قانون مدنی به اثبات رسیده باشد و از تاریخ اثبات این بیماری ، حق فسخ برای زوج ثابت بوده و اعمال فوریت عرفی آن ضرورت قانونی خواهد داشت و چون در پرونده حاضر در خصوص بیماری منتسب به زوجه که مآلاً موجد حق فسخ برای زوج بوده باشد هیچگونه تحقیق و بررسی لازم بعمل نیامده است لذا ضرورت قانونی داشته که دادگاه محترم بدواً زوجه فرجام خوانده را جهت بررسی وضعیت سلامت روحی و روانی ایشان و دیگر بیماری جسمی منتسب به او و تشخیص تاریخ ابتلاء زوجه به این بیماری های انتسابی به پزشکی قانونی معرفی و نظریه پزشکی قانونی را در خصوص مورد اخذ نماید و ثانیاً - در صورتیکه زوجه بر اساس نظریه پزشکی قانونی مبتلا به بیماری موجد حق فسخ برای زوج بوده و شروع این بیماری هم قبل از عقد نکاح بوده باشد در آن صورت در خصوص اینکه آیا این بیماری در موقع خواستگاری یا انعقاد عقد نکاح از زوج مخفی نگه داشته شده با تحقیق از گواهان و بستگان و اقربای طرفین در خصوص مورد بررسی های لازم معمول دارد و پس از انجام تحقیقات مرقوم در فوق سپس بر اساس نتیجه محصله نسبت به صدور رای مقتضی اقدام نماید بنابراین دادنامه فرجام خواسته در وضعیت موجود و بعلت نقص تحقیق قابلیت ابرام را ندارد مستنداً به بند 5 ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آئین دادرسی مدنی ضمن نقض آن رسیدگی مجدد به همان دادگاه محترم صادر کننده رای منقوض ارجاع میگردد تا پس از تکمیل تحقیقات در موارد فوق الاشعار بر اساس نتیجه حاصله رای شایسته صادر نماید . شعبه 8 دیوان عالی کشور - رئیس و مستشار و عضومعاون حسن عباسیان - مسعود کریم پورنطنزی - جعفر پوربدخشان فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی مبدا محاسبه فوریت در اعمال خیار فسخ نکاح موضوع پرونده حاضر، درخواست فسخ نکاح به علت وجود بیماری روحی و افسردگی ی. ا. ط. است. خواهان ادعا کرده که طرف مقابل در زمان خواستگاری، وضعیت سلامت روانی خود را پنهان کرده است و به مواد 1123 و 1124 قانون مدنی استناد نموده است. در جریان دادرسی، خواهان به وجود شهود و مستندات پزشکی اشاره کرده و درخواست بررسی وضعیت سلامت طرف مقابل از پزشکی قانونی را مطرح کرده است. طرف مقابل نیز ضمن رد ادعاهای خواهان، اعلام کرده که مشکل وی ناشی از سردرد بوده و از وجود بیماری روحی اطلاعی نداشته است. <br>دادگاه بدوی ب. ت. ب. عدم ارائه دلایل کافی برای فسخ و عدم اعمال حق فسخ در مدت معقول، دعوی را رد کرده است. در مرحله تجدید نظر، دادگاه با تاکید بر عدم اثبات بیماری و عدم انطباق آن با شرایط فسخ، رای بدوی را تایید نموده است. در نهایت، دیوان عالی کشور با نقض رای تجدید نظر، خواستار انجام تحقیقات بیشتر از جمله ارجاع طرف مقابل به پزشکی قانونی برای بررسی وضعیت سلامت روحی و روانی و تحقیق از شهود شد تا بر اساس نتایج حاصله، رای مناسب صادر گردد. این تصمیم بر مبنای بند 5 ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی اتخاذ شده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1394/08/27 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در دعوی فسخ نکاح به دلیل بیماری یکی از زوجین، طرف مقابل از تاریخ اثبات بیماری مورد نظر، حق فسخ خواهد داشت. بنابراین مبدا زمانی محاسبه فوریت در اعمال خیار، تاریخ اثبات بیماری منتسب به شخص است. رای خلاصه جریان پرونده در تاریخ 93/7/27 آقای م. ب.م. به وکالت از طرف آقای ع. ا. ف. به طرفیت خانم ف. ه.و. دادخواستی به خواسته صدور حکم به فسخ نکاح تقدیم و در متن دادخواست توضیح داده که حسب رونوشت سند نکاحیه پیوست در تاریخ 1389/01/22 رابطه زوجیت بین خواهان و خوانده برقرار گردیده است با تحقیق از شهود خواهان و تحقیق در محل زندگی خوانده معلوم میگردد که خوانده به استناد به ماده 1124 قانون مدنی دچار بیماری روحی و افسردگی بوده که از بیان آن در هنگام خواستگاری خودداری ورزیده است با این توصیف و به استناد به مواد 1123 و 1124 قانون مدنی تقاضای رسیدگی و صدور حکم به فسخ نکاح موضوع سند نکاحیه پیوست را دارم. دادخواست مطروحه در شعبه اول دادگاه عمومی حقوقی شهرستان چ. ثبت و مورد رسیدگی قرار میگیرد جلسه اول دادرسی به تاریخ 93/9/24 با حضور وکیل خواهان و نیز خوانده تشکیل گردید در این جلسه وکیل خواهان با تکرار مطالب مندرج در دادخواست اضافه نموده که خوانده قبل از ازدواج دچار بیماری روحی و افسردگی بوده و اکنون موکل بنده موضوع را متوجه گردیده است خوانده در حال حاضر دارو مصرف مینماید. موکل جهت اثبات این ادعای خویش دارای شهودی متعددی م. ب. که تحقیق از آنان م. ا. ضمنا موکل اکنون متوجه گردیده که همسرش از قبل از ازدواج تحت نظر پزشک اعصاب و روان به نام آقای … ع. ح. مقیم مشهد بوده و دارای پرونده پزشکی در این خصوص م. ب. تقاضای استعلام از پزشک مذکور را دارم. ضمنا تقاضا دارم که خوانده جهت تشخیص موضوع به پزشکی قانونی معرفی و نیز در محل زندگی ایشان تحقیق به عمل آید. لذا صدور حکم به فسخ نکاح م. ا. سپس دادگاه از وکیل خواهان سوال نموده که در دادخواست به مواد 1123 و 1124 استناد جسته اید و در آن مواد عیوب منحصرا ذکر گردیده است به صراحت عیب مورد نظر را بیان نمائید. وکیل زوج در پاسخ اظهار داشت چنانچه به ماده (ناخوانا) عنایت گردد سلامت روانی طرف مقابل (زن) شرط عقل و سلامت خوانده م. ب. و ازدواج بر اساس سلامتی طرف مقابل م. ب. که چنانچه زن فاقد آن باشد از موجبات فسخ است. خ. د. ا. داشت من سر درد دارم و به دکتر … و از بیماری روحی روانی خبر ندارم و مدت دو ماه است که سر درد دارم و یکبار با شوهرم دعوا کردم و به دکتر …. وکیل خواهان مجددا اظهار داشت زمان تقدیم دادخواست متوجه بیماری شدیم در جلسه بعدی دادرسی به تاریخ 93/11/18 که با حضور زوجین تشکیل گردیده زوج خ. ا. د. همسرم بیماری افسردگی دارد و در بیمارستان مشهد هم بستری بوده است در این مدت که ازدواج کردم متوجه نشدم و تازه متوجه شدم که ایشان بیماری روحی و روانی و افسردگی دارد و قرص میخورد و خوب است ولی وقتی قرص نمیخورد همه را بهم می ریزد و در پاسخ به سوال دادگاه که چه جوری متوجه این موضوع شده اید اظهار داشت اولین بار در منزل برادرم بودیم برادرم به من گفت ؟...(عبارت ناخوانا م. ب.) من هم با زنم به چناران آمدیم بعد از زنم پرسیدم چی شده است گفت که من قرص ها را نخورده بودم میخواستم اینها را بهم بریزم که این جریان مال یک سال پیش است که بعد همان موقع دکتر … و دکتر به من چیزی نگفت و بعد رفتم پیش ح. روانپزشک که اعلام کرد که ایشان بیماری افسردگی دارد ولی با قرص خوردن کنترل میشود ولی قرص که نمیخورد همه جا را بهم می ریزد. خوانده (زوجه) اظهار داشت پیش دکتر … ام و قرص میخورم که آن هم بابت سر دردهائی که دارم م. ب. و ادعای خواهان را قبول ندارم و سه سال پیش با همسرم به دکتر … و بقیه موارد خودم میرفتم من فقط زیاد سر درد میشوم ضمنا دخول شده ولی اطلاع ندارم که دوشیزه هستم یا نیستم چون آثاری ندیدم که باعث شود بفهمم من باکره نیستم. خ. د. ل. تقدیمی مورخ 93/11/18 (برگ 17 پرونده) اظهار نموده که در تاریخ 1389/01/22 ازدواج نموده ایم علیرغم گذشت چهار سال و یازده ماه تقاضای فسخ نموده است در حالی که فسخ فوری است. بنده مهریه خ. ر. ب. اجرا گذاشته ام و خواهان جهت فرار از دین دادخواست خود را تقدیم نموده که حقوق حقه ام را ضایع نماید. بنده و همسرم عروسی نموده ایم و از دوشیزگی و باکره بودن خارج گشته ام و این امر با معرفی بنده به پزشکی قانونی به اثبات خواهد رسید. سرانجام دادگاه با اعلام ختم رسیدگی به موجب دادنامه شماره --- مورخ 93/11/20 ب. ت. ب. مفاد دادخواست تقدیمی از سوی خ. م. ب. اینکه نامبردگان در سال 89 ازدواج کرده اند و زوجه دارای بیماری افسردگی بوده که در زمان خواستگاری مخفی نموده است که به استناد مواد 1123 و 1124 و 1128 قانون مدنی تقاضای فسخ نکاح را نموده است که خوانده اعلام داشته فسخ فوری است 4 سال و 11 ماه از نکاح میگذرد چگونه الان تقاضای فسخ نموده است که زوج در جلسه دوم رسیدگی اعلام داشته همسرم بیماری روحی و روانی دارد و قرص میخورد و کنترل خود را دارد ولی وقتی قرص نمیخورد قادر به کنترل نیست و همه جا را به هم می ریزد ما حدود یک سال پیش متوجه این موضوع شدم و دکتر هم رفتیم ولی به من چیزی نگفت ولی بعد فهمیدم که زوجه دارای بیماری افسردگی است و خوانده اعلام داشته من قرص سر درد میخورم علیهذا ب. ت. ب. اظهارات طرفین و صرفنظر از اینکه دلیلی مبنی بر این که بیماری موجب فسخ نکاح میگردد ارائه نشده و موارد استناد شده شامل این نوع بیماری نمیگردد ب. ت. ب. اینکه فسخ نکاح فوری است و زوج اعلام داشته از یک سال پیش موضوع را متوجه و به دکتر … در واقع زوج از حق خود در مهلت عرفی استناد (عضو ممیز - استفاده نکرده است صحیح است) لذا مستندا به ماده 1131 قانون مدنی و بند 11 ماده 84 و ماده 89 قانون آیین دادرسی مدنی قرار رد دعوی خواهان را صادر نموده است. پس از ابلاغ رای صادره وکیل خ. ن. ب. آن تجدید نظر خواهی نموده که پس از طی تشریفات قانونی شعبه بیست و هشتم دادگاه تجدید نظر استان خراسان رضوی به موضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره --- - 94 مورخ 94/6/2 پس از ذکر خلاصه دادنامه تجدید نظر خواسته ضمن اعلام اینکه رسیدگی ماهوی صورت گرفته و از نظر این دادگاه قرار صادره حکم تلقی شده صرفنظر از اینکه بیماری مورد ادعا از موارد مذکور در ماده 1123 قانون مدنی نمی‌باشد چون اعتراض موثری از ناحیه ت. ن. خ. به عمل نیامده دادگاه اعتراض مطروحه را منطبق بر مفاد ماده 348 قانون آیین دادرسی مدنی ندانسته با توضیح فوق الذکر در مورد تلقی شدن قرار به حکم و عدم انطباق موضوع با بند 11 ماده 84 از قانون اخیر الذکر مستندا به ماده 358 همین قانون آن را مردود اعلام و رای تجدید نظر خواسته را نتیجتا تایید مینماید. تاریخ ابلاغ دادنامه اخیر الذکر به وکیل زوج در پرونده نامعلوم بوده ولی وکیل یاد شده در دادخواست فرجامی تاریخ ابلاغ این دادنامه را 94/6/11 اعلام نموده و سپس در تاریخ 1394/06/30 با تقدیم دادخواست نسبت به آن فرجام خواهی نموده که پس از تبادل لوایح و وصول پرونده به دیوانعالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. دادخواست فرجامی و لایحه جوابیه به هنگام شور قرائت میگردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد. رای شعبه دیوان عالی کشور فرجام خواهی وکیل ز. ف. خ. نسبت به دادنامه شماره --- - 94 مورخ 1394/06/02 شعبه بیست و هشتم دادگاه تجدید نظر استان خراسان رضوی که به موجب آن دادنامه بدوی متضمن قرار رد دعوی ف. خ. ب. خواسته فسخ نکاح با تلقی قرار به حکم نتیجتا مورد تایید قرار گرفته است مآلا وارد بوده و دادنامه فرجام خواسته در خور نقض م. ب. زیرا ز. ف. خ. و وکیل ایشان ب. ش. د. نخستین و توضیحات بعدی در جلسات دادرسی با اشاره به بیماری روحی وافسردگی زوجه فرجام خوانده و کتمان این بیماری از ایشان در موقع خواستگاری و عقد نکاح مستندا به مواد 1123 و 1124 و 1128 قانون مدنی صدور حکم به فسخ نکاح را خواستار گردیده اند و به موجب دادنامه های مرقوم صرفا به لحاظ عدم اعمال خیار در مدت عرفی از طرف ز. ف. خ. دعوی مطروحه محکوم به رد اعلام شده است در حالی که مطابق ماده 1131 قانون مدنی خیار فسخ در صورتی ساقط میشود که ذوالخیارعلم به حق فسخ و فوریت آن داشته باشد که ب. ت. ب. محتویات پرونده اولا:در پرونده امر هیچ دلیلی که علم زوج را به حق فسخ و فوریت آن اثبات نماید مشهود نمی‌باشد و از اوضاع و احوال زوج هم علم او به حق فسخ و فوریت آن مستفاد نمیگردد. ثانیا: برای ز. ف. خ. وقتی حق فسخ ایجاد خواهد شد که بیماری منتسب به زوجه مشمول مواد 1123 و 1124 و 1128 قانون مدنی به اثبات رسیده باشد و از تاریخ اثبات این بیماری، حق فسخ برای زوج ثابت بوده و اعمال فوریت عرفی آن ضرورت قانونی خواهد داشت و چون در پرونده حاضر در خصوص بیماری منتسب به زوجه که مآلا موجد حق فسخ برای زوج بوده باشد هیچگونه تحقیق و بررسی لازم به عمل نیامده است لذا ضرورت قانونی داشته که دادگاه محترم بدوا زوجه فرجام خوانده را جهت بررسی وضعیت سلامت روحی و روانی ایشان و دیگر بیماری جسمی منتسب به او و تشخیص تاریخ ابتلاء زوجه به این بیماری های انتسابی به پزشکی قانونی معرفی و نظریه پزشکی قانونی را در خصوص مورد اخذ نماید و ثانیا - در صورتی که زوجه بر اساس نظریه پزشکی قانونی مبتلا به بیماری موجد حق فسخ برای زوج بوده و شروع این بیماری هم قبل از عقد نکاح بوده باشد در آن صورت در خصوص اینکه آیا این بیماری در موقع خواستگاری یا انعقاد عقد نکاح از زوج مخفی نگه داشته شده با تحقیق از گواهان و بستگان و اقربای طرفین در خصوص مورد بررسی های لازم معمول دارد و پس از انجام تحقیقات مرقوم در فوق سپس بر اساس نتیجه محصله نسبت به صدور رای مقتضی اقدام نماید بنابراین دادنامه فرجام خواسته در وضعیت موجود و به علت نقص تحقیق قابلیت ابرام را ندارد مستندا به بند 5 ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن نقض آن رسیدگی مجدد به همان دادگاه محترم صادر کننده رای منقوض ارجاع میگردد تا پس از تکمیل تحقیقات در موارد فوق الاشعار بر اساس نتیجه حاصله رای شایسته صادر نماید. شعبه --- دیوان عالی کشور - رئیس و مستشار و عضو معاون