🔒قانون الغای قرارداد نفت با کنسرسیوم مصوب سال 1333 و اجازه اجرای قرارداد فروش و خرید نفت بین دولت شاهنشاهی ایران و شرکتهای خارجی

قرارداد دولت ایران با کنسرسیوم نفت مصوب آبان ماه 1333 و ملحقات آن لغو می‌گردد و به دولت اجازه داده می‌شود قرارداد ضمیمه‌مربوط به فروش و خرید نفت را که بین دولت شاهنشاهی ایران و شرکت ملی نفت ایران از یک سو و شرکتهای خارجی نامبرده در قرارداد مزبور از‌طرف دیگر منعقد و امضا شده است به موقع اجراء بگذارد. قانون فوق مشتمل بر یک ماده و متن قرارداد ضمیمه پس از تصویب مجلس شورای ملی در جلسه فوق‌العاده روز سه‌شنبه 1352.5.2 در جلسه‌فوق‌العاده روز دوشنبه هشتم مرداد ماه یک هزار و سیصد و پنجاه و دو شمسی به تصویب مجلس سنا رسید. رئیس مجلس سنا - جعفر شریف‌امامی قرارداد الغاء نفت با کنسرسیوم مصوب سال 1333 و اجازه اجرای قرارداد فروش و خرید نفت بین دولت شاهنشاهی ایران و شرکتهای خارجی این قرارداد بین ایران (‌از طرف دولت شاهنشاهی ایران) و شرکت ملی نفت ایران (‌شرکتی که طبق قوانین ایران تشکیل یافته و وجود دارد) به عنوان‌طرفهای اول و شرکتهای زیر به عنوان طرفهای دوم منعقد می‌گردد: گالف اویل کورپوریشن Gulf Oil Corporation (‌شرکتی که طبق قوانین پنسیلوانیای ایالات متحده آمریکا تشکیل یافته و وجود دارد) و موبیل اویل کورپوریشن Mobil Oil Corporation (‌شرکتی که طبق قوانین نیویورک ایالات متحده آمریکا تشکیل یافته و وجود دارد) و اکزون کورپوریشن Eexxon Corporation (‌شرکتی که طبق قوانین نیوجرزی ایالات متحده آمریکا تشکیل یافته و وجود دارد) و استاندارد اویل کمپانی اف کالیفرنیا Standard Oil Company of California (‌شرکتی که طبق قوانین دلاوار ایالات متحده آمریکا تشکیل یافته و وجود دارد) و تکزاکو اینکورپوریتد Texaco inc (‌شرکتی که طبق قوانین دلاوار ایالات متحده آمریکا تشکیل یافته و وجود دارد) و دی بریتیش پترولیوم کمپانی لیمیتد The British Pertoleum Company Limited (‌شرکتی به به موجب قوانین انگلستان تشکیل یافته و وجود دارد) و شل پترولیوم ن. و. Shell Petroleum N. V. (‌شرکتی که به موجب قوانین هلند تشکیل یافته و وجود دارد) و کمپانی فرانسزده پترول Compagine Francaise des Petroles (‌شرکتی که به موجب قوانین فرانسه تشکیل یافته و وجود دارد) و امریکن ایندیپندنت اویل کمپانی American Independent Oil Company (‌شرکتی که طبق قوانین دلاوار ایالات متحده آمریکا تشکیل یافته و وجود دارد) و آتلانتیک ریچفیلد کمپانی Atlantic Richfield Company (‌شرکتی که طبق قوانین پنسیلوانیای ایالات متحده آمریکا تشکیل یافته و وجود دارد) و کانتیننتال اویل کمپانی Continental Oil Company (‌شرکتی که طبق قوانین دلاوار ایالات متحده آمریکا تشکیل یافته و وجود دارد) و گتی اویل کمپانی Getty Oil Company (‌شرکتی که طبق قوانین دلاوار ایالات متحده آمریکا تشکیل یافته و وجود دارد) و چارتر اویل Charter Oil company (‌شرکتی که طبق قوانین فلوریدای ایالات متحده آمریکا تشکیل یافته و وجود دارد) و دی استاندارد اویل کمپانی The Standard Oil company (Ohio) (‌شرکتی که طبق قوانین اوهایوی ایالات متحده آمریکا تشکیل یافته و وجود دارد) و گالف اینترنشنال کمپانی Gulf International Company (‌شرکتی که طبق قوانین دلاوار ایالات متحده آمریکا تشکیل یافته و وجود دارد) و موبیل اویل ایران اینکورپوریتد Mobil Oil Iran Inc (‌شرکتی که طبق قوانین دلاوار ایالات متحده آمریکا تشکیل یافته و وجود دارد) و اسو تریدینگ کمپانی اف. ایران Esso Trading Company Of Iran (‌شرکتی که طبق قوانین دلاوار ایالات متحده آمریکا تشکیل یافته و وجود دارد) و ایران کالیفرنیا اویل کمپانی Iran California Oil Company (‌شرکتی که طبق قوانین دلاوار ایالات متحده آمریکا تشکیل یافته و وجود دارد) و تکزاکو ایران لیمیتد Texaco Iran Limited (‌شرکتی که طبق قوانین دلاوار ایالات متحده آمریکا تشکیل یافته و وجود دارد) و کالتکس (‌ایران) لیمیتد Caltex (Iran) Limited (‌شرکتی که طبق قوانین جزایر باهاما تشکیل شده و وجود دارد) و اویل تریدینگ کمپانی (‌ایران) لیمیتد Oil Trading Company (Iran) Limited (‌شرکتی که طبق قوانین انگلستان تشکیل یافته و وجود دارد) و ندرلندز ایرانسر اردولی هندل - ماتشاپای (‌ندرلندز ایرانین اویل تریدینگ کمپانی) ن. و. Netherlands - Iraanse Aardolie Handel - Maatschappij (Netherlandes - Iranian Oil Trading Company) N. V. (‌شرکتی که طبق قوانین دلاوار ایالات متحده آمریکا تشکیل یافته و وجود دارد) و امریکن ایندیپندنت اویل کمپانی اف ایران American Independent Oil Company of Iran (‌شرکتی که طبق قوانین دلاوار ایالات متحده آمریکا تشکیل یافته و وجود دارد) و ارکو ایران اینکورپوریتد Arco Inan Inc (‌شرکتی که طبق قوانین دلاوار ایالات متحده آمریکا تشکیل یافته و وجود دارد) و سن‌جاسینتو ایسترن کورپوریشن San Jacinto Eastern Corporation (‌شرکتی که طبق قوانین دلاوار ایالات متحده آمریکا تشکیل یافته و وجود دارد) و گتی ایران لیمیتد Getty Iran Limited (‌شرکتی که طبق قوانین دلاوار ایالات متحده آمریکا تشکیل یافته و وجود دارد) و چارتر (‌ایران) پترولیوم کمپانی Charter (Iran) Petroleum Company (‌شرکتی که طبق قوانین کالیفرنیای ایالات متحده آمریکا تشکیل یافته و وجود دارد) و سوهایو ایران تریدینگ اینکورپوریتد Sohio - Iran Trading Incorporated (‌شرکتی که طبق قوانین دلاوار ایالات متحده آمریکا تشکیل یافته و وجود دارد) نظر به این که دولت ایران و شرکت ملی نفت ایران علاقه دارند که ذخایر هیدرو کربور کشور را به بهترین وجه مورد گسترش و بهره‌برداری قرار دهند و‌بدین وسیله منافع و رفاه ملت ایران را که از آن حاصل می‌شود به حداکثر افزایش دهند. نظر به این که ایران در اجرای هدف بالا تصمیم گرفته است که حق تمام و کامل مالکیت و تصدی و کنترل کلیه ذخایر هیدروکربور و داراییها و اداره‌صنعت نفت به شرکت ملی نفت ایران اعمال شود. نظر به این شرکتهای بین‌المللی نفت که در بالا به عنوان طرفهای دوم این قرارداد از آنها نام برده شده است با دست داشتن به تاسیسات حمل و نقل و‌پالایش و فروش که در سراسر جهان ایجاد شده در 1333 با ایران و شرکت ملی نفت ایران قراردادی منعقد کرده‌اند (‌از این پس به عنوان قرارداد‌کنسرسیوم یاد خواهد شد) و به موجب آن مقادیر معتنابهی نفت خام ایران و فرآورده‌های حاصل از آن را در قسمتهای وسیعی از جهان به فروش‌رسانیده‌اند. نظر به این که دولت ایران و شرکت ملی نفت ایران علاقه دارند که دستیابی مصرف‌کنندگان سراسر جهان به عرضه نفت خام و فرآورده‌های ایران ادامه‌داشته باشد و قادر هستند که این نفت خام و فرآورده‌ها را به مقادیر بیشتر در دسترس مصرف‌کنندگان مزبور قرار دهند. نظر به این که شرکتهای مذکور در بالا علاقه و توانایی آن را دارند که با اعتماد به عرضه مطمئن و امید دریافت اجرت معقول جریان مداوم این نفت خام‌و فرآورده‌ها را به سوی مصرف‌کنندگان مزبور تامین نمایند. نظر به این که طرفین این قرارداد توافق دارند که رابطه کلی ایران و شرکت ملی نفت ایران با شرکتهای نفتی مذکور در بالا به منظور تحقق کامل هدفهای‌مشروح بالا و به ترتیب مقرر در این قرارداد مورد تجدید نظر و تعدیل قرار گیرد. نظر به این که هر یک از طرفین به طیب خاطر در مذاکراتی که به عقد این قرارداد منتهی گردید شرکت جسته‌اند و مذاکرات مزبور به طور دوستانه ادامه‌یافته و منجر به عقد این قرارداد و فروش و خرید به جای قرارداد کنسرسیوم گردیده است تا نیل به هدفهای مذکور در بالا را میسر سازد اینکه بدین‌وسیله میان طرفین توافق می‌شود:

جز در مواردی که سیاق عبارت به نحو دیگری اقتضا کند اصطلاحات زیر که در این قرارداد و ضمائم آن به کار برده شده‌اند معانی را که در زیر‌برای آنها بیان شده است خواهد داشت: پالایشگاه آبادان یا پالایشگاه به معنی املاک زیر است که در ایران واقع شده و مالکیت آنها متعلق به شرکت ملی نفت ایران م. ب.. 1 - کلیه کارخانه‌ها و دستگاههای عمل‌آورنده برای تصفیه نفت خام و کلیه تاسیسات و تجهیزات متعلقه به آنها که در آبادان واقع شده‌اند. 2 - محوطه مخزنها در باوارده و نیز اسکله‌های باوارده که برای محوطه مخزنهای مزبور مورد استفاده قرار گرفته است و انبار نفت که در شاخاب‌بریم‌واقع شده‌اند. 3 - خطوط لوله مربوط به تاسیسات انتهایی بارگیری و مخازن نفت خام و فرآورده‌های حاصل از آن و همچنین اسکله‌ها و لوله‌های بارگیری مربوط به‌بندر ماهشهر که مورد استفاده تاسیسات انتهایی و مخازن مزبور است به استثنای مخازن فرآورده‌های گاز مایع طبیعی و لوله‌های بارگیری پروپان و بوتان‌تا اسکله شماره 6. 4 - شبکه خطوط لوله مربوط به اقلام (1) و (2) و (3) در بالا. وابسته در مورد هر عضو کنسرسیوم یا هر شرکت بازرگانی که توسط آن عضو کنسرسیوم معین شود عبارت خواهد بود از شرکتی که: 1 - مالک پنجاه درصد یا بیشتر از سهام دارای حق رای آن عضو کنسرسیوم یا باشد یا 2 - پنجاه درصد یا بیشتر از سهام دارای حق رای آن در مالکیت آن عضو کنسرسیوم یا شرکت اصلی آن عضو کنسرسیوم یا هر کدام از این دو به‌اتفاق یک یا چند شخص دیگر باشد که هر یک از آنها خود عضو کنسرسیوم یا شرکت اصلی باشد. ناحیه (‌که در این قرارداد و ضمائم آن ذکر شده) به معنی ناحیه‌ای است که در جدول 1 شرح داده شده است. بهای اعلان شده مربوطه در مورد هر یک از نفت خامهای ایران عبارت است از بهایی که بر طبق تعریف این قرارداد هر یک از شرکتهای بازرگانی یا‌وابسته به آن به طور جداگانه برای آن نفت خام در تاریخ صدور یا در موقع تحویل به پالایشگاه بر حسب مورد اعلان کرده باشند. تصفیه‌خانه بندر ماهشهر عبارت است از تاسیسات تفکیک گاز مایع (‌به استثنای برج جداکننده اتان) و مخزنهای انبار فرآورده‌های گاز مایع طبیعی و‌شبکه بارگیری پروپان و بوتان (‌به استثنای اسکله‌ها) که همه آنها در بندر ماهشهر واقع شده‌اند. بشکه یعنی یک بشکه معادل 42 گالن آمریکایی در 60 درجه حرارت فارنهایت و فشار معمولی جو حسابدار خبره یعنی حسابدار شاغلی که در یکی‌از کشورهایی که یکی از طرفهای قرارداد در آن به تاسیس رسیده عالیترین شرایط لازم برای این حرفه را دارا باشد و یا حسابدار واجد عالیترین درجه در‌یکی از کشورهای مزبور که درجه او به تصدیق دولت رسیده باشد. اعضای کنسرسیوم به معنی تمام یا هر یک از شرکتهای مذکور در جدول 2 این قرارداد م. ب.. نفت خام عبارت است از نفت خام طبیعی، آسفالت و کلیه هیدر کربورهای مایع به حالت طبیعی یا آن چه از طریق فشردن گاز یا سوا کردن از گاز‌طبیعی به دست آمده باشد (‌به استثنای متان و اتان که چه به حالت مایع باشند و چه به صورت گاز از هر لحاظ گاز طبیعی محسوب می‌شوند). در‌مواردی که نفت خام به نحو دیگری جز از طریق پالایش عمل آورده شود و قسمتی از آن به جریان نفت خام بازگشت داده شود، نفت خام شامل‌قسمتی که به این طریق بازگشت داده شود نیز م. ب.. تاریخ تصویب قانونی یعنی تاریخی که این قرارداد به موجب ماده 30 این قرارداد قوت قانونی می‌یابد. هزینه‌های استهلاک یعنی هزینه فرسودگی و استهلاک کلیه داراییهای ثابت و منقول و کلیه هزینه‌های دیگر سرمایه‌ای که منجمله شامل هزینه‌های‌انجام شده به موجب مقررات ماده 8 از بابت استفاده از اراضی و هزینه‌های اکتشاف و حفاری که به حساب سرمایه منظور شده باشند نیز می‌شود. تاریخ اجراء یعنی اول فروردین ماه 1352. مجموع ظرفیت ویژه دایر برآورد شده در مورد هر سال عبارت است از برآورد شرکت ملی نفت ایران برای مجموع حجم نفت خام از هر درجه که تولید‌و تحویل آن از ناحیه با وسایل موجود یا طرح شده در آن سال ممکن باشد و در این برآورد، وقفه‌هایی که در نتیجه سرویس منظم دستگاهها یا به علل‌پیش‌بینی نشده در کلیه وسایل (‌از جمله چاههای نفت) و کارخانه‌ها و تجهیزات پیش می‌آید نیز مورد توجه قرار خواهد گرفت. برآورد مزبور در مورد هر‌سال و برای هر درجه نفت خام به صورت تعداد متوسط بشکه در روز نشان داده خواهد شد. مصرف داخلی عبارت است از مصرف فرآورده‌ها یا ماده مربوطه در ایران یا به کار بردن نفت خام برای ساختن فرآورده‌های مصرف شده به طریق‌مزبور، نه آن چه از ایران صادر می‌شود. گاز طبیعی یعنی گاز تر و گاز خشک و کلیه هیدرکربورهای گازی دیگر که از چاههای نفت یا گاز تولید شود و تتمه گازی که پس از سوا کردن‌هیدروکربورهای مایع از این قبیل گازهای تر باقی بماند. این اصطلاح شامل متان و اتان در حالت مایع نیز م. ب.. گاز مایع طبیعی یعنی هیدروکربورهای مایع گاز طبیعی که از گاز طبیعی تفکیک شود. فرآورده گاز مایع طبیعی یعنی هر فرآورده هیدروکربور که به هر شیوه عمل (‌خواه تاکنون شناخته شده باشد و یا نباشد) از گاز مایع طبیعی ساخته شود. شرکت اصلی یعنی شرکت یا شرکتهایی که کلیه سهام یا حق رای یکی از اعضای کنسرسیوم را مالک باشند. شخص یعنی شخص حقیقی یا حقوقی و شامل مشارکت، موسسه، شرکت، انجمن ثبت‌نشده و شرکت ثبت شده م. ب.. بهای اعلان شده نفت خام ایران: 1 - در مورد نفت خام که برای صدور از ایران، بار کشتی نفتکش شده باشد عبارت است از قیمت فوب کشتی نفتکش در نقطه بارگیری ساحلی، و آن‌قیمتی است که شرکت بازرگانی یا وابسته آن، نفت خام برابر آن را چه از حیث کیفیت و چه از لحاظ وزن مخصوص به منظور فروش و تحویل به‌خریداران عموماً تحت شرایط مشابه و در همان نقطه بارگیری ساحلی عرضه می‌دارد. و 2 - در مورد نفت خام تحویلی به پالایشگاه عبارت است از قیمت نفت خام مشابه آن چه از حیث کیفیت و چه از لحاظ وزن مخصوص که به شرح فوق‌فوب کشتی در بندر پالایشگاه برای فروش عرضه شود منهای هزینه انتقالی که مورد توافق قرار گیرد. هر گونه بهای اعلان شده مادام که قرارداد تهران و‌قرارداد ژنو (‌با اصلاحیه مورخ اول ژوئن 1973 آن) به اعتبار خود باقی می‌باشند و بر طبق آنها و یا بر طبق هر قرارداد مربوطه دیگر در آینده خواهد بود. فرآورده یعنی هر فرآورده تمام شده و یا نیمه‌تمام که از نفت خام یا گاز طبیعی از طریق فشرده شدن یا تصفیه عملیات شیمیایی یا هر نوع اسلوب یا‌عمل دیگر (‌خواه فعلاً شناخته باشد یا نه) ساخته شود یا به دست آید. شرکت خدمات یعنی شرکت مذکور در ماده 17. پرداخت مشخص یعنی مبلغی معادل دوازده و نیم درصد بهای اعلان شده مربوطه. مقدار مشخص به معنی مقرر در ماده 2 خواهد بود. فرعی در مورد عضو کنسرسیوم عبارت است از هر نوع شرکت ثبت شده‌ای که کلیه سهام با رای آن (‌مگر تعداد حداقل سهامی که ممکن است به‌موجب قانون مالکیت اشخاص ثالث بر آنها لازم باشد) متعلق به عضو کنسرسیوم یا متعلق به شرکت اصلی عضو کنسرسیوم بوده یا سهام مزبور به هر‌یک از آنها به اتفاق یک یا چند شخص ثالث دیگر (‌که هر یک از اشخاص مزبور عضو کنسرسیوم یا شرکت اصلی باشد) تعلق داشته باشد و تعلق‌داشتن که در این تعریف و در تعریفهای وابسته و شرکت اصلی به کار برده شده است یعنی تعلق داشتن منافع خواه به طور مستقیم از طریق یک یا‌چند شرکت ثبت شده م. ب.. این قرارداد یعنی قرارداد حاضر و ضمائم آن. تن یعنی تن بلند معادل 2240 پوند آوار دوپوا (avoirdupois) شرکتهای بازرگانی) دارای معنایی است که در ماده 2 مقرر شده است و شامل طرفهای دوم جز اعضای کنسرسیوم م. ب. لیکن هر عضو کنسرسیوم که‌خریدها و فروشهای مجدد موضوع جمله اخیر جزء بند 1 ه ماده 2 را انجام می‌دهد مشمول این تعریف خواهد بود. دوره‌های زمانی مذکور در این قرارداد بر مبنای تقویم خورشیدی منظور خواهد شد. سال یعنی یک سال تقویمی که از اول ژانویه آغاز می‌شود. دوره سه‌ماهه یعنی دوره‌ای که به مدت سه ماه که آغاز آن اول ژانویه یا اول آوریل یا اول‌ژوئیه یا اول اکتبر در هر مورد بر طبق تقویم گرگوری باشد.

الف - شرکت ملی نفت ایران در هر سال پس از وضع مقدار مورد احتیاج خود برای مصرف داخلی و پس از وضع مقدار مشخص نفت خام‌صادراتی خود در سال مزبور (‌به نحوی که در جزء ب این ماده تصریح گردیده است) بقیه مقدار نفت خام ناحیه را که جهت صدور آماده فروش به‌اعضای کنسرسیوم م. ب. با تعیین درجه به اطلاع اعضای مزبور خواهد رسانید. ب - مقادیر مشخص نفت خام صادراتی خود شرکت ملی نفت ایران مورد اشاره در فوق که به صورت نفت خام یا فرآورده‌ها صادر خواهد شد از‌درجه‌های مختلف نفت خام آماده صدور به همان نسبت که برای فروش به عضو کنسرسیوم عرضه می‌شود تشکیل خواهد شد به این شرح: 1 - در سال 1973 200000 بشکه در روز از تاریخ 21 مارس 1973 تا 31 دسامبر 1973). در 1974 300000 بشکه در روز. در 1975 450000 بشکه در روز. در 1976 600000 بشکه در روز. در 1977 750000 بشکه در روز. در 1978 900000 بشکه در روز. در 1979 1100000 بشکه در روز. در 1980 1300000 بشکه در روز. در 1981 1500000 بشکه در روز. 2 - از آن پس نسبت مقادیر مشخص نفت خام صادراتی خود شرکت ملی نفت ایران در هر سال به کل مقدار نفت خام آماده صدور در سال مزبور معادل‌نسبت یک میلیون و پانصد هزار بشکه در روز به کل مقدار نفت خام آماده صدور در سال 1981 خواهد بود. هر گاه مجموع نفت خام آماده صدور در‌سال 1981 به علت قوه قهریه کاهش یابد مجموع مقدار نفت خامی که در صورت نبودن علت مزبور آماده صدور می‌بود مبنای محاسبه مقادیر مشخص‌نفت خام صادراتی خود شرکت ملی نفت ایران قرار خواهد گرفت مشروط بر آن که: الف - هر گاه شرکت ملی نفت ایران قبل از 1981 به موجب قراردادی، تعهداتی جهت تحویل نفت خام به پالایشگاه یا تاسیسات پایین‌دستی دیگر بر‌عهده گرفته باشد که 50 درصد یا بیشتر آن پالایشگاه یا تاسیسات متعلق به شرکت ملی نفت ایران باشد. ب - هر گاه در طول هر یک از سالهای بعد از 1981 مقدار مشخص مربوط به سال مزبور که به نحو مذکور در فوق محاسبه می‌گردد کمتر از مقداری‌باشد که شرکت ملی نفت ایران برای ایفای چنان تعهداتی لازم دارد، در آن صورت مقدار مشخص مربوط به سال مزبور چندان افزایش خواهد یافت که‌شرکت ملی نفت ایران بتواند تعهدات پائین‌دستی مشروح در بالا را ایفا نماید نهایت حد مقدار مشخص عبارت خواهد بود از یک میلیون و پانصد هزار‌بشکه در روز یا 50 درصد نفت خام آماده صدور در سال مورد بحث هر کدام که کمتر باشد. ج - شرکت ملی نفت ایران در هر سال مقادیر نفت خامی را که اعضای کنسرسیوم احتیاج داشته و بر طبق ماده 3 اعلام کرده باشند تولید و جهت صدور‌به آنها خواهد فروخت. د - اعضای کنسرسیوم بر طبق شرایط این قرارداد مواد زیر را در ایران به منظور صدور به فروش خواهند رساند. 1 - نفت خامی که به موجب این قرارداد خریداری می‌شود به استثنای مقداری از آن که طبق مقررات این قرارداد به پالایشگاههای آبادان یا بندر ماهشهر‌تحویل می‌گردد. 2 - فرآورده‌های ساخته شده در ایران از نفت خامی که به موجب مقررات این قرارداد تحویل گردیده است. ه - 1 - ممکن است حقوق و تعهداتی که اعضای کنسرسیوم به موجب مقررات این قرارداد از لحاظ خرید و فروش نفت خام دارند توسط شرکتهای‌بازرگانی اجراء و اعمال گردد. هر یک از اعضای کنسرسیوم همواره می‌تواند تمام یا قسمتی از از حقوق و تعهدات خود را که مربوط به خرید و فروشهای‌مذکور در این ماده باشد به یک یا چند شرکت فرعی که بر طبق این قرارداد به عنوان شرکت بازرگانی تعیین خواهد نمود واگذار کند ولی این گونه‌واگذاریها هیچ عضو کنسرسیوم را از تعهداتی که به موجب این قرارداد دارد بری نخواهد کرد. هر شرکت بازرگانی که طرف این گونه واگذاری قرار گرفته‌باشد در حکم یکی از طرفهای این قرارداد شناخته خواهد شد. هر یک از اعضای کنسرسیوم ممکن است خرید و فروشهای مندرج در این ماده را خود یا‌به وسیله شعبه‌ای در ایران انجام دهد در این صورت عنوان شرکت بازرگانی شامل آن عضو کنسرسیوم که این خرید و فروشها را انجام می‌دهد نیز‌خواهد بود. ه نسرسیوم به موجب مقررات این قرارداد از لحاظ خرید و فروش نفت خام دارند توسط شرکتهای‌بازرگانی اجراء و اعمال گردد. هر یک از اعضای کنسرسیوم همواره می‌تواند تمام یا قسمتی از از حقوق و تعهدات خود را که مربوط به خرید و فروشهای‌مذکور در این ماده باشد به یک یا چند شرکت فرعی که بر طبق این قرارداد به عنوان شرکت بازرگانی تعیین خواهد نمود واگذار کند ولی این گونه‌واگذاریها هیچ عضو کنسرسیوم را از تعهداتی که به موجب این قرارداد دارد بری نخواهد کرد. هر شرکت بازرگانی که طرف این گونه واگذاری قرار گرفته‌باشد در حکم یکی از طرفهای این قرارداد شناخته خواهد شد. هر یک از اعضای کنسرسیوم ممکن است خرید و فروشهای مندرج در این ماده را خود یا‌به وسیله شعبه‌ای در ایران انجام دهد در این صورت عنوان شرکت بازرگانی شامل آن عضو کنسرسیوم که این خرید و فروشها را انجام می‌دهد نیز‌خواهد بود. 2 - شرکتهای بازرگانی که از سابق شناخته شده و در تاریخ اجراء در ایران به ثبت رسیده باشند می‌توانند طبق مقررات این قرارداد به عنوان شرکت‌بازرگانی به کار خود ادامه دهند. 2 - هر یک از شرکتهای بازرگانی در ایران به ثبت خواهد رسید و باید دارای همان ملیت عضو کنسرسیوم که آن را تعیین کرده است باشد مگر آن که‌عضو کنسرسیوم مذکور تشخیص دهد که احتیاجات مالیاتی یا ارزی خارج از ایران ملیت دیگری را اقتضاء می‌کند که در این صورت عضو کنسرسیوم‌می‌تواند آن ملیت را برای شرکتهای بازرگانی مورد بحث انتخاب کند. و - مالکیت نفت خام که متعلق به شرکت ملی نفت ایران م. ب. در نتیجه فروش به موجب مقررات این قرارداد در سر چاه به شرکتهای بازرگانی منتقل‌خواهد شد. ز - با وجود تعریفی که در ماده 1 برای نفت خام ذکر شده است از لحاظ جزء‌های الف، ب، و ج بالا ماده 3 چنین تلقی خواهد شد که اصطلاح نفت خام‌شامل گاز مایع طبیعی نمی‌باشد.

الف - شرکت ملی نفت ایران تا اول سپتامبر هر سال مجموع ظرفیت دایر خالص برآورد شده را برای سال بعد و همچنین مقدار هر یک از‌درجه‌های نفت خام آماده فروش به اعضای کنسرسیوم برای سال بعد را به نحوی که در ماده 2 ذکر گردیده به اطلاع اعضای کنسرسیوم خواهد رسانید. ج - 1 - نفت خامی که طبق این قرارداد به وسیله شرکت ملی نفت ایران به شرکتهای بازرگانی فروخته می‌شود توسط شرکت ملی نفت ایران فوب‌کشتی یا در پالایشگاه آبادان یا در هر نقطه صدور دیگر که شرکت بازرگانی خریداران نفت درخواست نمایند تحویل خواهد شد. 2 - برداشت نفت خام جهت صدور به وسیله شرکت ملی نفت ایران و شرکتهای بازرگانی بر طبق دستورالعمل مشروحی که در مواقع لازم باید مورد‌توافق طرفین قرار گیرد به عمل خواهد آمد دستورالعمل مزبور متضمن اصولی خواهد بود که در جدول 5 ضمیمه قید گردیده است. د - هر گاه در سالی مقدار نفت خام آماده فروش به شرکتهای بازرگانی به نحو مذکور در جزء الف فوق بیش از مقداری باشد که بر وفق جزء ب توسط‌شرکتهای بازرگانی اعلام گردیده است مقدار اضافی مزبور در اختیار شرکت ملی نفت ایران قرار خواهد گرفت تا در ظرف آن سال به حساب خود صادر‌نماید مقدار اضافی مذکور همچنین ممکن است تا جایی که شرکت ملی نفت ایران تعهدی نسبت به صدور آن ننموده باشد جهت خرید به شرکتهای‌بازرگانی عرضه شود. اعلام راجع به مقدار اضافی مذکور بعداً از طرف شرکتهای بازرگانی مطابق دستورالعملی که با موافقت شرکت ملی نفت ایران مقرر‌گردد داده خواهد شد. ه - 1 - هر گاه در سالی بر اثر دقیق نبودن برآورد موضوع جزء الف فوق مجموع ظرفیت دایر خالص واقعی بیش از مجموع ظرفیت دایر خالص‌برآورد شده باشد که مطابق جزء الف فوق توسط شرکت ملی نفت ایران به شرکتهای بازرگانی اعلام گردیده است در این صورت شرکتهای بازرگانی حق‌خواهند داشت مقادیری را که طبق جزء ب اعلام کرده‌اند تا میزان اضافی مذکور افزایش دهند. 2 - هر گاه در سالی بر اثر دقیق نبودن برآورد موضوع جزء الف فوق مجموع ظرفیت دایر خالص واقعی کمتر از مجموع ظرفیت دایر خالص برآورد شده‌باشد که مطابق جزء الف فوق توسط شرکت ملی نفت ایران به شرکتهای بازرگانی اعلام شده است در چنین صورت مقادیر آماده شده برای شرکت ملی‌نفت ایران و شرکتهای بازرگانی به شرح جزء د فوق به نسبت واحد تقلیل خواهد یافت. در صورتی که تقلیل مزبور برای جبران تفاوت بین مجموع طرفیت دایر خالص برآورد شده و مجموع ظرفیت دایر خالص واقعی کافی نباشد اعلام مقرر‌در جزء ب بالا که توسط شرکتهای بازرگانی داده شده است به همان نسبت تقلیل خواهد یافت. و - هر گاه در سالی به علت قوه قهریه شرکت ملی نفت ایران نتواند کل مقدار نفت خامی را که جهت تامین مقدار کل احتیاجات شرکت ملی نفت ایران‌شرکتهای بازرگانی برای صدور به صورت نفت خام و یا فرآورده‌ها به نحو مقرر در فوق لازم م. ب. آماده نماید در این صورت مقدار مشخص شرکت‌ملی نفت ایران و مقادیری که باید توسط شرکتهای بازرگانی خریداری گردد به نسبت واحد تقلیل داده خواهد شد. ب - تا اول اکتبر هر سال شرکتهای بازرگانی احتیاجات سال بعد خود را برای نفت خامی که به همان صورت نفت خام می‌خواهند صادر کنند (‌با ذکر‌درجه آن) و همچنین احتیاجات خود را برای نفت خامی که به حساب آنها باید در ظرف سال بعد در پالایشگاه آبادان تصفیه گردد اعلام خواهند کرد و به‌اطلاع شرکت ملی نفت ایران خواهند رسانید.

الف - شرکت ملی نفت ایران روزانه تا 300000 بشکه نفت خام خریداری شده به موجب این قرارداد را بر طبق یک قرارداد پالایش برای‌شرکتهای بازرگانی تصفیه خواهد کرد. مدت قرارداد پالایش مزبور که به موجب این ماده باید بین شرکت ملی نفت ایران و اعضای کنسرسیوم و شرکتهای‌بازرگانی منعقد شود بیست سال از تاریخ اجراء خواهد بود. ب - قرارداد پالایش مطالب زیر را به طور مشروح‌تر مشتمل خواهد بود: 1 - تصفیه نفت خام برای شرکتهای بازرگانی منوط به رعایت حق تقدم شرکت ملی نفت ایران در مورد برداشت فرآورده‌های لازم جهت مصرف داخلی‌خواهد بود. 2 - در انتخاب نفت خامهایی که باید به پالایشگاه جریان یابد ملاحظه کیفیت و انواع فرآورده‌ای مورد نیاز شرکت ملی نفت ایران برای مصرف داخلی در‌درجه اول خواهد بود و شرکتهای بازرگانی به شرط رعایت اولویت مزبور حق انتخاب ترکیب نفت خام وارده به پالایشگاه را خواهند داشت.‌شرکتهای‌بازرگانی حق خواهند داشت فرآورده‌های مختلف را به انواع و کیفیاتی که با توانایی موجود پالایشگاه سازگار باشد دریافت دارند. 3 - اجرت پالایش که شرکتهای بازرگانی به شرکت ملی نفت ایران خواهند پرداخت با هزینه‌های گردانیدن پالایشگاه مرتبط خواهد بود. 4 -‌شرکتهای بازرگانی می‌توانند به شرکت ملی نفت ایران اعلام کنند که مایلند کمتر از روزی 300000 بشکه نفت خام به موجب قرارداد پالایش برای‌آنها تصفیه شود. در این صورت مقدار نفت خامی که به موجب قرارداد مزبور حق دارند تصفیه آن را از شرکت ملی نفت ایران بخواهند از آن پس به همان‌میزان تقلیل خواهد یافت. 5 - هر گاه مقدار نفت خامی که شرکتهای بازرگانی به پالایشگاه تحویل می‌دهند در طی سالی کمتر از 95 درصد مقدار کل نفت خامی باشد که به موجب‌قرارداد پالایش حق دارند در آن سال برای آنها تصفیه شود باید اجرت پالایش 95 درصد آن مقدار کل را به شرکت ملی نفت ایران بپردازند مگر این که‌اوضاع و احوالی خارج از اختیار آنها مانع از تحویل نفت خام به پالایشگاه شده باشد. 6 - در طول مدت قرارداد پالایش باید ظرفیت و توانایی کنونی پالایشگاه حفظ شود و شرکتهای بازرگانی باید علاوه بر اجرت پالایش، بهره‌سرمایه‌گذاریهای لازم برای این منظور (‌از جمله سرمایه در گردش) را نیز به شرکت ملی نفت ایران بپردازند. شرکت ملی نفت ایران در مورد این گونه‌سرمایه‌گذاریها که باید بر مبنای اقتصادی و کارآیی انجام گیرد نظریات شرکتهای بازرگانی را ملحوظ قرار خواهد داد. 7 -‌شرکتهای بازرگانی در برابر اجرت پالایش از شرکت ملی نفت ایران یک اعتبار غیر نقدی معادل صددرصد هزینه استهلاک سالانه تاسیسات که مبنای‌باقیمانده بهای دفتری در 29 اسفند 1351 (‌بیستم مارس 1973) محاسبه خواهد شد دریافت خواهند کرد و اجرت پالایش را پس از کسر این اعتبار نقداً‌به شرکت ملی نفت ایران خواهند پرداخت. 8 - هر گاه شرکت ملی نفت ایران، پس از آن که فرآورده‌های مورد نیاز خود را برای مصرف داخلی و همچنین احتیاجات شرکتهای بازرگانی را برای‌صادرات تامین نمود، بخواهد از ظرفیت اضافی پالایش برای منظور صادرات استفاده کند مراتب را به شرکتهای بازرگانی اطلاع خواهد داد تا ترتیبات‌مرضی‌الطرفینی در این باره برقرار گردد. 2 - برای محاسبه بدهی شرکتهای بازرگانی از بابت مالیات بر درآمد ایران: ج - 1 - مجموع درآمد ناویژه شرکتهای بازرگانی در هر سال از فروش فرآورده‌ها در ایران که به موجب قرارداد پالایش برای آنها ساخته می‌شود بر طبق‌جزء ب ماده 5 محاسبه خواهد شد. الف - اجرت پالایشی که شرکت ملی نفت ایران از شرکتهای بازرگانی دریافت می‌دارد جزء هزینه‌های قابل کسر پذیرفته خواهد گردید و از جهت این‌محاسبه اعتبار غیر نقدی مذکور در بند 7 جزء ب بالا از مبلغ اجرت پالایش کسر نخواهد شد. ج ج - 1 - مجموع درآمد ناویژه شرکتهای بازرگانی در هر سال از فروش فرآورده‌ها در ایران که به موجب قرارداد پالایش برای آنها ساخته می‌شود بر طبق‌جزء ب ماده 5 محاسبه خواهد شد. ب - بهره‌ای که شرکتهای بازرگانی بر طبق بند 6 جزء ب بالا به شرکت ملی نفت ایران می‌دهند به عنوان هزینه قابل کسر پذیرفته نخواهد شد.

الف - هر شرکت بازرگانی مکلف است که خود یا توسط دیگری بهای اعلان شده نفت خام را برای هر نقطه صدور از ایران و برای هر نوع و یا‌وزن مخصوصی منتشر کند و به اطلاع شرکت ملی نفت ایران برساند. قیمتهای مزبور بر وفق قرارداد تهران قرارداد ژنو (‌با اصلاحیه مورخ اول ژوئن1973 آن) مادام که قراردادهای مذکور به اعتبار خود باقی است خواهد بود. به علاوه ب - هر شرکت بازرگانی باید نفت خام و فرآورده‌ها را در ایران به نرخهایی بفروشد که در هر سال مجموع عواید ناویژه آن از این فروشها کمتر از آن چه‌ذیلاً شرح داده شده است نباشد: 1 - مبلغی معادل قیمت کلیه نفت خامی که در آن سال آن شرکت بازرگانی و مشتریان او از ایران صادر نموده‌اند به نرخ بهای اعلان شده مربوطه. 2 - مجموع اقلام زیر: الف - مبلغی معادل قیمت کلیه نفت خامی که در آن سال به حساب آن شرکتهای بازرگانی تحویل پالایشگاه آبادان شده و قیمت نفت خام مزبور به نرخ‌بهای اعلان شده مربوطه م. ب. و به علاوه ب - مبلغی که بابت اجرت پالایش در پالایشگاه آبادان که توسط شرکت ملی نفت ایران به حساب آن شرکتهای بازرگانی منظور گردیده و ج - شرکتهای بازرگانی می‌توانند نفت خام و فرآورده‌ها را به هر قیمتی با یکدیگر معامله کنند و در این موارد فقط آن شرکت بازرگانی که عنوان خریدار را‌داشته است مکلف خواهد بود نفت خام یا فرآورده‌هایی را که بدین طریق تحصیل نموده به چنان قیمتهایی بفروشد که مجموع عوائد ناویژه آن منطبق با‌مقررات جزء ب باشد. ج - سود فروش فرآورده‌ها (‌به استثنای فرآورده‌های گاز مایع طبیعی) که به وسیله شرکت ملی نفت ایران در پالایشگاه آبادان برای شرکتهای بازرگانی‌ساخته شده و سود مزبور بر طبق جدول 4 محاسبه خواهد شد. 3 - عواید ناویژه آن شرکت بازرگانی از فروش فرآورده‌های گاز مایع طبیعی که بر طبق ماده 13 محاسبه خواهد شد.

الف - هر یک از شرکتهای بازرگانی از بابت نفت خامی که در هر سال به آن فروخته و در کشتی یا در پالایشگاه آبادان تحویل آن داده شده است‌باید بهایی معادل با مجموع اقلام زیر به شرکت ملی نفت ایران بپردازد. 1 - هزینه‌های جاری مربوط به نفت خام مزبور که طبق ماده 8 محاسبه خواهد شد. 2 - پرداخت مشخص. 3 - رقم تعدیلی که طبق مقررات بخش دوم جدول 3 این قرارداد محاسبه خواهد شد. رقم مزبور به میزانی خواهد بود که با در نظر گرفتن کلیه مزایای‌مالی و مالیاتی دیگر که عاید ایران و شرکت ملی نفت ایران می‌شود برای ایران اطمینان حاصل شود که مجموع مزایا و منافع مالی ایران و شرکت ملی‌نفت ایران به موجب این قرارداد از آن چه به میزان مقررات قرارداد عمومی و توافقهای مربوطه (‌در حال حاضر یا در آینده) به سایر کشورهای خلیج‌فارس عاید می‌شود نامساعدتر نباشد. 2 - برای هر یک از سالهای پس از آن، شرکت ملی نفت ایران و شرکتهای بازرگانی پیش از آغاز سال با توافق یکدیگر و بر مبنای برآورد اقلام مذکور در‌بخش دوم جدول 3 این قرارداد رقم تعدیلی را برآورد خواهند کرد. در صورت عدم توافق، رقم تعدیلی که در پایان سال پیش معتبر بوده موقتاً و تا آن گاه‌که به نحو دیگری تثبیت گردد به عنوان رقم تعدیلی برآوردی آن سال تلقی خواهد شد. 4 - بهره بر طبق آن چه در بخش پنجم جدول 3 این قرارداد مقرر شده است. 2 - برای هر یک از سالهای بعد، شرکت ملی نفت ایران و شرکتهای بازرگانی تا اول مارس آن سال با توافق یکدیگر مبلغ بهره را مطابق بخش پنجم‌جدول 3 این قرارداد و بر حسب سنت آمریکایی در بشکه برآورد خواهند کرد. در صورت عدم توافق، مبلغ برآوردی بهره که در پایان سال پیش معتبر‌بوده موقتاً و تا آن گاه که به نحو دیگری تثبیت گردد به عنوان مبلغ برآوردی بهره آن سال تلقی خواهد شد. ب - 1 - رقم تعدیلی برای دوره 21 مارس 1973 تا 31 دسامبر 1973 و نیز برای سالهای 1974 و 1975 از قرار بشکه‌ای شش و نیم سنت آمریکایی‌برآورد می‌شود. ج - 1 - برای دوره 21 مارس 1973 تا 31 دسامبر 1973 بهره از قرار بشکه‌ای 0.418 سنت آمریکایی برآورد شده است.

الف - هر یک از شرکتهای بازرگانی قیمت نفت خامی را که به موجب این قرارداد خریداری می‌کند به شرح زیر به شرکت ملی نفت ایران‌خواهد پرداخت: ب - 1 - مبلغی معادل با برآورد پرداخت مشخص. 1 - در طی هر سال، مبلغ برآورد شده قابل پرداخت به قرار زیر تادیه خواهد شد: الف - مبلغی معادل با برآورد هزینه‌های جای از بابت نفت خام تحویل شده در هر ماه تا روز پانزدهم ماه بعد پرداخت خواهد شد. نسبت به نفت خامی که در هر ماه تحویل شود هر یک تا روز پانزدهم دومین ماه پس از ماه تحویل و پرداخت خواهد شد. 2 - محاسبه نهایی و تسویه هر قسمت از مانده بهای قابل پرداخت بابت نفت خام تحویل شده در هر سال به ترتیب زیر صورت خواهد گرفت: 2 - مبلغی معادل با برآورد رقم تعدیلی. 3 - مبلغی معادل با برآورد بهره. 3 - هر شرکت بازرگانی در مقابل بدهیهایی که باید طبق جزء‌های بالا بپردازد اقلام زیر را پایاپای خواهد کرد: الف - هزینه‌های جاری و پرداخت مشخص در مورد هر سال هر کدام به طور نهایی تا 15 مارس سال بعد محاسبه و هر مانده‌ای که باقی باشد طبق بند4 زیر تسویه خواهد شد. ب - رقم تعدیلی و بهره در مورد هر سال هر کدام به طور نهایی تا 15 آوریل سال بعد محاسبه و طبق مقررات ماده 9 حسابرسی خواهد شد و هر‌مانده‌ای که باقی باشد طبق بند 4 تسویه خواهد شد. الف - قسمتی از مساعده‌ها که پایاپای کردن آن به وسیله شرکت بازرگانی مزبور به موجب مقررات ماده 11 در تاریخ سررسید پرداخت تجویز شده باشد‌و (‌د) مبلغ بهره‌ای که ممکن است شرکت بازرگانی مزبور به موجب جزء ب این ماده طلبکار باشد. ب - مبلغی که به موجب مقررات ماده 10 پایاپای کردن آن به وسیله شرکت بازرگانی مزبور در طی آن ماه تجویز شده باشد. ج - تمام یا هر قسمت از مبلغی که آن شرکتهای بازرگانی در سال پیش از بابت اضافه پرداخت خود به موجب مقررات بند 4 این ماده ممکن است‌طلبکار باشد و 4 - در مورد هر مانده‌ای که در نتیجه کسر یا اضافه‌پرداخت ممکن است یکی از شرکتهای بازرگانی به شرکت ملی نفت ایران، یا شرکت ملی نفت ایران‌به یکی از شرکتهای بازرگانی بدهکار شود، در صورتی که شرکت بازرگانی به شرکت ملی نفت ایران بدهکار باشد، به طور یک جا طبق بند 5 پائین و در‌صورتی که شرکت ملی نفت ایران به شرکت بازرگانی بدهکار باشد با پایاپای کردن آن در برابر اولین مبالغی که پس از آن تاریخ به موجب این ماده به‌شرکت ملی نفت ایران قابل پرداخت گردد تسویه خواهد شد. 5 - هر مبلغ مانده که هر یک از شرکتهای بازرگانی بر طبق این مقررات از بابت هزینه‌های جاری و پرداخت مشخص به شرکت ملی نفت ایران بدهکار‌شود تا 31 مارس و هر مانده‌ای که از بابت رقم تعدیلی و بهره باقی باشد تا 30 آوریل سال بعد و یا در هر دو مورد در ظرف 15 روز از تاریخ دریافت‌صورتحساب آن (‌هر کدام دیرتر باشد) پرداخت خواهد شد. اول سال بعد گواهی شده باشد. 2 - بهره‌ای که شرکتهای بازرگانی به موجب این ماده به شرکت ملی نفت ایران بدهکار شوند به طور یکجا و در هر مورد در ظرف پانزده روز از تاریخ‌رسید صورتحسابهای آن پرداخت خواهد شد. بهره‌ای که شرکتهای بازرگانی بستانکار شوند در برابر اولین مبالغی که پس از آن تاریخ از بابت نفت خام به‌موجب این قرارداد به شرکت ملی نفت ایران قابل پرداخت باشد پایاپای خواهد شد. 3 - بهره‌ای که شرکتهای بازرگانی به موجب این ماده به شرکت ملی نفت ایران می‌پردازند از لحاظ محاسبه بدهی مالیات بر درآمد شرکتهای بازرگانی در‌ایران جزء اقلام قابل کسر نبوده و بهره‌ای که شرکت ملی نفت ایران به موجب این ماده به شرکتهای بازرگانی جزء درآمد مشمول مالیات نخواهد بود. 6 - مبالغی که به موجب بند 3 بالا در برابر مبالغ قابل پرداخت به شرکت ملی نفت ایران پایاپای می‌شود جز آن چه که در شق (ج) بند 3 بالا مقرر شده‌است موجب کاهش قیمت نفت خام که از نظر محاسبه درآمد مشمول مالیات شرکتهای بازرگانی در ایران جزء اقلام قابل کسر م. ب. نخواهد بود. ب - 1 - هر گاه تفاوت مجموع مبلغی که از بابت رقم تعدیلی و هزینه‌های جاری باید به شرکت ملی نفت ایران پرداخته شود (‌بر حسب آن چه که برای‌هر سال به طور نهایی مشخص می‌گردد) با مجموع مبلغی که شرکتهای بازرگانی از آن بابت بر طبق شق‌های(‌الف) و (ب) از بند 1 - جزء الف این ماده‌پرداخته‌اند (‌مشروط بر آن که تفاوت مزبور در مابه‌التفاوت بین رقم صددرصد و رقم درصد نرخ مالیات بر درآمد ایران که در آن سال ناظر بر شرکتهای‌بازرگانی بوده ضرب شود) مبلغ ویژه معادل با پنج میلیون دلار یا بیشتر باشد شرکتهای بازرگانی به شرکت ملی نفت ایران (‌در صورتی که کسر پرداخت‌از جانب شرکتهای بازرگانی باشد) و شرکت ملی نفت ایران به شرکتهای بازرگانی (‌در صورتی که شرکتهای بازرگانی اضافه پرداخت کرده باشند) روی‌مبلغ ویژه مزبور بهره‌ای برای ده ماه پرداخت و بهره مزبور به نرخ سالانه یک درصد بالاتر از متوسط ساده ریاضی نرخهای عرضه شده در معاملات بین‌بانکهای لندن برای سپرده‌های شش‌ماهه دلاری آمریکا در هر روز کاری خواهد بود و این نرخ باید توسط نشنال وست‌مینیستر بانک لیمیتد لندن inister National Westminister Bank Ltd.‌برای هر ماه از سال مورد بحث و برای سه‌ماهه هزینه‌های جاری مزبور مشتمل بر هزینه‌های استهلاک و هزینه‌های حمل تا محل تحویل و محدود به مخارجی خواهد بود که شرکت ملی نفت ایران‌متحمل شده باشد و بتوان آنها را صحیحاً به عملیات مربوط نسبت داد. این عملیات طبق برنامه‌ها و بودجه‌های هزینه‌های سرمایه‌ای و جاری خواهد‌بود که شرکت ملی نفت ایران به موجب ماده 16 برای عملیات نفت خام و تاسیسات تصفیه‌خانه گاز مایع طبیعی تصویب و صادر نموده باشد و از این‌لحاظ هزینه‌های مزبور شامل سهم معقولی از هزینه‌های عمومی شرکت ملی نفت ایران نیز خواهد بود.

الف - محاسبه هزینه‌های جاری مربوط به عملیات مقرر در این قرارداد بر طبق اصول و دستورالعمل حسابداری صورت خواهد گرفت که‌بلافاصله پیش از تاریخ اجراء در مورد عملیات مزبور معمول بوده و کمافی‌السابق بر مبنای اصول متداول حسابداری صنعت نفت که به طرز یکنواخت‌اعمال شود باقی خواهد ماند. ب - 1 - هزینه‌های استهلاک که در ضمن هزینه‌های مذکور در بند 2 جزء الف منظور می‌شود برای کلیه داراییهایی که بلافاصله پیش از تاریخ اجراء‌مورد استفاده بوده‌اند بر طبق ترتیباتی محاسبه خواهد شد که پس از تاریخ اجراء درباره آن عملیات رعایت می‌شده و برای داراییهایی که پس از تاریخ‌اجراء شروع به استفاده از آنها شده است هزینه‌های استهلاک بر طبق اصول متداول حسابداری صنعت نفت که به طرز یکنواخت اعمال شود محاسبه‌خواهد شد. 2 - در اجرای مقررات بند 1 بالا: ب و هزینه‌های جاری باید به شرکت ملی نفت ایران پرداخته شود (‌بر حسب آن چه که برای‌هر سال به طور نهایی مشخص می‌گردد) با مجموع مبلغی که شرکتهای بازرگانی از آن بابت بر طبق شق‌های(‌الف) و (ب) از بند 1 - جزء الف این ماده‌پرداخته‌اند (‌مشروط بر آن که تفاوت مزبور در مابه‌التفاوت بین رقم صددرصد و رقم درصد نرخ مالیات بر درآمد ایران که در آن سال ناظر بر شرکتهای‌بازرگانی بوده ضرب شود) مبلغ ویژه معادل با پنج میلیون دلار یا بیشتر باشد شرکتهای بازرگانی به شرکت ملی نفت ایران (‌در صورتی که کسر پرداخت‌از جانب شرکتهای بازرگانی باشد) و شرکت ملی نفت ایران به شرکتهای بازرگانی (‌در صورتی که شرکتهای بازرگانی اضافه پرداخت کرده باشند) روی‌مبلغ ویژه مزبور بهره‌ای برای ده ماه پرداخت و بهره مزبور به نرخ سالانه یک درصد بالاتر از متوسط ساده ریاضی نرخهای عرضه شده در معاملات بین‌بانکهای لندن برای سپرده‌های شش‌ماهه دلاری آمریکا در هر روز کاری خواهد بود و این نرخ باید توسط نشنال وست‌مینیستر بانک لیمیتد لندن inister National Westminister Bank Ltd.‌برای هر ماه از سال مورد بحث و برای سه‌ماهه هزینه‌های جاری مزبور مشتمل بر هزینه‌های استهلاک و هزینه‌های حمل تا محل تحویل و محدود به مخارجی خواهد بود که شرکت ملی نفت ایران‌متحمل شده باشد و بتوان آنها را صحیحاً به عملیات مربوط نسبت داد. این عملیات طبق برنامه‌ها و بودجه‌های هزینه‌های سرمایه‌ای و جاری خواهد‌بود که شرکت ملی نفت ایران به موجب ماده 16 برای عملیات نفت خام و تاسیسات تصفیه‌خانه گاز مایع طبیعی تصویب و صادر نموده باشد و از این‌لحاظ هزینه‌های مزبور شامل سهم معقولی از هزینه‌های عمومی شرکت ملی نفت ایران نیز خواهد بود. 2 - هزینه‌های جاری مربوط به نفت خام تولید شده به موجب این قرارداد و هزینه‌های عمل آوردن نفت خام در پالایشگاه آبادان و هزینه‌های عمل‌آوردن گاز مایع طبیعی در تصفیه‌خانه ماهشهر و هزینه هر گونه عملیات دیگر هر کدام مجزا خواهد بود و جداگانه احتساب خواهد شد. الف - هزینه‌های استهلاک مربوط به داراییهای موجود در تاریخ اجراء بر ماخذ بهای دفتری ویژه آنها در تاریخ مزبور محاسبه خواهد شد و ب - هزینه‌های استهلاک مربوط به داراییهایی که در مدت این قرارداد ایجاد شود با مراجعه به هزینه‌های سرمایه‌ای که از بابت آنها انجام گرفته باشد‌محاسبه خواهند شد. در مورد عملیات نفت خام و تاسیسات تصفیه‌خانه گاز مایع طبیعی هزینه‌های سرمایه‌ای مربوطه عبارت خواهد بود از آن چه به‌موجب بودجه‌های سرمایه‌ای (‌و بودجه‌های تجدیدنظر شده مزبور) که شرکت ملی نفت ایران بر طبق ماده 16 تصویب و صادر کند صورت گرفته باشد. 3 - کلیه مبالغ دریافتی از اشخاص ثالث از بابت خدمات منظور شده به بدهکار عملیات موضوع این قرارداد یا از بابت استفاده از تاسیسات مورد‌استفاده در عملیات مزبور به حساب بستانکار هزینه‌های جاری منظور خواهد شد. 4 - هزینه‌های مربوط به گاز مایع طبیعی که از تاسیسات موجود گاز مایع طبیعی به دست آید و هزینه‌های تحویل آن به تصفیه‌خانه بندر ماهشهر در‌حکم هزینه‌های مربوط به نفت خام تلقی خواهند شد. هزینه‌های مربوط به هر گونه تاسیسات جدید گاز مایع طبیعی تابع توافق طرفین خواهد بود. 5 - هزینه‌ها و حق‌الزحمه‌های حسابداران ذخیره که به موجب جزء الف ماده 9 و جزء ب ماده 13 و جزء ح بخش سوم جدول 3 این قرارداد تعیین‌شوند به وسیله شرکت ملی نفت ایران پرداخت خواهد شد و جزء هزینه‌های جاری منظور خواهد گردید. ج - شرکت ملی نفت ایران در طول مدت این قرارداد برای رعایت صرفه‌جویی در مورد اجرای عملیات موضوع این قرارداد از حقوق و معافیتها و‌مزایایی که در هر موقع ممکن است از آنها برخوردار باشد استفاده خواهد کرد و ب. غ. از حقوق و مالیاتها و اجرتهای معقول و خالی از تبعیض که‌صحیحاً بتوان آنها را به عملیات مربوط به اکتشاف و تولید و حمل و نقل و فروش نفت خام به موجب این قرارداد (‌به طوری که در جزء ماده 19 ذکر شده است) نسبت داد، هیچ گونه حقوق وارداتی یا عوارض دیگر یا هیچ گونه اجرت از هر قبیل که باشد جزء هزینه‌های جاری که شرکتهای بازرگانی‌باید بپردازند منظور نخواهد شد. د - نسبت آن قسمت از هزینه‌های جاری هر سال که از بابت فروش نفت خام به شرکتهای بازرگانی می‌توان به بدهکار حساب آنها منظور کرد مساوی‌است با نسبت نفت خامی خواهد بود که در آن سال به شرکتهای بازرگانی فروخته شده در مقابل مجموع نفت خامی که در آن سال از ناحیه تولید و‌تحویل شده باشد. ه - شرکت ملی نفت ایران تا 15 مارس هر سال صورتحسابی از هزینه‌های جاری سال قبل را به هر یک از شرکتهای بازرگانی خواهد داد. حسابداران‌خبره مستقلی که از طرف شرکت ملی نفت ایران تعیین خواهند شد صحت صورتحسابهای مزبور و انطباق آنها را با اصول صحیح حسابداری و مقررات‌قرارداد گواهی خواهند نمود.

الف - شرکت ملی نفت ایران و اعضای کنسرسیوم مشترکاً یک موسسه حسابداران خبره را که اعتبار بین‌المللی داشته باشد تعیین خواهند کرد‌تا هر سال رقم تعدیلی و بهره قابل پرداخت به وسیله شرکتهای بازرگانی به شرکت ملی نفت بر طبق مقررات بندهای 3 و 4 جزء الف ماده 6 را برای سال‌گذشته محاسبه کند. ب - شرکت ملی نفت ایران و اعضای کنسرسیوم حداکثر تا سی و یکم مارس هر سال کلیه اطلاعات مربوطه و مطالب موید آنها را که حسابداران خبره‌برای محاسبات خود بر طبق روشهای مقرر در بخشهای دوم و پنجم جداول 3 این قرارداد لازم دارند به آنها خواهند داد. صحت اطلاعاتی که طبق این‌جزء به وسیله شرکت ملی نفت ایران و هر یک از شرکتهای بازرگانی داده می‌شود و انطباق آن اطلاعات با اصول صحیح حسابداری باید توسط‌حسابداران خبره مستقل هر کدام از آنها گواهی شده باشد. ج - حسابداران خبره مذکور در جزء الف بالا، ضمن محاسبه رقم تعدیلی باید مبلغ قابل کسر به موجب بخش چهارم جدول 3 این قرارداد را نیز‌محاسبه و گواهی نمایند. د - حسابداران خبره حداکثر تا 15 آوریل هر سال نتیجه محاسبات خود را برای شرکت ملی نفت ایران و هر یک از اعضای کنسرسیوم و شرکتهای‌بازرگانی گواهی خواهند داد تا به منظور تعیین بهای قابل پرداخت به موجب ماده 6 از بابت نفت خامی که در طی سال گذشته به شرکتهای بازرگانی‌فروخته شده و تحویل شده است به کار برده شود.

شرکتهای بازرگانی در برابر بدهیهایی که به موجب بند 1 جزء الف ماده 7 به شرکت ملی نفت ایران پیدا می‌کنند ماهانه به عنوان هزینه‌های‌استهلاک کلیه داراییهایی که توسط شرکت اکتشاف و تولید و شرکت تصفیه در روز پیش از تاریخ اجراء در عملیات مربوط به تولید نفت خام و ساختن‌فرآورده‌های گاز مایع طبیعی مورد استفاده و یا در حال ساختمان بوده پایاپای خواهند کرد. هزینه‌های استهلاک مزبور نسبت به صددرصد بهای دفتری‌ویژه آن قسمت از داراییها که هزینه استهلاک و فرسودگی نسبت به آنها منظور نگردیده باشد احتساب خواهد شد و مبلغ مربوطه هزینه‌های استهلاک‌برای هر ماه از هر دوره محاسباتی متعاقب تاریخ اجراء با تقسیم مبلغ هزینه‌های مزبور بر تعداد ماههای آن دوره محاسباتی معین خواهد شد.

الف - شرکت ملی نفت ایران تمام سرمایه و وجوه لازم برای کلیه عملیات مذکور در این قرارداد را فراهم خواهد کرد. ب - شرکتهای بازرگانی به عنوان پیش‌پرداخت بهای نفت خامی که قرار است خریداری کنند در هر سال قسمتی از وجوهی را که شرکت ملی نفت ایران‌برای هزینه‌های سرمایه‌ای سالانه لازم دارد بر وفق دستورالعملی که بین شرکتهای بازرگانی و شرکت ملی نفت ایران توافق شود به شرکت ملی نفت‌ایران مساعده خواهند داد. هزینه‌های سرمایه‌ای سالانه مزبور باید در بودجه سالانه مربوط به عملیات موضوع این قرارداد (‌و یا در هر گونه تجدید نظر‌مربوط به آن بودجه‌ها) که بر طبق ماده 16 این قرارداد توسط شرکت ملی نفت ایران تصویب و صادر می‌شود منظور شده باشد. ج - مبلغ مساعده که در هر سال توسط شرکتهای بازرگانی پرداخت می‌شود چهل درصد وجوهی خواهد بود که شرکت ملی نفت ایران برای تامین‌هزینه‌های سرمایه‌ای مزبور احتیاج دارد. شرکتهای بازرگانی مخیر خواهند بود که این نسبت را گاه به گاه با دادن اخطار کتبی دوساله به شرکت ملی نفت‌ایران تغییر دهند ولی هیچ گونه اخطاری برای تغییر نسبت مزبور تا پنج سال پس از تاریخ اجراء منشاء اثر نخواهد بود. د - هر مساعده سالانه‌ای که به موجب جزء ب بالا به وسیله شرکتهای بازرگانی پرداخت شود در مقابل بدهیهای شرکتهای مزبور از بابت نفت خامی که‌بعداً از طرف شرکت ملی نفت ایران به آنان فروخته می‌شود منظور خواهد شد و به اقساط مساوی سالانه در ظرف یک دوره ده‌ساله از سال پس از‌پرداخت مساعده مزبور بر طبق دستورالعملی که بین شرکت ملی نفت ایران و شرکتهای بازرگانی توافق شود پایاپای خواهد گردید. ه - هر مساعده سالانه‌ای که در ظرف ده سال آخر قرارداد توسط شرکتهای بازرگانی پرداخت شود به اقساط مساوی سالانه در مقابل بدهیهای آنان بابت‌نفت خامی که در باقیمانده مدت قرارداد به ایشان فروخته شود پایاپای خواهد شد.

الف - پس از وضع مقادیر گاز مایع طبیعی که شرکت ملی نفت ایران برای مصرف داخلی لازم دارد شرکتهای بازرگانی کلیه گاز مایع طبیعی را‌که از تاسیسات احداث شده جهت تامین گاز طبیعی برای طرح خط لوله گاز سراسری ایران به دست می‌آید از شرکت ملی نفت ایران که مالک و متصدی‌عملیات است خواهند خرید. ب - گاز مایع طبیعی که شرکتهای بازرگانی به موجب جزء الف بالا می‌خرند به تصفیه‌خانه در بندر ماهشهر تحویل و به وسیله شرکت ملی نفت ایران‌برای شرکتهای بازرگانی عمل آورده خواهد شد. این کار بر وفق پیمانی صورت خواهد گرفت که میان شرکت ملی نفت ایران و شرکتهای بازرگانی منعقد‌و به موجب آن دستورالعمل مربوط به طرحریزی روشهای تصفیه و تحویل فرآورده‌ها که بلافاصله پیش از تاریخ اجراء در تصفیه‌خانه بندر ماهشهر‌موجود بوده است به مرحله اجراء گذارده خواهد شد. ج - بهایی که شرکتهای بازرگانی باید بابت گاز مایع طبیعی خریداری به موجب جزء الف بالا به شرکت ملی نفت ایران بپردازند بر طبق جزء الف ماده 6(‌بدون در نظر گرفتن اقلام 3 و 4 مذکور در آن جزء) محاسبه خواهد شد. د - شرکتهای بازرگانی هزینه‌های عمل آوردن و تصفیه گاز مایع طبیعی تحویل شده به تصفیه‌خانه بندر ماهشهر (‌از جمله هزینه استهلاک) و همچنین‌هزینه تحویل فرآورده‌های گاز مایع طبیعی حاصل را تا روی کشتی به شرکت ملی نفت ایران خواهند پرداخت و این جمله محدود به هزینه‌هایی خواهد‌بود که شرکت ملی نفت ایران متحمل شده و به عملیات تصفیه گاز مایع طبیعی مزبور و تحویل فرآورده‌های حاصل از آن به کشتی بر طبق برنامه‌ها و‌بودجه‌های مصوب هزینه‌های سرمایه‌ای و جاری صحیحاً مرتبط باشد و از این لحاظ شامل سهم معقولی از هزینه‌های عمومی شرکت ملی نفت ایران‌نیز خواهد بود. ه - هزینه‌های قابل پرداخت به موجب جزء د بالا بر طبق مقررات ماده 8 محاسبه خواهد شد. و - مبالغی که به موجب جزء د بالا باید به شرکت ملی نفت ایران پرداخت شود طبق بندهای 1 (‌الف) و (2) (‌الف) جزء الف ماده 7 تادیه خواهد شد. بنا بر هدف مزبور مقررات زیر تضمین می‌کند که 55 درصد سود ویژه‌ای که شرکتهای بازرگانی به دست آورند و بر طبق مقررات جزء ب زیر محاسبه‌شود به ایران و شرکت ملی نفت ایران عاید خواهد شد. ز - کلیه گاز مایع طبیعی که به حساب شرکتهای بازرگانی به تصفیه‌خانه بندر ماهشهر تحویل می‌شود و کلیه فرآورده‌هایی که از آن ساخته می‌شود در‌مالکیت شرکتهای بازرگانی خواهد بود. 2 - محاسبه وجوه حاصله از فروش فرآورده‌های گاز مایع طبیعی تابع مقررات زیر خواهد بود:

الف - هدف طرفین آن است که اطمینان حاصل کنند که شرایط و مقررات این ماده توام با شرایط و مقررات کلی مربوط به ساختن و صدور‌فرآورده‌های گاز مایع طبیعی از ایران موجب حصول مزایای اقتصادی جهت ایران بشود از آن چه اکنون در مورد ساختن و صدور فرآورده‌های مشابه‌توسط اعضای کنسرسیوم در سایر کشورهای منطقه خلیج فارس متداول است نامساعدتر نباشد. ب - 1 - هر یک از شرکتهای بازرگانی 55 درصد عواید فروش فرآورده‌های گاز مایع طبیعی را (‌که طبق بند 2 زیر محاسبه خواهد شد) منهای مجموع‌مبالغی که باید به شرکت ملی نفت ایران از بابت گاز مایع طبیعی طبق جزء‌های ج و د ماده 12 بدون درنظرگرفتن قلم 2 مذکور در جزء الف ماده 6‌بپردازد به ایران و شرکت ملی نفت ایران خواهد پرداخت. الف - عواید هر شرکت بازرگانی یا شرکت وابسته آن از هر فرآورده گاز مایع طبیعی که به اشخاص ثالث فروخته شده باشد بر ماخذ بهای واقعی فروش‌مزبور محاسبه خواهد شد. منظور از فروش به اشخاص ثالث فروشهای شرکت بازرگانی مزبور یا شرکت وابسته به آن به خریدارانی است که پنجاه درصد‌یا بیشتر از سرمایه آنها به موسساتی غیر از عضو کنسرسیوم تعلق داشته باشد. عواید مزبور به طور سالانه محاسبه و به وسیله یک موسسه مستقل‌حسابداران خبره که مورد قبول وزارت دارایی و شرکت بازرگانی مربوطه باشند گواهی خواهد شد. ب - عواید هر شرکت بازرگانی از بابت فروش به خریدارانی که مشمول عنوان اشخاص ثالث نمی‌شوند به شرح زیر بر مبنای قیمتهای پیشنهاد شده‌برای عموم محاسبه خواهد شد: 1 - در صورتی که هر یک از شرکتهای بازرگانی یا شرکت وابسته به آنها برای هر فرآورده گاز مایع طبیعی که در یکی از بنادر بارگیری در ایران به صورت‌یک محموله کامل کشتی عرضه می‌شود قیمت یا قیمتهای فوب برای عموم مشتریان معین کرده باشد کلیه آن فرآورده گاز مایع طبیعی که توسط آن‌شرکت بازرگانی به ترتیب مزبور فروخته شود به قیمتهای پیشنهاد شده برای عموم که در تاریخ آغاز بارگیری رایج بوده است محاسبه خواهد شد. ب ب - 1 - هر یک از شرکتهای بازرگانی 55 درصد عواید فروش فرآورده‌های گاز مایع طبیعی را (‌که طبق بند 2 زیر محاسبه خواهد شد) منهای مجموع‌مبالغی که باید به شرکت ملی نفت ایران از بابت گاز مایع طبیعی طبق جزء‌های ج و د ماده 12 بدون درنظرگرفتن قلم 2 مذکور در جزء الف ماده 6‌بپردازد به ایران و شرکت ملی نفت ایران خواهد پرداخت. ج - عواید ناویژه هر شرکت بازرگانی در هر سال از بابت فروش فرآورده‌های گاز مایع طبیعی عبارت خواهد بود از: 2 - در صورتی که یکی از شرکتهای بازرگانی یا شرکت وابسته آن برای یک فرآورده گاز مایع طبیعی قیمت یا قیمتهایی برای عموم معین نکرده باشد کلیه‌چنین فرآورده‌هایی که شرکت بازرگانی مزبور فروخته باشد بر ماخذ متوسط ریاضی قیمتهای پیشنهادی برای عموم (‌به وسیله آن شرکتهای بازرگانی که‌چنین قیمتهایی تعیین کرده‌اند) در تاریخ آغاز بارگیری محاسبه خواهد شد. 3 - منظور از قیمت پیشنهاد شده برای عموم مذکور در این جزء قیمتی است که برای یک فرآورده گاز مایع طبیعی از طرف شرکت بازرگانی مربوطه یا‌شرکت وابسته به آن به اطلاع عموم خریداران رسیده باشد (‌خواه به وسیله درج در یکی از نشریات شناخته شده در این رشته و خواه به هر وسیله موثر‌دیگر) به این عنوان که حاضر است فرآورده مزبور را فوب بندر بارگیری در ایران به آن قیمت بفروشد. به علاوه ج - هر یک از فرآورده‌های گاز مایع طبیعی که ممکن است در هر موقع با فرآورده‌های آماده یا نیمه‌تمام ساخت پالایشگاه آبادان ممزوج شود در مورد‌فروش‌های مشمول بند 2 (ب) بالا طبق مقررات آن بند به وسیله شرکتهای بازرگانی به حساب منظور خواهد شد. به علاوه د - اگر عواید هر یک از شرکتهای بازرگانی از بابت مجموع فرآورده‌های گاز مایع طبیعی که به اشخاص ثالث می‌فروشد در چهارمین سال کامل پس از‌آغاز صدور فرآورده‌های گاز مایع طبیعی ایران یا در هر سال کامل پس از آن در هر بشکه به طور متوسط کمتر از نه‌دهم عواید متوسطی باشد که همه‌شرکتهای بازرگانی بابت مجموع فروش آن فرآورده به اشخاص ثالث در سومین سال کامل پس از آغاز صادرات مزبور به دست آورده‌اند آن شرکت‌بازرگانی باید ارزش کل مقادیری از فرآورده مزبور را که در آن سال به اشخاص ثالث فروخته است تا معادل نه‌دهم عواید متوسط همه شرکتهای بازرگانی‌بابت مجموع فروش آن فرآورده به اشخاص ثالث در سومین سال کامل مزبور تعدیل کند. یا (2) پنج درصد مبلغ مورد اشاره در بند 1 (‌الف) بالا هر کدام که بیشتر باشد خواهد بود. منهای 1 - مجموع اقلام زیر: الف - مبلغی معادل ارزش کلیه گاز مایع طبیعی که در آن سال به حساب آن شرکت بازرگانی به تصفیه‌خانه بندر ماهشهر تحویل داده شده بر ماخذ بهای‌اعلان شده مربوطه. ب - مبلغ هزینه‌هایی که شرکت ملی نفت ایران در آن سال طبق جزء د ماده 12 به حساب آن شرکت بازرگانی منظور کرده است. ج - (1) سودی که از فروش فرآورده‌های گاز مایع طبیعی ساخته شده در تصفیه‌خانه بندر ماهشهر به آن شرکت بازرگانی عاید شده است این سود معادل‌مابه‌التفاوت عواید آن شرکت بابت فروش فرآورده مزبور در آن سال (‌که طبق جزء ب بالا حساب خواهد شد) و مجموع مبالغ موضوع بند 1 (‌الف) و بند1 (ب) بالا. 2 - مبلغی معادل با مجموع اقلام زیر: همچنین شرکت ملی نفت ایران و اعضای کنسرسیوم هر گونه پیشنهاد مربوط به طرحهای بهره‌برداری از گاز مایع طبیعی را به اطلاع یکدیگر خواهند‌رسانید. هر یک از طرفین می‌تواند تا میزان پنجاه درصد در هر یک از طرحها سهیم شود و اگر تصمیم به مشارکت نگیرد طرف دیگر می‌تواند برای اجرای‌طرح اقدام کند. الف - مازاد احتمالی پنج درصد مبلغ محاسبه شده به موجب بند 1 (‌الف) بالا نسبت به مبلغی که به موجب بند 1 (ج) (1) بالا محاسبه شده است و ب - قلم 2 قیمت مذکور در جزء الف که در آن سال بابت گاز مایع طبیعی به حساب آن شرکت بازرگانی منظور گردیده ضربدر تفاوت بین صد درصد با‌درصد نرخ مالیات تقسیم بر درصد نرخ مالیات بر درآمد.

تخفیفهای مزبور طوری خواهند بود که قیمت را با هزینه تولید مساوی کنند. ترتیبات مالیاتی باید به توافق طرفین برسد.

الف - پس از وضع مقادیر گاز طبیعی که شرکت ملی نفت ایران برای مصرف داخلی و استفاده در عملیات موضوع این قرارداد (‌از جمله‌بازیافت ثانوی و غیره) لازم دارد و پس از تامین احتیاجات شرکت ملی نفت ایران برای صدور گاز طبیعی به حالت گاز به وسیله خطوط لوله به خارج از‌ایران و نیز پس از تامین آن مقدار گازی که شرکت ملی نفت ایران به موجب تذکاریه به مورخ (23 دسامبر 1966) در مراحل مختلف قبل از تاریخ اجرای‌قرارداد محفوظ نگهداشته است (‌مادام که مقدار گاز مزبور طبق بند 6 آن تذکاریه همچنان محفوظ نگاه داشته شود) بقیه گاز طبیعی ناحیه در اختیار‌شرکت ملی نفت ایران خواهد بود. ب - اگر شرکت ملی نفت ایران یا اعضای کنسرسیوم پیشنهادی برای تاسیس کارخانه‌ای جهت عمل آوردن گاز طبیعی داشته باشند باید این پیشنهاد را‌در طی اخطاری به طرف دیگر اطلاع دهند و طرف مزبور مخیر خواهد بود در آن طرح تا پنجاه درصد سهیم گردد. ج - پس از فرستادن و دریافت اخطار مذکور در جزء ب بالا بی‌درنگ مذاکره برای مقاصد زیر آغاز خواهد شد: 1 - حصول اطمینان از این که طرح پیشنهادی اعضای کنسرسیوم برای صدور گاز طبیعی یا فرآورده‌های آن به طور کلی قابل قبول ایران است یا نه. 2 - تعیین این که آیا شرکت ملی نفت ایران و اعضای کنسرسیوم مایلند در آن طرح مشارکت نمایند و سهم هر کدام چه میزان خواهد بود. 3 - تعیین شرایط مالی و مالیاتی ناظر بر عمل آوردن گاز و شرایط مالیاتی ناظر بر فروش فرآورده‌ها به طوری که این شرایط در مورد اعضای کنسرسیوم از‌جهت عمل آوردن گاز نامساعدتر از آن چه درباره اشخاص ثالث اجرا می‌شود نباشد. د - هر گاه طرفی که پیشنهاد مزبور را دریافت می‌کند در ظرف شش ماه از وصول اخطار تصمیم به مشارکت نگیرد طرف دیگر با رعایت بند 1 جزء ج بالا‌می‌تواند نسبت به اجرای طرح پیشنهادی اقدام کند. ه - در صورتی که شرکت ملی نفت ایران و اعضای کنسرسیوم مایل به مشارکت در طرح باشند باید قراردادی منعقد کنند که ضمن سایر مسائل مطالب‌زیر را در نظر بگیرد: الف - مقادیر و کیفیت گازی که باید تحویل شود و تداوم عرضه آن. 2 - اگر شرکت ملی نفت ایران نخواهد در طرحی که اعضای کنسرسیوم پیشنهاد کرده‌اند مشارکت کند اعضای کنسرسیوم با شرکت ملی نفت ایران‌قراردادی منعقد خواهند کرد که مطالب مورد اشاره در شقوق (‌الف) و (ب) و (ج) و (ه) بند 1 بالا و همچنین ترتیبات مربوط به عملیات در کارخانه را در‌بر داشته باشد. ب - ترتیب گاز از نفت خام و تحویل آن به کارخانه در مورد گازی که توام با نفت تولید می‌شود. ج - تفکیک گاز از نفت خام و تحویل آن به کارخانه در مورد گازی که توام با نفت تولید می‌شود. د - امور سازمانی و مالی طرح، ساختمان و اداره کارخانه و حمل فرآورده‌های ساخته شده در آن. ه - ترتیبات بازرگانی در ایران و شرایط و مالیاتی مربوطه که طبق بند 3 جزء ج بالا تعیین شده است. و - اگر اقدام موثری در محل کارگاه برای اجرای طرح در ظرف 24 ماه از تاریخ پیشنهاد آغاز نشود حقوق طرف پیشنهادکننده در مورد طرح مزبور ساقط‌خواهد شد لیکن حق او برای دادن پیشنهادهایی در آینده از میان نخواهد رفت. ز - در هر طرح مشترک، مشارکت‌کنندگان هزینه‌های ساختمان و عملیات کارخانه را به نسبت سهم خود بر عهده داشته و در تولید کارخانه به همان‌نسبت ذیحق خواهند بود. ح - شرکت ملی نفت ایران به عنوان مالک و متصدی عملیات گاز طبیعی لازم برای کارخانه‌هایی را که به شرح بالا تاسیس می‌شود تولید کرده و به‌قیمتهای زیر خواهد فروخت: 1 - تا آن جایی که مربوط به شرکتهای مختلط میان شرکت ملی نفت ایران و اعضای کنسرسیوم باشد بهایی که شرکت مختلط بابت گاز طبیعی خرید‌شده است به موجب این ماده باید به شرکت ملی نفت ایران بپردازد عبارت خواهد بود از بهای تجارتی گاز تحویل شده به کارخانه منهای هر تخفیفی که‌مورد توافق واقع شود. 2 - در مورد شرکتهایی که فقط اعضای کنسرسیوم در آنها ذینفع هستند و نیز در مورد شرکتهای مختلطی که بین شرکت ملی نفت ایران و اعضای‌کنسرسیوم به وجود آمده و اشخاص ثالث نیز در آن سهیم باشند، و همچنین در مورد شرکتهای مختلطی که بین اعضای کنسرسیوم و اشخاص ثالث‌بدون مشارکت شرکت ملی نفت ایران تشکیل شده باشد بهایی که این شرکتها بابت گاز طبیعی خریده شده به موجب این ماده باید به شرکت ملی نفت‌ایران بپردازند عبارت خواهد بود از بهای تجارتی گاز تحویل شده به کارخانه منهای تخفیفهای مورد توافق که با در نظر گرفتن درصد سهم اعضای‌کنسرسیوم محاسبه خواهد شد (‌و سهم اشخاص ثالث که توسط اعضای کنسرسیوم معرفی شده باشند نیز جزء درصد مزبور محسوب خواهد گردید)‌لیکن تخفیف مذکور به بیش از 50 درصد گاز تعلق نخواهد گرفت. 3 - اعضای کنسرسیوم حق خواهند داشت که از کلیه تخفیفهای مورد اشاره در بند 2 بالا بهره‌مند شوند و برای تامین این منظور در صورت لزوم ترتیباتی‌که مورد قبول طرفین باشد بین شرکت ملی نفت ایران و اعضای کنسرسیوم داده خواهد شد مشروط بر آن که ترتیبات مزبور موجب نشود که در عواید‌ایران نسبت به آن چه در غیر این صورت از درآمد مشمول مالیات طرح وصول می‌کرد نقصانی حاصل گردد. ط - هر گاه در آینده شرکت ملی نفت ایران در نظر داشته باشد گاز طبیعی را به حالت گاز به وسیله خط لوله از ایران صادر کند امکان مشارکت تا میزان50% در شرکتهای مختلط مربوط به طرحهای بازیافت گاز مایع طبیعی را به اعضای کنسرسیوم خواهد داد. ی - بی آن که به مقررات بند 1 جزء ج بالا خللی وارد آید و با رعایت مواد و شرایطی که ممکن است بر طبق مقررات این ماده مورد توافق قرار گیرد (‌و‌مواد و شرایط مزبور در قراردادی که برای اجرای هر طرح منعقد می‌شود گنجانیده خواهد شد) هر یک از اعضای کنسرسیوم و شرکتهای بازرگانی و‌همچنین شرکتهای وابسته و خریداران هر کدام از آنها آزادی کامل خواهد داشت که فرآورده‌های گاز طبیعی را برای صدور و مصرف در خارج از ایران به‌هر کس و به هر قیمت که هر کدام از آنها شخصاً تصمیم بگیرد واگذار نماید و همچنین آزادی کامل خواهد داشت که درباره وسایل و شرایط حمل گاز‌طبیعی و فرآورده‌های مزبور از ایران (‌منجمله شرایط مربوط به بیمه) تصمیم بگیرد.

الف - به منظور تهیه برنامه‌ها و بودجه‌های مربوط به عملیاتی که باید به موجب این قرارداد انجام شود اقدامات زیر به عمل خواهد آمد: 1 - اعضای کنسرسیوم در نوامبر هر سال صورت احتیاجات خود را از بابت مقدار نفت خام از هر درجه که در دومین سال آینده برداشت خواهند کرد و‌همچنین برآورد احتیاجات خود را از بابت نفت خام از هر درجه که در طی هر یک از چهار سال بعد برداشت خواهند کرد به شرکت ملی نفت ایران‌تسلیم خواهند کرد. 2 - در دسامبر هر سال شرکت ملی نفت ایران و اعضای کنسرسیوم جهت مشورت درباره طرح موقت اکتشاف و گسترش ظرفیت برای پنج سال مورد‌اشاره در بند 1 بالا تشکیل جلسه خواهند داد. 3 - شرکت ملی نفت ایران احتیاجات نفت خام اعضای کنسرسیوم را طبق بند 1 بالا به آن شرکت اطلاع داده شده است و همچنین احتیاجات خود را از‌بابت نفت خام برای همان سال‌ها بررسی خواهد کرد و بر اساس آخرین بودجه و با توجه لازم به مشورت با اعضای کنسرسیوم که در بند 2 بالا به آن‌اشاره شد طرحی موقت برای برنامه پنج‌ساله اکتشاف و گسترش ظرفیت تهیه خواهد کرد. 4 - شرکت ملی نفت ایران در سپتامبر هر سال بودجه سرمایه‌ای سال بعد را تنظیم خواهد کرد و رونوشتهای آن را برای اعضای کنسرسیوم خواهد‌فرستاد. در همان وقت شرکت ملی نفت ایران رونوشتهای آخرین طرح برنامه پنج‌ساله گسترش ظرفیت و نیز برآوردی (‌با دقت تقریبی 25%) از‌هزینه‌های سرمایه‌ای سالانه مربوط به آن را برای اعضای کنسرسیوم خواهد فرستاد. 5 - در دسامبر هر سال شرکت ملی نفت ایران رونوشتهای بودجه تهیه شده مربوط به برآورد هزینه‌های جاری را برای سال بعد (‌که بر حسب سنت در‌بشکه نشان داده خواهد شد) همراه با پیش‌بینی هزینه‌های جاری را برای دومین سال آینده (‌که آن هم بر حسب سنت در بشکه نشان داده خواهد شد)‌جهت اعضای کنسرسیوم خواهد فرستاد. 6 - در آوریل یا مه سال بعد شرکت ملی نفت ایران و اعضای کنسرسیوم برای بررسی برنامه‌های موقت اکتشاف و گسترش ظرفیت که بر طبق بند 3 بالا‌به وسیله شرکت ملی نفت ایران تهیه شده است تشکیل جلسه خواهند داد. شرکت ملی نفت ایران ب. ت. ب. نظریات اعضای کنسرسیوم اساس برنامه‌تفصیلی اکتشاف و گسترش ظرفیت و بودجه‌های سرمایه‌ای و جاری سال بعد را بر وفق روش خوب صنعت نفت و اصول صحیح مهندسی معین‌خواهد کرد. 7 - تغییر مواعد مقرر در این جزء به هر ترتیب که مناسب تشخیص داده شود با توافق شرکت ملی نفت ایران و اعضای کنسرسیوم میسر خواهد بود. 8 - علاوه بر آن چه در این بند صریحاً مقرر شده است ممکن است جلسات دیگری هم برای بحث مطالب عمده میان شرکت ملی نفت ایران و اعضای‌کنسرسیوم به تقاضای هر یک از طرفین تشکیل گردد. ب - برنامه‌های گسترش ظرفیت که بر طبق مقررات این ماده تهیه می‌شود مقرر خواهد داشت که مجموع ظرفیت دایر تاسیسات تولید نفت خام تا اول‌اکتبر 1976 به روزی هشت میلیون بشکه برسد مشروط بر آن که این کار از جهت فنی میسر و از نظر اقتصادی قابل توجیه باشد. ج - به موجب ترتیبات مورد توافق: 1 - شرکت ملی نفت ایران اطلاعات مربوط به جنبه‌هایی از عملیات را که مورد درخواست اعضای کنسرسیوم باشد در اختیار آنان قرار خواهد داد. 2 - اعضای کنسرسیوم متعهد خواهند بود هر گونه اطلاعات مربوط به عملیات در ایران را محرمانه تلقی کرده و بدون رضایت قبلی شرکت ملی نفت‌ایران این گونه اطلاعات را به هیچ شخص ثالثی افشاء ننمایند. شرکت ملی نفت ایران نیز متعهد خواهد بود هیچ گونه اطلاعات محرمانه‌ای را که توسط‌اعضای کنسرسیوم در اختیار شرکت ملی نفت ایران گذارده شده باشد بدون رضایت قبلی آنان به هیچ شخص ثالثی افشا نکند. د - شرکت ملی نفت ایران در مدت اعتبار پیمان خدمات وظیفه تهیه برنامه‌ها و بودجه‌های تفصیلی مقرر در این ماده را تحت راهنمایی و کنترل خود به‌شرکت خدمات محول خواهد کرد. برنامه‌ها و بودجه‌های مزبور برای تصویب نهایی به شرکت ملی نفت ایران تسلیم خواهد شد و پس از تصویب مزبور‌قابل اجرا خواهد بود.

اندازه گیری در هر دو مورد بر طبق روش صحیح صنعت نفت صورت خواهد گرفت.

الف - نفت خام و فرآورده‌ها (‌از جمله فرآورده‌های گاز مایع طبیعی) که برای صدور تحویل می‌شود در اسکله و نفت خامی که به پالایشگاه‌تحویل می‌شود در پالایشگاه اندازه‌گیری خواهد شد. ب - گاز طبیعی که مطابق ماده 15 این قرارداد به صورت گاز یا مایع برای عمل آوردن یا صدور تحویل می‌شود در نقطه مناسب تحویل بر وفق روش‌صحیح صنعت اندازه‌گیری خواهد شد. ج - به شرکتهای بازرگانی به عنوان خریدار فرصت کافی داده خواهد شد که از دقت این اندازه‌گیریها اطمینان حاصل کنند.

صدور نفت خام و فرآورده ها مشمول هیچ گونه حقوق و مالیات و یا پروانه و جواز یا تشریفات خاصی نخواهد بود.

اعضای کنسرسیوم و شرکتهای بازرگانی (‌فقط به شرط رعایت مفاد جزء ب ماده 5 این قرارداد) و همچنین شرکتهای وابسته و خریداران هر‌یک از آنها آزادی کامل خواهند داشت که نفت خام خریداری شده به موجب این قرارداد و فرآورده‌های ساخته شده از آن را برای صدور و مصرف در‌خارج از ایران به هر کس و به هر قیمت که هر کدام از آنها شخصاً تصمیم بگیرد واگذار کنند و همچنین آزادی کامل خواهند داشت که درباره وسایل و‌شرایط حمل نفت خام و فرآورده‌های مزبور از ایران (‌از جمله شرایط مربوط به بیمه) تصمیم بگیرند.

سوختگیری کشتیها در بنادر ایران با فرآورده‌های تهیه شده از نفت خامی که به موجب این قرارداد تولید می‌شود بر طبق ترتیباتی که مورد‌توافق قرار گرفته است انجام خواهد شد.

ملاک تسعیر عبارت خواهد بود از متوسط ریاضی ماهانه میانگین نرخهای خرید و فروش روزانه ارز مورد بحث در آن ماه به موجب حواله های تلگرافی در ساعت ده و نیم به وقت گرینویچ طبق آن چه نشنال وست مینستر بانک لیمیتد (National Westminster Bank Limited) لندن صورت دهد.

2 - هیچ یک از اعضای کنسرسیوم و شرکتهای بازرگانی ممنوع نخواهد بود از این که در خارج از ایران وجوه یا داراییهای پولی داشته باشد یا وجوه و دارایی های مزبور را ( منجمله وجوه و داراییهایی که ممکن است در نتیجه فعالیتهای خود در ایران به دست آورده باشد) در خارج از ایران به مصرف برساند. همچنین ممنوع نخواهد بود از این که در ایران نزد بانک مرکزی ایران به ارز خارجی حساب داشته باشد و موجودی بستانکار این حسابها را آزادانه نگهداری و یا مصرف کند و یا به خارج از ایران انتقال دهد.

داراییها و وسائل مورد استفاده در عملیات موضوع این قرارداد و همچنین ذخایر هیدروکربور در مالکیت انحصاری شرکت ملی نفت ایران‌است و هیچ تعبیری از مقررات این قرارداد جایز نخواهد بود که به وجهی از وجوه موهم اعطای حقی به اعضای کنسرسیوم یا شرکتهای بازرگانی باشد‌که با مالکیت انحصاری شرکت ملی نفت ایران نسبت به داراییها و وسایل و ذخائر مزبور مغایرت داشته است.

الف - هر عضو کنسرسیوم حق خواهد داشت که تمام یا قسمتی از حقوق و تعهداتی را که به موجب این قرارداد ب. غ. واگذار کند مشروط بر‌این که رضایت کتبی شرکت ملی نفت ایران را بر وفق ترتیباتی که مورد موافقت قرار گرفته است تحصیل کرده باشد. ب - شرکت ملی نفت ایران بدین وسیله رضایت می‌دهد که هر یک از اعضای کنسرسیوم تمام یا هر قسمت از حقوق و تعهداتی را که به موجب این‌قرارداد به یک شرکت فرعی خود واگذار کند و در این صورت مسئولیت آن عضو کنسرسیوم در مورد اجرای صحیح تعهداتی که بر عهده دارد کماکان به‌جای خود باقی خواهد بود.

الف - وزارت دارایی یا هر سازمان دیگری که در هر موقع از طرف ایران معین شود قدرت و اختیار تمام و کامل برای اجرا و اعمال این‌قرارداد و دست زدن به هر گونه اقدام و دادن هر گونه رضایت از طرف ایران را که به موجب این قرارداد یا درباره آن یا برای اجرای بهتر آن لازم یا مقتضی‌باشد خواهد داشت. ب - ایران بدین وسیله تضمین می‌نماید که شرکت ملی نفت ایران تعهداتی را که به موجب این قرارداد و ترتیبات مربوط به آن دارد به نحو شایسته ایفا‌نماید.

هر گونه قصور هر یک از طرفها در رعایت مقررات این قرارداد که تنها مستند به قوه قهریه باشد به عنوان قصور در انجام تعهدات آن طرف‌تلقی خواهد شد. از لحاظ این ماده قوه قهریه شامل اتفاقاتی منجمله جنگ، شورش، آشوب، اعتصاب، طوفان، موج، سیل، بیماریهای واگیر، انفجار،‌آتش‌سوزی، رعد و برق و یا زلزله خواهد بود که به طور معقول از حیطه اختیار هر کدام از طرفها خارج باشد.

الف - هر اختلافی که از این قرارداد یا هر گونه ترتیبات مربوط به آن ناشی شود باید توسط یک هیات داوری مرکب از سه نفر داور حل و‌فصل شود. جریان داوری با اخطار کتبی که شاکی به خوانده خواهد داد آغاز می‌گردد. هر یک از طرفین یک داور تعیین خواهد کرد و این دو داور پیش از‌آغاز داوری داور سوم را که رئیس هیات داوری خواهد بود تعیین خواهند کرد. ب - اگر ی. ا. ط. در ظرف دو ماه از آغاز جریان داوری داور خود را انتخاب نکند یا انتخاب خ. ر. ب. طرف دیگر اطلاع ندهد طرف دیگر حق‌خواهد داشت از رئیس اتاق بازرگانی بین‌المللی بخواهد که داور دوم را معین نماید. ج - اگر دو داور نتوانند در ظرف دو ماه از تاریخ تعیین داور دوم نسبت به تعیین داور سوم توافق کنند و طرفین هم به ترتیب دیگری توافق ننمایند داور‌سوم به تقاضای هر یک از طرفین توسط رئیس اتاق بازرگانی بین‌المللی تعیین خواهد شد. د - هر داوری که بدین ترتیب توسط رئیس مزبور و به موجب جزء‌های ب، ج و ک این ماده تعیین می‌شود باید کسی باشد دارای شهرت بین‌المللی و‌حتی‌الامکان دارای تجربه در زمینه‌های داوری و قراردادهای نفتی و نباید در خدمت رسمی ایران یا هیچ یک از کشورهایی باشد که یکی از اعضای‌کنسرسیوم و یا شرکتهای بازرگانی تبعه آن کشور است و نباید با ایران یا هیچ یک از کشورهای مزبور ارتباط داشته باشد. ه - داوران باید در ظرف سی روز از تاریخ دریافت اعلام نامزدی، قبولی خ. ر. ب. هر دو طرف و همچنین به رئیس اتاق بازرگانی بین‌المللی (‌در صورتی‌که توسط مشارالیه انتخاب شده باشند) اطلاع دهند. در صورتی که این اطلاع را ندهند چنین تلقی خواهد شد که نامزدی خود را نپذیرفته‌اند و انتخاب‌جدیدی مطابق همان تشریفات به عمل خواهد آمد. و - رای داوران قطعی و الزام‌آور خواهد بود. رای ممکن است توسط اکثریت هیات داوری صادر شود. طرفین متعهدند که رای داوری را با حسن نیت به‌موقع به اجرا بگذارند و هر یک از طرفین می‌تواند اجرای آن را از دادگاهی که صلاحیت آن شامل طرفی می‌گردد که اجرا علیه آن طرف مزبور خواسته‌شده بخواهد. ز - محل داوری و آن چه از تشریفات آن که در این ماده مقرر نگردیده است به وسیله طرفین معین خواهد شد. در صورتی که طرفین نتوانند توافق کنند‌محل و تشریفات مزبور به تصمیم اکثریت داوران تعیین خواهد شد. ح - طرفین همه تسهیلات (‌از جمله دسترسی به عملیات نفتی) را جهت هیات داوری به منظور به دست آوردن هر گونه اطلاع که برای تشخیص‌صحیح موضوع اختلاف لازم باشد فراهم خواهند آورد. عدم حضور یا تخلف هیچ یک از طرفین داوری مانع یا مخل انجام تشریفات داوری در هیچ یک‌از مراحل آن نخواهد بود. ط - مادام که تصمیم یا رای داوری صادر نشده باشد متوقف ساختن عملیات یا فعالیتهایی که جریان داوری را موجب گردیده است ضرورت نخواهد‌داشت. در صورتی که بر طبق تصمیم یا رای داوری شکایت موجه تشخیص داده شود ممکن است در ضمن آن ترتیب مقتضی برای جبران خسارت‌شاکی مقرر گردد. ی - تشخیص مسئولیت پرداخت هزینه‌های داوری با هیات داوری خواهد بود. ک - هر گاه یکی از داوران پس از پذیرفتن وظایفی که به او محول گردیده است به هر علت نتواند یا نخواهد شروع به حل و فصل اختلاف بکند و یا این‌کار را به پایان برساند طرف ذینفع یا به اقتضای مورد دو داور دیگر در ظرف دو ماه داور دیگری را به جانشینی او تعیین خواهند کرد و در غیر این صورت‌هر یک از طرفین می‌تواند از رئیس اتاق بازرگانی بین‌المللی درخواست کند که بر طبق مقررات این ماده جانشینی برای داور مزبور تعیین نماید. ل - داورها تصمیم یا رای خود را بر حقوق و تعهدات طرفین که در این قرارداد و ترتیبات مربوط به آن مقرر شده است مبتنی خواهند نمود. تصمیم یا‌رای مزبور تحت حکومت قوانین ایران خواهد بود و اجرای آن بر وفق قوانین ایران صورت خواهد گرفت. م - در ضمن تصمیمات و آراء داوری که به موجب این ماده اعلام می‌شوند در هر مورد که مقتضی باشد، مهلت اجراء تعیین خواهد شد. ن - در ظرف پانزده روز از تاریخ ابلاغ تصمیم یا رای داوری به طرفین هر یک از آنها می‌تواند از هیات داوری که تصمیم یا رای اصلی را صادر نموده‌است تقاضای تفسیر آن را بنماید. این تقاضا در اعتبار تصمیم و یا رای تاثیری نخواهد داشت و تفسیر مزبور باید در ظرف یک ماه از تاریخ تقاضای آن‌صادر شود و اجرای تصمیم یا رای تا صدور تفسیر یا انقضای یک ماه مزبور (‌هر کدام که زودتر اتفاق بیفتد) معوق خواهد ماند. س - مقررات این قرارداد درباره داوری پس از خاتمه یافتن قرارداد هم معتبر خواهد بود. ع - هر گاه طرفین درباره موضوعی که به داوری ارجاع شده است قبل از صدور رای هیات داوری به توافق برسند، توافق مزبور در ضمن سندی به‌صورت رای داور مبتنی بر سازش طرفین درج خواهد شد و ماموریت هیات داوری خاتمه خواهد یافت. ایران و شرکت ملی نفت ایران از یک طرف و اعضای کنسرسیوم و شرکتهای بازرگانی، از طرف دیگر توافق دارند که این قرارداد به منزله تسویه منصفانه‌و مناسب و قطعی کلیه دعاوی و مطالبات و مسائل حل‌نشده میان آنان در تاریخ تصویب این قرارداد م. ب..

این قرارداد بر وفق قوانین ایران تفسیر خواهد شد. حقوق و تعهدات طرفین مطابق مقررات این قرارداد و تابع آن خواهد بود. هر گونه تغییر‌این قرارداد یا خاتمه دادن به آن پیش از تاریخ انقضاء منوط به توافق طرفین خواهد بود.

الف - مدت این قرارداد بیست سال از تاریخ اجرای آن است. ب - این قرارداد به محض آن که به امضا یا مهرهای طرفهای اول و دوم آن برسد و با تصویب مجلسین شورا و سنا و توشیح اعلیحضرت همایون‌شاهنشاه آریامهر به صورت جزئی از قانون ایران درآید اعتبار خواهد یافت.

بدین وسیله به قرارداد کنسرسیوم که تاریخ اجرای آن هفتم آبان ماه 1333 بوده با الحاقیه‌ها و اصلاحات و ترتیبات مربوطه خاتمه داده‌می‌شود و قرارداد حاضر با ترتیبات مربوط به خود از تاریخ تصویب جایگزین آن می‌گردد. Gulf Oil Corporation Gulf Building, P. O. Box 1166 Pittsburgh, Pennsylania 15230, U.S.A. Mobil Oil Corporation, 150 East 42nd Street, NewYork, N.Y. 10017. U.S.A. Exxon Corporation, 1251 Avenue of the Americans N.Y. 10020. U.S.A. Standard Oil Company of California, Standard Oil Building, 225 Bush Street SanFrancisco California 94120, U.S.A. Texaco Inc., 135 East 42nd Street, NewYork, N.Y. 10019, U.S.A. The British Petroleum Company Limited, Britannic House, Moor Lane, London EC2Y 9BU Shell Pertoleum N.V. 30 Carel Van Bylandtlaan, The Hague, Netherlands, Compagnie Francaise des Petroles, 5Rue Michel Ange, 73781 Paris Cedex XVI, France. American Independent Oil Company, 50 Rockefeller Plaza, NewYork, N.Y. 10020 , U.S.A. Atlantic Richfield Company, 515 south Flower street, Los Angeles, California 90071, U.S.A. Continental Oil Company, High Ridgc Park, Stamford Connecticut 06904, U.S.A. Getty Oil Company, 3810, Wilshire Boulevard, LosAngeles, California 90010, U.S.A. Charter Oil Company, 208 N. Laura Street, Jacksonville, Florida 32202, U.S.A. The Standard Oil Company (Ohio), Midland Building, Cleveland, Ohio 44115 U.S.A.

متون فارسی و انگلیسی این قرارداد متساویا معتبر هستند. در صورت بروز اختلافی که به داوری ارجاع شود هر دو متن به هیات داوری تسلیم خواهد شد تا نیت طرفین را از روی هر دو متن تفسیر نماید. اینک طرفهای اول و دوم این قرارداد را در تاریخ و محل مذکور در ذیل امضاء یا مهر کردند. تهران تیر ماه 1352 ژوئیه 1973 از طرف دولت ایران تهران تیر ماه 1352 ژوییه 1973 از طرف شرکت ملی نفت ایران در شهر نیویورک، ایالت نیویورک، ایالات متحده آمریکا به تاریخ تیر ماه 1352 گالف اویل کورپوریشن به وسیله: گواهی امضاء در شهر نیویورک، ایالت نیویورک، ایالات متحده آمریکا به تاریخ تیر ماه 1352 موبیل اویل کورپوریشن به وسیله: گواهی امضاء در شهر نیویورک، ایالت نیویورک، ایالات متحده آمریکا به تاریخ تیر ماه 1352 اکزون کورپوریشن به وسیله: گواهی امضاء در شهر نیویورک، ایالت نیویورک، ایالات متحده آمریکا به تاریخ تیر ماه 1352 استاندارد اویل کمپانی اف کالیفرنیا به وسیله: گواهی امضاء در شهر نیویورک، ایالت نیویورک، ایالات متحده آمریکا به تاریخ تیر ماه 1352 شرکت ملی نفت ایران کواینکورپوریتد تکزاکوانیکورپوریتد به وسیله: گواهی امضاء به مهر رسمی دی بریتیش پترولیوم کمپانی لیمیتد ممهور شد در حضور مدیر دبیر لندن تیر ماه 1352 امضاء کننده زیر در شهر لندن صحیحا به سمت سردفتر اسناد رسمی پذیرفته شده و سوگند خورده و شاغل هستم بدین وسیله تصدیق و گواهی می نمایم که قرارداد سابق الذکر در این تاریخ به مهر رسمی دی بریتیش پترولیوم کمپانی لیمیتد به نشانی بریتانیک هاوس، مورلین، لندن EC2Y9BU در حضور این جانب و مدیر شرکت مذکور ممهور گردید و نامبردگان در حضور این جانب با امضاء ذیل قرارداد مزبور ممهور شدن آن را به مهر مزبور گواهی نمودند اینجانب به عنوان گواهی مراتب فوق در تاریخ تیر ماه هزار و سیصد و پنجاه و دو این ورقه را امضاء و با مهر دفترخانه خود ممهور کردم: شل پترولیوم ن. و. لاهه به تاریخ تیر ماه هزار و سیصد و پنجاه و دو از طرف کمپانی فرانسزده پترول توسط در حضور امضاء و ممهور و تسلیم گردید. در شهر نیویورک، ایالت نیویورک، ایالات متحده آمریکا به تاریخ تیر ماه 1352 امریکن ایندیپندنت اویل کمپانی به وسیله: گواهی امضاء در شهر نیویورک، ایالت نیویورک، ایالات متحده امریکا به تاریخ تیر ماه 1352 آتلانتیک ریچفیلد کمپانی به وسیله: گواهی امضاء در شهر نیویورک، ایالت نیویورک، ایالات متحده امریکا به تاریخ تیر ماه 1352 کانتیننتال اویل کمپانی به وسیله: گواهی امضاء در شهر نیویورک، ایالت نیویورک، ایالات متحده امریکا به تاریخ تیر ماه 1352 گتی اویل کمپانی به وسیله: گواهی امضاء در شهر نیویورک، ایالت نیویورک، ایالات متحده آمریکا به تاریخ تیر ماه 1352 چاتر اویل کمپانی به وسیله: گواهی امضاء در شهر نیویورک، ایالت نیویورک، ایالات متحده آمریکا به تاریخ تیر ماه 1352 دی استاندارد اویل کمپانی ( اوهایو) به وسیله: گواهی امضاء در شهر نیویورک، ایالت نیویورک، ایالات متحده آمریکا به تاریخ تیر ماه 1352 گالف اینترنشنال کمپانی به وسیله: گواهی امضاء در شهر نیویورک، ایالت نیویورک، ایالات متحده آمریکا به تاریخ تیر ماه 1352 موبیل اویل ایران اینکورپوریتد به وسیله: گواهی امضاء در شهر نیویورک، ایالت نیویورک، ایالات متحده آمریکا به تاریخ تیر ماه 1352 اسوتریدینگ کمپانی اف ایران به وسیله: گواهی امضاء در شهر نیویورک، ایالت نیویورک، ایالات متحده آمریکا به تاریخ تیر ماه 1352 ایران کالیفرنیا اویل کمپانی به وسیله: گواهی امضاء در شهر نیویورک، ایالت نیویورک، ایالات متحده آمریکا به تاریخ تیر ماه 1352 تکزاکو ایران لیمیتد به وسیله: گواهی امضاء در شهر نیویورک، ایالت نیویورک، ایالات متحده آمریکا به تاریخ تیر ماه 1352 کالتکس ( ایران) لیمیتد به وسیله: گواهی امضاء به مهر رسمی اویل تریدینگ کمپانی ( ایران) لیمیتد با حضور: مدیر: دبیر ممهور گردید. لندن به تاریخ تیر ماه 1352 امضاء کننده زیر در شهر لندن صحیحا به سمت سردفتر اسناد رسمی پذیرفته شده و سوگند خورده و شاغل هستم بدین وسیله تصدیق و گواهی می نمایم که قرارداد سابق الذکر در این تاریخ به مهر رسمی اویل تریدینگ کمپانی ( ایران) لیمیتد به نشانی بریتانیک هاوس، مورلین، لندن EC2Y9BU در حضور این جانب و مدیر شرکت مذکور ممهور گردید و نامبردگان در حضور این جانب ذیل قرارداد مزبور ممهور شدن آن را به مهر مزبور امضاء کردند اینجانب به عنوان گواهی مراتب فوق در تاریخ تیر ماه هزار و سیصد و پنجاه و دو این ورقه را امضاء و با مهر دفترخانه خود ممهور کردم: ندرلندز - ایرانیس آرد ولی هندل ماتشاپای ( ندرلندز ایرانین اویل تریدینگ کمپانی) ن. و. لاهه به تاریخ تیر ماه هزار و سیصد و پنجاه دو. در شهر نیویورک، ایالت نیویورک، ایالات متحده آمریکا به تاریخ تیر ماه 1352 امریکن ایندیپندنت اویل کمپانی اف ایران به وسیله: گواهی امضاء در شهر نیویورک، ایالت نیویورک، ایالات متحده آمریکا به تاریخ تیر ماه 1352 آرکو ایران اینکورپوریتد به وسیله: گواهی امضاء در شهر نیویورک، ایالت نیویورک، ایالات متحده آمریکا به تاریخ تیر ماه 1352 سن جاسینتو ایسترن کورپوریشن به وسیله: گواهی امضاء در شهر نیویورک، ایالت نیویورک، ایالات متحده آمریکا به تاریخ تیر ماه 1352 گتی ایران لیمیتد به وسیله: گواهی امضاء در شهر نیویورک، ایالت نیویورک، ایالات متحده آمریکا به تاریخ تیر ماه 1352 چارتر ( ایران) پترولیوم کمپانی به وسیله: گواهی امضاء در شهر نیویورک، ایالت نیویورک، ایالات متحده آمریکا به تاریخ تیر ماه 1352 سوهایو - ایران تریدینگ اینکورپوریتد به وسیله: گواهی امضاء

هر اخطاری که به موجب این قرارداد صدور آن به عنوان یکی از طرفها مجاز یا لازم باشد در صورتی که کتبا و به شرح زیر تسلیم شود ابلاغ شده تلقی خواهد شد: جدول 1 ناحیه ناحیه شامل دو قطعه یعنی قطعه یک و قطعه دو و جزایر خارک و خارکو می باشد که تعریف همه آنها از این قرار است: قطعه یک همه ناحیه محدوده به وسیله خطی است که آغاز می شود از: نقطه 1 عرض جغرافیایی 33 درجه و 29 دقیقه و 50 ثانیه طول جغرافیایی 45 درجه و 59 دقیقه و 57 ثانیه از آن جا در امتداد ژئودزیک تا نقطه 20 عرض جغرافیایی 33 درجه و 15 دقیقه و 36 ثانیه طول جغرافیایی 46 درجه و 31 دقیقه و 2 ثانیه از آن جا در امتداد ژئودزیک تا نقطه 21 عرض جغرافیایی 34 درجه و 2 دقیقه و 6 ثانیه طول جغرافیایی46 درجه و 56 دقیقه و 14 ثانیه از آن جا در امتداد ژئودزیک تا نقطه 5 عرض جغرافیایی 33 درجه و 29 دقیقه و 51 ثانیه طول جغرافیایی 47 درجه و 59 دقیقه و 57 ثانیه از آنجا در امتداد ژئودزیک تا نقطه 6 عرض جغرافیایی 33 درجه و 19 دقیقه و 51 ثانیه طول جغرافیایی 48 درجه و 59 دقیقه و 57 ثانیه از آن جا در امتداد ژئودزیک تا نقطه 201 عرض جغرافیایی 33 درجه و 12 دقیقه و 00 ثانیه طول جغرافیایی 48 درجه و 59 دقیقه و 57 ثانیه از آن جا در امتداد ژئودزیک تا نقطه 200 عرض جغرافیایی 33 درجه و 14 دقیقه و 30 ثانیه طول جغرافیایی 48 درجه و 39 دقیقه و 20 ثانیه از آن جا در امتداد ژئودزیک تا نقطه 203 عرض جغرافیایی 33 درجه و 09 دقیقه و 15 ثانیه طول جغرافیایی 48 درجه و 36 دقیقه و 20 ثانیه از آن جا در امتداد ژئودزیک تا نقطه 202 عرض جغرافیایی 33 درجه و 00 دقیقه و 15 ثانیه طول جغرافیایی 48 درجه و 36 دقیقه و 30 ثانیه از آن جا در امتداد ژئودزیک تا نقطه 7 عرض جغرافیایی 32 درجه و 44 دقیقه و 50 ثانیه طول جغرافیایی 48 درجه و 59 دقیقه و 57 ثانیه از آن جا در امتداد ژئودزیک تا نقطه 8 عرض جغرافیایی 32 درجه و 44 دقیقه و 51 ثانیه طول جغرافیایی 49 درجه و 29 دقیقه و 57 ثانیه از آن جا در امتداد ژئودزیک تا نقطه 9 عرض جغرافیایی 32 درجه و 24 دقیقه و 51 ثانیه طول جغرافیایی 49 درجه و 59 دقیقه و 57 ثانیه از آن جا در امتداد ژئودزیک تا نقطه 10 عرض جغرافیایی 31 درجه و 34 دقیقه و 50 ثانیه طول جغرافیایی 49 درجه و 59 دقیقه و 57 ثانیه از آن جا در امتداد ژئودزیک تا نقطه 11 عرض جغرافیایی 30 درجه و 44 دقیقه و 50 ثانیه طول جغرافیایی 50 درجه و 59 دقیقه و 56 ثانیه از آن جا در امتداد ژئودزیک تا نقطه 206 عرض جغرافیایی 30 درجه و 34 دقیقه و 30 ثانیه طول جغرافیایی 51 درجه و 11 دقیقه و 00 ثانیه از آن جا در امتداد ژئودزیک تا نقطه 205 عرض جغرافیایی 30 درجه و 39 دقیقه و 45 ثانیه طول جغرافیایی 51 درجه و 16 دقیقه و 00 ثانیه از آن جا در امتداد ژئودزیک تا نقطه 204 عرض جغرافیایی 30 درجه و 44 دقیقه و 50 ثانیه طول جغرافیایی 51 درجه و 08 دقیقه و 00 ثانیه از آنجا در امتداد ژئودزیک تا نقطه 12 عرض جغرافیایی 30 درجه و 44 دقیقه و 50 ثانیه طول جغرافیایی 51 درجه و 29 دقیقه و 51 ثانیه از آن جا در امتداد ژئودزیک تا نقطه 13 عرض جغرافیایی 30 درجه و 29 دقیقه و 50 ثانیه طول جغرافیایی 51 درجه و 59 دقیقه و 56 ثانیه از آن جا در امتداد ژئودزیک تا نقطه 22 عرض جغرافیایی 28 درجه و 46 دقیقه و 00 ثانیه طول جغرافیایی 51 درجه و 59 دقیقه و 56 ثانیه از آن جا در امتداد ژئودزیک تا نقطه 23 عرض جغرافیایی 28 درجه و 18 دقیقه و 30 ثانیه طول جغرافیایی 52 درجه و 38 دقیقه و 30 ثانیه از آن جا در امتداد ژئودزیک تا نقطه 24 عرض جغرافیایی 27 درجه و 50 دقیقه و 20 ثانیه طول جغرافیایی 51 درجه و 23 دقیقه و 30 ثانیه واقعه در حد سمت دریا و از آن جا در امتداد حد سمت دریا تا نقطه ای که این حد سمت دریا مرز کنونی بین المللی ایران و عراق را در نزدیکی دهانه اروندرود ( شط) قطع می کند و از آن جا این مرز بین المللی تا تقاطع آن با نصف النهار طول جغرافیایی 45 درجه و 59 دقیقه و 57 ثانیه و از آن جا در امتداد این نصف النهار به طرف شمال تا نقطه 1 که در بالا تعریف شد: به استثنای دو ناحیه زیر: