دیه و ارث بردن قاتل غیر عمد

در حادثه تصادف رانندگی که شخص الف راننده مقصر حادثه بوده، دختر هشت ساله متهم در صحنه تصادف فوت و زن متهم نیز بر اثر صدمات وارده در تصادف بعد از دو هفته از فوت دخترش فوت می‌کند. متهم تقصیر خود را قبول داشته و دادگاه حکم به محکومیت متهم به پرداخت جزای نقدی جایگزین از حبس تعزیری و دیه د. ح. اولیا دم بر مبنای ماده 451 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 صادر می‌نماید. با عنایت به اینکه مطابق ماده یاد شده قاتل در صورتی که از ورثه مقتول باشد در قتل غیر عمدی از دیه ارث نمی‌برد توضیح دهید که: اولاً: آیا متهم از نصف دیه‌ای که اداره بیمه در اجرای قانون بیمه اجباری بدون رعایت جنسیت مازاد بر دیه شرعی دختر و همسرش پرداخت می‌کند ارث می‌برد؟ ثانیاً:آیا متهم از دیه دخترش که به همسرش به عنوان تنها وارث وی می‌رسد (به لحاظ تاخر فوت مادر بچه) ارث می‌برد؟ نظر هیات عالی ما‌به‌التفاوت دیه شرعی (مازاد بر دیه) طبق ماده 10 قانون بیمه اجباری ماهیت دیه ندارد و متهم می‌تواند از آن ارث ببرد. دیه دختر که به مادرش رسیده است، پس از فوت مادر جزو ماترک او محسوب شده و متهم به عنوان همسر مادر می‌تواند از آن ارث ببرد. در نتیجه نظر اتفاقی قضات محترم دادگستری شهر محلات استان مرکزی مورد تایید است. نظر اتفاقی اولاً: مطابق ماده 17 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 دیه مالی است که در شرع مقدس برای ایراد جنایت تعیین شده است. دیه زن در شرع و ماده 551 قانون مجازات اسلامی نصف دیه مرد م. ب.. پرداخت مازاد ماهیتاً دیه نیست چرا که مسئول پرداخت آن نیز متهم نیست. مابه‌التفاوت پرداختی دیگر دیه شرعی محسوب نمی‌شود لذا شوهر از مابه‌التفاوت پرداختی دختر و همسرش ارث می‌برد. شایان ذکر است که ماده 10 قانون بیمه شخص ثالث نیز از مابه‌التفاوت پرداختی به اناث به عنوان بیمه حوادث نامبرده و از موضوع دیه خروج موضوعی دارد. در ضمن مطابق قاعده اولیه و اصلی تمام ورثه از اموال و دیه متوفی ارث می‌برند و در موارد استثنا به قدر متیقن که همان دیه شرعی است، اکتفا نمود و نظریه مشورتی 7/99/252 مورخ 12/03/139 اداره حقوقی قوه قضائیه نیز موید این موضوع م. ب.. ثانیاً: ماده 451 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 بیان داشته که قاتل غیر عمدی فقط از دیه ارث نمی‌برد واگر مالی جز ترک وی باشد از آن ارث می‌برد لذا قسمتی از دیه دختر بچه که به مادرش رسیده است جز ماترک همسر محسوب و متهم نیز به عنوان همسر وی از ماترک فقط ارث می‌برد و از دیه شرعی همسرش ارث نمی‌برد. ضمناً در ماده 353 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در به ارث نبردن حق قصاص زن و شوهر بیان داشته:((هرگاه صاحب حق قصاص فوت کند، حق قصاص به ورثه او می‌رسد حتی اگر مجنی‌علیه باشد)) بنابراین با وحدت ملاک این ماده نیز می‌توان بیان داشت که دیه دختر که به مادرش رسیده جز ماترک وی محسوب و همسر وی (قاتل غیر عمد) از آن ارث می‌برد.