دوم - مراجع قضایی عمومی جزایی — در وضعیت حاضر با تصویب قانون آیین

به مانند مراجع قضایی عمومی حقوقی، در سازمان قضایی کیفری نیز مراجعی تأسیس گشته که به عنوان مراجع قضایی عمومی جزایی می توان از آن یاد کرد. در میان این مراجع قضایی یکی وظیفه تعقیب و تحقیق در جرائم ارتکابی و عند اللزوم طرح ادعانامه یعنی کیفرخواست را دارد که به آن دادسرای عمومی و انقلاب گویند و دو مرجع دیگر، هر دو دادگاهی هستند که وظیفه محاکمه و رسیدگی به کیفرخواست و صدور حکم در ماهیت دعوای جزایی را بر عهده دارند که به ترتیب آن دو را دادگاه عمومی جزایی و دادگاه عمومی ویژه اطفال نامند. اگر چه دادگاه عمومی اطفال نیز در شمار دادگاههای عمومی از نوع جزایی آن قرار دارد و اصولاً باید در همان مبحث نیز مورد بررسی واقع شود ولی به آن علت که قواعد و احکام ویژه ای بر دادرسی و رسیدگی به جرایم اطفال حکومت میکند و قانونگذار نیز دادگاه ویژه ای را برای رسیدگی به جرائم آنان در نظر گرفته از آن رو به عنوان یک مرجع قضایی عمومی جزایی آن هم از نوع نخستین، در این قسمت از آن یاد شده تا جای مناسب خود را در تقسیم سازمان قضایی ایران بیابد. در وضعیت حاضر با تصویب قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲/۱۲/۴، سازمان قضایی تغییر نمود و شکلی دیگر پیدا کرد؛ دادگاههای عمومی جزایی و کیفری استان و ویژه اطفال جای خ. ر. ب. ترتیب به دادگاه کیفری دو و دادگاه کیفری یک و دادگاه اطفال و نوجوانان داده و از تاریخ لازم الاجرا شدن قانون مزبور یعنی از ۱۳۹۳/۸/۳ دادگاههای نوین جایگزین دادگاههای گذشته میشود ماده ۲۹۴ تبصره ۳ ماده ۲۹۶، ۳۰۱، ۳۰۲ و ۳۰۴ ق.آ.د.ک.ج سال ۱۳۹۲). ۱ - دادسرای عمومی و انقلاب و صلاحیت آن دادسرا مرجعی است قضایی که برابر اصول و قواعد شکلی رسیدگی به آن جرایم، اقدام به تحقیقات لازم در زمینه کشف جرائم ارتکابی نموده و تعقیب متهم یا متهمان احتمالی اقامه دعوای عمومی و طرح ادعانامه یا کیفرخواست نزد دادگاه صالح جزایی و همچنین اجرای احکام کیفری و در مواردی اجرای احکام مدنی احکام مربوط به ضرر و زیان ناشی از جرم) را بر عهده دارد. پیش از آن که به صلاحیت دادسرا و مقامات قضایی آن بپردازیم، لازم است نخست تاریخچه مختصری از آن را بیان و سپس موقعیت این مرجع را در نظام قضایی و دادگستری ایران روشن سازیم مقرر میداشت تعیین شخص مدعی العموم با تصویب حاکم شرع در عهده پادشاه